Το γεγονός ότι σχεδόν τέσσερα στα δέκα σχολεία στην Ήπειρο είναι ολιγοθέσια αναδεικνύει τη σημασία που έχει η στήριξή τους, όχι μόνο για την εκπαίδευση, αλλά και για τη διατήρηση της ζωής στις μικρές και απομακρυσμένες κοινότητες.
Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο της επιστημονικής και επιμορφωτικής ημερίδας με τίτλο «Διδάσκοντας στα Ολιγοθέσια Δημοτικά Σχολεία», που πραγματοποιήθηκε στο πρώην Αρρεναγωγείο – Παρθεναγωγείο Δελβινακίου, με τη συμμετοχή εκπαιδευτικών και φοιτητών.
Η ημερίδα συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Πωγωνίου, το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, τον Επόπτη Ποιότητας Εκπαίδευσης και τους Συμβούλους Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ιωαννίνων. Στόχος ήταν να αναδειχθούν οι δυνατότητες, αλλά και οι ιδιαίτερες απαιτήσεις της διδασκαλίας σε σχολεία όπου μαθητές διαφορετικών τάξεων και ηλικιών συνυπάρχουν στην ίδια σχολική αίθουσα.
Το στοιχείο που έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη συζήτηση ήταν η επισήμανση του Επόπτη Ποιότητας Εκπαίδευσης, Λάζαρου Κωστανάσιου, ότι το 40% των σχολείων στην Περιφέρεια Ηπείρου είναι ολιγοθέσια. Μια πραγματικότητα που συνδέεται άμεσα με τη γεωγραφία και τη δημογραφική εικόνα της περιοχής και καθιστά αναγκαία την προσαρμογή της εκπαιδευτικής μεθοδολογίας στις ανάγκες των μικρών σχολικών μονάδων.
Ο αντιδήμαρχος Πωγωνίου Αναστάσιος Γιούνης υπογράμμισε ότι η στήριξη των σχολείων αποτελεί βασική προϋπόθεση για να παραμείνουν οι οικογένειες στον τόπο τους. Όπως ανέφερε, η εικόνα ενός ιστορικού κτιρίου γεμάτου από εκπαιδευτικούς, φοιτητές και νέους επιστήμονες αποδεικνύει ότι η ακριτική Ελλάδα εξακολουθεί να έχει προοπτική, ενώ η συνεργασία της αυτοδιοίκησης με την επιστημονική κοινότητα μπορεί να παράγει ουσιαστικά αποτελέσματα για την τοπική κοινωνία.
Στις επιστημονικές εισηγήσεις εξετάστηκαν τόσο τα πλεονεκτήματα όσο και οι δυσκολίες των ολιγοθέσιων σχολείων. Ο καθηγητής Διδακτικής Μεθοδολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ιωάννης Φύκαρης αναφέρθηκε στη θετικότερη στάση των μαθητών απέναντι στο σχολείο, στις πιο άμεσες διαπροσωπικές σχέσεις, στην υποστήριξη από τις οικογένειες και στις ευκαιρίες ανάπτυξης της αυτενέργειας και της πρωτοβουλίας των παιδιών.
Από την άλλη πλευρά, επισήμανε τους περιορισμούς στον διδακτικό χρόνο, τις δυσκολίες που δημιουργεί η ταυτόχρονη διδασκαλία διαφορετικών ηλικιακών ομάδων, αλλά και την αυξημένη ένταση εργασίας που μπορεί να οδηγήσει σε εξουθένωση των εκπαιδευτικών.
Ο επίκουρος καθηγητής Φίλιππος Ευαγγέλου παρουσίασε διδακτικές εφαρμογές για τα ολιγοθέσια σχολεία, αναλύοντας μεταξύ άλλων τη μέθοδο των «Έξι καπέλων» του Edward de Bono. Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με βιωματικό εργαστήριο και επίσκεψη στο Δημοτικό Σχολείο Δελβινακίου, δίνοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να συνδέσουν τις θεωρητικές προσεγγίσεις με την καθημερινή σχολική πραγματικότητα.
Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι η ταυτόχρονη διδασκαλία μαθητών διαφορετικών τάξεων δεν χρειάζεται να αποτελεί εκπαιδευτικό μειονέκτημα. Με κατάλληλα παιδαγωγικά εργαλεία και σύγχρονες μεθόδους μπορεί να ενισχύσει τη συνεργασία και την ενεργό συμμετοχή των παιδιών.
Για τις περιοχές της παραμεθορίου, ωστόσο, το ζήτημα έχει και μια ευρύτερη διάσταση. Το σχολείο δεν είναι μόνο ο χώρος όπου τα παιδιά αποκτούν γνώσεις. Είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες που κρατούν ζωντανή μια κοινότητα. Και η απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα δεν μπορεί να σημαίνει λιγότερες εκπαιδευτικές ευκαιρίες για τους μαθητές.
