Σε ισχύ τέθηκε το νέο πλαίσιο για την προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών, δίνοντας στους οφειλέτες μια νέα δυνατότητα ρύθμισης των χρεών τους με διαφορετικό τρόπο από την υφιστάμενη διαδικασία.
Η βασική αλλαγή είναι ότι ο οφειλέτης μπορεί, κατά την υποβολή της αίτησής του στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, να ζητήσει να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, διαχωρίζοντάς την από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία του.
Στην περίπτωση αυτή, για τον υπολογισμό της ρύθμισης λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. Ως αντάλλαγμα, ο οφειλέτης συναινεί στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων που διαθέτει, μέσω απλοποιημένης διαδικασίας.
Η νέα δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία, οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλουν και την εναλλακτική πρόταση που προβλέπει τη διάσωση της κύριας κατοικίας και τη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων.
Ο οφειλέτης μπορεί να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση. Εφόσον δεν την αποδεχθεί, συνεχίζει με την πρόταση του Εξωδικαστικού όπως ισχύει, χωρίς να προχωρήσει η εκποίηση των λοιπών ακινήτων.
Το σημαντικό στοιχείο της νέας διαδικασίας είναι ότι η ρύθμιση υπολογίζεται με βάση αποκλειστικά την αξία της κύριας κατοικίας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διαγραφή οφειλής και χαμηλότερη μηνιαία δόση, ανάλογα με τα οικονομικά δεδομένα κάθε οφειλέτη.
Με την οριστική υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης, απαγορεύεται η αναγκαστική εκτέλεση, ο πλειστηριασμός ή η λήψη ασφαλιστικών μέτρων στην κύρια κατοικία, υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης τηρεί τη ρύθμιση.
Παράλληλα, η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου, γεγονός που δημιουργεί ένα σαφές και δεσμευτικό πλαίσιο για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Πώς λειτουργεί στην πράξη
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά οφειλέτη με συνολικές οφειλές 300.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ και άλλα ακίνητα συνολικής αξίας 50.000 ευρώ.
Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση στον Εξωδικαστικό και δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων.
Η κύρια κατοικία των 150.000 ευρώ διαχωρίζεται από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία και η ρύθμιση υπολογίζεται με βάση τη συγκεκριμένη αξία.
Στο παράδειγμα, από την αρχική οφειλή των 300.000 ευρώ προκύπτει, μέσω του αλγορίθμου, διαγραφή 150.000 ευρώ. Από τη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων προκύπτει επιπλέον ικανοποίηση των πιστωτών ύψους 50.000 ευρώ.
Η οφειλή που απομένει προς ρύθμιση ανέρχεται έτσι σε 150.000 ευρώ.
Το ποσό αυτό μπορεί να ρυθμιστεί σε διάρκεια έως και 35 χρόνια, ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη και τους όρους της ρύθμισης.
Με την υπογραφή της σύμβασης, η κύρια κατοικία προστατεύεται από πλειστηριασμό από τους πιστωτές που περιλαμβάνονται στη ρύθμιση, δηλαδή τράπεζες, servicers, Δημόσιο και φορείς κοινωνικής ασφάλισης, υπό την προϋπόθεση της τήρησης των συμφωνημένων δόσεων.
Στην πράξη, το νέο μοντέλο δίνει στον οφειλέτη τη δυνατότητα να επιλέξει μια διαφορετική ισορροπία: να διασώσει την κύρια κατοικία του και να αξιοποιήσει την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία του για τη μείωση των χρεών.
Η νέα διαδικασία δεν σημαίνει αυτόματη προστασία για κάθε οφειλέτη. Η ένταξη, οι προϋποθέσεις, ο υπολογισμός της ρύθμισης και η δυνατότητα προστασίας της κατοικίας εξαρτώνται από τα στοιχεία της αίτησης και τους κανόνες του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Για τους οφειλέτες που πληρούν τα κριτήρια, πάντως, το νέο πλαίσιο αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί ένα μεγάλο βάρος χρέους, καθώς η κύρια κατοικία μπορεί πλέον να διαχωρίζεται από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία και να αποτελεί τον πυρήνα της ρύθμισης.
