Σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στον σχεδιασμό και την πραγματική υλοποίηση των Βιώσιμων Αστικών Αναπτύξεων (ΒΑΑ) καταγράφονται στο νέο ΕΣΠΑ Ηπείρου, με τα στοιχεία να αναδεικνύουν χαμηλή απορρόφηση πόρων και αργό ρυθμό ενεργοποίησης των έργων στους τέσσερις μεγάλους δήμους της περιφέρειας.
Παρά τον φιλόδοξο σχεδιασμό για παρεμβάσεις συνολικού ύψους 134 εκατομμυρίων ευρώ σε Άρτα, Ηγουμενίτσα, Ιωάννινα και Πρέβεζα, μέχρι σήμερα έχουν προχωρήσει σε φάση ένταξης έργα μόλις περίπου 39,4 εκατομμυρίων ευρώ, δηλαδή κάτω από το ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού.
Την ίδια ώρα, έργα ύψους περίπου 40,2 εκατομμυρίων ευρώ παραμένουν ακόμη στο στάδιο της αξιολόγησης, γεγονός που αποτυπώνει τη βραδεία ωρίμανση των παρεμβάσεων και την καθυστέρηση στη μετατροπή του σχεδιασμού σε συμβασιοποιημένα έργα.
Η εικόνα στους τέσσερις δήμους
Το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό βάρος συγκεντρώνεται στον Δήμο Ιωαννιτών, με στρατηγική που ξεπερνά τα 64 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 40 εκατομμύρια αποτελούν διαθέσιμους πόρους του προγράμματος.
Ωστόσο, σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση προετοιμασίας ή αξιολόγησης, με κρίσιμα έργα όπως ο Μεγάλος Δακτύλιος και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις σχολικών υποδομών να αποτελούν το βασικό χαρτοφυλάκιο υλοποίησης.
Στην Ηγουμενίτσα, την Άρτα και την Πρέβεζα η εικόνα είναι αντίστοιχη, με σημαντικές παρεμβάσεις βιώσιμης κινητικότητας, αναπλάσεων και ενεργειακών έργων να έχουν ξεκινήσει μεν, αλλά να μην έχουν ακόμη δημιουργήσει ισχυρή ροή πληρωμών.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η απορρόφηση αφορά κυρίως σε έργα που έρχονται από το προηγούμενο ΕΣΠΑ, όπως συμβαίνει με τον μεγάλο δακτύλιο στην πόλη των Ιωαννίνων.
Το κρίσιμο ζήτημα της ωρίμανσης
Η Διαχειριστική Αρχή του Προγράμματος «Ήπειρος 2021-2027» επισημαίνει ότι η περαιτέρω ενεργοποίηση των στρατηγικών ΒΑΑ θα εξαρτηθεί από τον βαθμό ωριμότητας των έργων που υποβάλλουν οι δήμοι, αλλά και από τη δυνατότητα των υπηρεσιών τους να προχωρήσουν γρήγορα σε μελέτες, διαγωνισμούς και συμβασιοποιήσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Τεχνική Βοήθεια ύψους 1 εκατ. ευρώ ανά αστική αρχή θεωρείται κρίσιμη για την επιτάχυνση της διαδικασίας, ωστόσο τα αποτελέσματα της αξιοποίησής της δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί σε ρυθμούς υλοποίησης.
Το «ταμείο» των τεσσάρων Δήμων
Το συνολικό κόστος των στρατηγικών που έχουν σχεδιάσει οι τέσσερις Δήμοι αγγίζει τα 134,1 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, οι διαθέσιμοι πόροι από το Πρόγραμμα «Ήπειρος» είναι κλειδωμένοι στα 100 εκατομμύρια ευρώ.
Το ποσό ωστόσο είναι εφικτό να φτάσει στα 134 εκατομμύρια μέσω της υπερδέσμευσης που γίνεται σε όλα σχεδόν τα προγράμματα.
| Δήμος / Στρατηγική ΒΑΑ | Συνολικός Π/Υ Στρατηγικής PDF | Διαθέσιμοι Πόροι ΕΣΠΑ Ηπείρου PDF |
| Δήμος Ιωαννιτών (συνέχεια ΠΠ 2014-20) | 64.011.380,04 € | 40.000.000,00 € |
| Δήμος Ηγουμενίτσας | 30.121.294,06 € | 20.000.000,00 € |
| Δήμος Αρταίων | 20.000.000,00 € | 20.000.000,00 € |
| Δήμος Πρέβεζας | 20.000.000,00 € | 20.000.000,00 € |
| ΣΥΝΟΛΟ | 134.132.674,10 € | 100.000.000,00 € |
Πού βρισκόμαστε σήμερα: Τα ενταγμένα έργα των 39,6 εκατ. ευρώ
Μέχρι στιγμής, οι επίσημα ενταγμένες πράξεις στο Πρόγραμμα «Ήπειρος» ανέρχονται σε περίπου 39,6 εκατομμύρια ευρώ. Τα έργα που έχουν πάρει το «πράσινο φως» και ξεχωρίζουν ανά περιοχή είναι:
- Ιωάννινα: Η ολοκλήρωση της Β’ φάσης του μεγάλου δακτυλίου της πόλης (Πανηπειρωτικό – Βογιάνου) με 16,4 εκατ. ευρώ, η ενεργειακή αναβάθμιση του σχολικού συγκροτήματος Κιάφας (2,4 εκατ. ευρώ), η ανάδειξη του Οθωμανικού Λουτρού (1,17 εκατ. ευρώ) και το «Κέντρο για το Παιδί».
- Άρτα: Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις οδοφωτισμού και εγκατάσταση φωτιστικών LED στην πόλη και την Περιφερειακή Οδό (συνολικά πάνω από 4,2 εκατ. ευρώ) και η δημιουργία παιδικής χαράς ΑΜΕΑ.
- Ηγουμενίτσα: Παρεμβάσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης και ανάπτυξη δικτύων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας με 9,6 εκατ. ευρώ.
- Πρέβεζα: Η διαμόρφωση της τάφρου Αγίου Ανδρέα με προϋπολογισμό 1,79 εκατ. ευρώ.
Στον προθάλαμο έργα 40,1 εκατομμυρίων
Την ίδια ώρα, στα γραφεία της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης βρίσκονται υπό αξιολόγηση προτάσεις ύψους 40,1 εκατ. ευρώ.
Μεταξύ αυτών, η βιοκλιματική ανάπλαση σχολικών αυλών στα Γιάννενα (7,3 εκατ. ευρώ), η πολιτιστική διαδρομή σύνδεσης μνημείων στην Άρτα (8,5 εκατ. ευρώ), η αποκατάσταση της Παρηγορήτισσας (3,9 εκατ. ευρώ) καθώς και αναπλάσεις στο Δρέπανο και στα Σύβοτα της Θεσπρωτίας.
Τι ακριβώς συμβαίνει..
Αυτό που συμβαίνει με τα προγράμματα της Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης είναι απολύτως ξεκάθαρο.. Τα λεφτά υπάρχουν αλλά μένουν στο ταμείο.. Οι δήμοι έχουν καθυστερήσει υπερβολικά και ο χρόνος μετρά αντίστροφα.
Το βασικό στοίχημα δεν είναι μόνο ο σχεδιασμός, αλλά η ταχύτητα υλοποίησης.
Η χαμηλή απορρόφηση και η αργή ωρίμανση των έργων παραμένουν τα δύο κρίσιμα σημεία για την επιτυχή πορεία των Βιώσιμων Αστικών Αναπτύξεων στην Ήπειρο.
