Σε διαρθρωτικό «βραχνά» που δεν πρόκειται να αντιμετωπιστεί με προσωρινές ενέσεις, επιδόματα ενοικίου ή αποσπασματικά προγράμματα τύπου «Σπίτι μου» εξελίσσεται η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα της νέας μελέτης του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, η οποία αναδεικνύει τις βαθιές οικονομικές και κοινωνικές ρίζες του προβλήματος, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τα νοικοκυριά.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η κρίση δεν είναι τωρινή, αλλά μετρά ήδη 15 χρόνια σταθερής επιδείνωσης, έχοντας ως αφετηρία τη μνημονιακή περίοδο. Η συρρίκνωση των εισοδημάτων και η πλήρης εγκατάλειψη της οργανωμένης στεγαστικής πολιτικής έθεσαν τις βάσεις για το σημερινό αδιέξοδο.

Το ιστορικό λάθος με τον ΟΕΚ και η «τέλεια καταιγίδα»

Στη μελέτη υπογραμμίζεται με έμφαση ότι η κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) αποτέλεσε καθοριστικό πλήγμα, καθώς άφησε τη χώρα χωρίς κανέναν οργανωμένο μηχανισμό κοινωνικής κατοικίας, τη στιγμή ακριβώς που οι τιμές των ακινήτων άρχισαν να παίρνουν την ανηφόρα.

Η ΓΣΕΒΕΕ καταγράφει 10 συγκεκριμένους παράγοντες που λειτουργούν σωρευτικά και τροφοδοτούν το πρόβλημα:

• Την ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης.
• Την υπερσυγκέντρωση πληθυσμού και οικονομικής δραστηριότητας στην Αθήνα και σε λίγα μεγάλα αστικά κέντρα.
• Την εκτίναξη των ενοικίων, του κόστους αγοράς και του ενεργειακού κόστους.
• Τη φορολογική επιβάρυνση των ιδιοκτητών και τις τραπεζικές δυσκολίες χρηματοδότησης.
• Το ισχύον πλαίσιο του κληρονομικού δικαίου, τις επιπτώσεις του προγράμματος Golden Visa, καθώς και τα χιλιάδες κλειστά ή υποβαθμισμένα ακίνητα εκτός αγοράς.

Η «συνταγή» της ΓΣΕΒΕΕ: Από τα άμεσα μέτρα στην αποκέντρωση

Η μελέτη προτείνει μια δέσμη παρεμβάσεων δύο ταχυτήτων. Σε πρώτη φάση, ζητά άμεσα μέτρα, όπως η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω φορολογικών αλλαγών, η μείωση του ενεργειακού κόστους, η αποσύνδεση της Golden Visa από την αγορά ακινήτων, αλλά και η επιβολή φορολογικών αντικινήτρων για όσους κρατούν επί χρόνια κλειστά και αξιοποιήσιμα ακίνητα.

Ωστόσο, η ουσία βρίσκεται στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ο οποίος, σύμφωνα με το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, περνά υποχρεωτικά μέσα από την περιφερειακή αποκέντρωση. Προτείνεται η μεταφορά οικονομικής δραστηριότητας στην επαρχία, η ενίσχυση των κοινωνικών και συγκοινωνιακών υποδομών στην περιφέρεια και η παροχή κινήτρων για μετεγκατάσταση επιχειρήσεων και εργαζομένων. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη δημιουργίας σοβαρού αποθέματος κοινωνικής κατοικίας στα ευρωπαϊκά πρότυπα (π.χ. Αυστρία, Ολλανδία όπου αγγίζει το 20%), καθώς στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό μετά βίας φτάνει το 1%.