Έντονες αντιδράσεις προκαλεί το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (ΝΓΤ), το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με προειδοποιήσεις από το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας για τις επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή και ελληνική γεωργία.

Σύμφωνα με την κριτική που διατυπώνεται, το νέο πλαίσιο ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξημένη εξάρτηση των αγροτών από μεγάλες εταιρείες παραγωγής σπόρων και αγροεφοδίων, ενώ εγείρονται ζητήματα για τη συγκέντρωση της αγοράς και τον έλεγχο του γενετικού υλικού.

Τι προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε κανόνες που αφορούν την πρόσβαση σε νέες ποικιλίες φυτών, οι οποίες – σύμφωνα με την επίσημη θέση της ΕΕ – είναι πιο ανθεκτικές στην κλιματική κρίση και στα παράσιτα, αποδίδουν υψηλότερες σοδειές και απαιτούν λιγότερα φυτοφάρμακα.

Οι νέες γονιδιωματικές τεχνικές διαχωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

• ΝΓΤ-1: Φυτά με περιορισμένες γενετικές τροποποιήσεις, που θεωρούνται αντίστοιχα των συμβατικών ποικιλιών και εξαιρούνται από το αυστηρό πλαίσιο των ΓΤΟ.
• ΝΓΤ-2: Φυτά με πιο σύνθετες τροποποιήσεις, τα οποία παραμένουν υπό το ισχύον αυστηρό ρυθμιστικό καθεστώς.

Ζήτημα πατεντών και ελέγχου της αγοράς

Κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης αποτελεί η δυνατότητα κατοχύρωσης των νέων τεχνικών μέσω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, γεγονός που – σύμφωνα με επικριτές – μπορεί να ενισχύσει τη συγκέντρωση της αγοράς σε λίγες πολυεθνικές εταιρείες.

Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας προειδοποιεί ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να περιορίσει την αυτονομία των αγροτών, δημιουργώντας συνθήκες εξάρτησης από ιδιωτικές εταιρείες για την πρόσβαση σε σπόρους και αναπαραγωγικό υλικό.

Αντιδράσεις και προβληματισμοί

Σύμφωνα με τις επισημάνσεις, η νέα γενιά φυτών ΝΓΤ περιλαμβάνει προϊόντα που θα μπορούσαν να φτάσουν απευθείας στο τραπέζι των καταναλωτών, γεγονός που εγείρει ζητήματα διαφάνειας και ιχνηλασιμότητας.

Για τα φυτά της κατηγορίας ΝΓΤ-2 προβλέπεται υποχρεωτική επισήμανση και ιχνηλασιμότητα, ενώ τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργειά τους.

Αντίθετα, για τα φυτά ΝΓΤ-1 πολλές από τις υποχρεώσεις αυτές αίρονται, γεγονός που – σύμφωνα με επικριτικές φωνές – δημιουργεί κενά στην ενημέρωση καταναλωτών και παραγωγών.

Τοποθέτηση Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου

Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας εκτιμά ότι το νέο πλαίσιο μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω συγκέντρωση της αγροτικής παραγωγής και σε περιορισμό της ελευθερίας επιλογής των παραγωγών, με συνέπειες για τη δομή της ελληνικής γεωργίας.

Παράλληλα, επισημαίνεται ο κίνδυνος ενίσχυσης λογικών μονοκαλλιέργειας και συρρίκνωσης της ποικιλομορφίας στην αγροτική παραγωγή.