Για αιώνες στάθηκε φρουρός πάνω από το Σούλι. Παρακολούθησε πολιορκίες, μάχες, θυσίες και την αδιάκοπη προσπάθεια ενός μικρού τόπου να υπερασπιστεί την ελευθερία του απέναντι σε ισχυρότερους αντιπάλους.
Το Κάστρο της Κιάφας, ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της σουλιώτικης ιστορίας, στέκει πλέον ξανά όρθιο. Έπειτα από ένα δύσκολο έργο αποκατάστασης, που έγινε ακόμη πιο απαιτητικό μετά τον σεισμό του 2020, το ιστορικό μνημείο επιστρέφει στους επισκέπτες και στην ιστορική μνήμη ως ένα ζωντανό σύμβολο αντίστασης και ελευθερίας.
Στα βράχια της Κιάφας πραγματοποιήθηκε η τελετή ολοκλήρωσης της αναστήλωσης παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, του Περιφερειάρχη Ηπείρου Αλέξανδρου Καχριμάνη, του Δημάρχου Σουλίου Αθανάσιου Ντάνη και εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και των τοπικών αρχών.
Η εικόνα του αναστηλωμένου κάστρου αποτέλεσε το επιστέγασμα μιας μεγάλης προσπάθειας για τη διάσωση ενός μνημείου που δεν αποτελεί απλώς ένα αρχιτεκτονικό κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά κομμάτι της συλλογικής ιστορικής μνήμης.
Ένα έργο δύσκολο όσο και συμβολικό
Η αποκατάσταση του Κάστρου της Κιάφας υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Ηπείρου και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Η δυσκολία του έργου δεν αφορούσε μόνο την τεχνική αποκατάσταση ενός ιστορικού οχυρού, αλλά και τις ιδιαίτερες συνθήκες του ίδιου του τόπου. Η πρόσβαση, το δύσβατο ανάγλυφο και οι απαιτήσεις ενός μνημείου με τόσο μεγάλη ιστορική αξία αποτέλεσαν σημαντικές προκλήσεις.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την αποκατάσταση της Κιάφας «έργο εξαιρετικά δύσκολο», σημειώνοντας ότι η καθημερινή παρουσία των συνεργείων και των επιστημόνων στον χώρο απαιτούσε ιδιαίτερη προσπάθεια.
«Αν ένα έργο έπρεπε να γίνει, όχι μόνο στην Ήπειρο αλλά και για την Ελλάδα, είναι αυτό το κάστρο», ανέφερε, υπογραμμίζοντας τον συμβολισμό του μνημείου για τον ελληνισμό.
Η ίδια ευχαρίστησε τον ανάδοχο του έργου, τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων για τη συμβολή τους στην ολοκλήρωση της αποκατάστασης.
«Το Σούλι δεν είναι ένα υπαίθριο μουσείο χωρίς ζωή»
Η ολοκλήρωση του έργου δεν αποτέλεσε μόνο μια ημέρα γιορτής για την πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και αφορμή για να αναδειχθούν τα μεγάλα ζητήματα που αφορούν την επιβίωση του ίδιου του Σουλίου.
Ο Δήμαρχος Σουλίου Αθανάσιος Ντάνης σημείωσε ότι το Κάστρο της Κιάφας «δεν αποτελεί απλώς ένα πέτρινο οχυρό», αλλά σύμβολο ελευθερίας, αντίστασης, αξιοπρέπειας και αυτοθυσίας.
«Εδώ, σε αυτά τα βράχια, γράφτηκαν μερικές από τις πιο λαμπρές σελίδες της ελληνικής ιστορίας. Εδώ άνθισε η ψυχή των Σουλιωτών», ανέφερε.
Παράλληλα όμως έστειλε μήνυμα ότι η προστασία του μνημείου πρέπει να συνοδευτεί από στήριξη των ανθρώπων που εξακολουθούν να ζουν στην περιοχή.
«Το Σούλι δεν είναι ένα υπαίθριο μουσείο χωρίς ζωή. Είναι ένας ζωντανός ιστορικός τόπος που εξακολουθεί να έχει κατοίκους», ανέφερε.
Ο Δήμαρχος στάθηκε στα προβλήματα της καθημερινότητας, όπως οι υποδομές, η προσβασιμότητα, τα δίκτυα και οι βασικές υπηρεσίες, αλλά και στο μεγάλο ζήτημα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος που επί δεκαετίες δημιουργεί εμπόδια στην ανάπτυξη της περιοχής.
«Το Σούλι δεν ζητά τίποτα περισσότερο από αυτό που δικαιούται η ιστορία του», τόνισε.
Η επόμενη ημέρα με την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση
Ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας όλων των φορέων για την υλοποίηση έργων σε έναν τόπο με τόσο μεγάλο ιστορικό βάρος.
Όπως ανέφερε, η Περιφέρεια προχωρά στην υλοποίηση της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης (ΟΧΕ) Σουλίου, ενός σχεδίου που στοχεύει στη συνολική ανάδειξη του ιστορικού τόπου.
Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη ολοκληρωθεί η καταγραφή των δρόμων και των μονοπατιών, ενώ σχεδιάζεται η τοποθέτηση ειδικής σήμανσης που θα αναδεικνύει σημαντικά σημεία της περιοχής.
Οι επισκέπτες θα μπορούν να εντοπίζουν ιστορικές θέσεις, όπως οι οικίες σημαντικών οικογενειών του Σουλίου, ενώ θα δημιουργηθεί ένα οργανωμένο δίκτυο περιήγησης στο τετραχώρι.
Παράλληλα προχωρούν μελέτες για την αποκατάσταση πηγαδιών και σημαντικών μνημείων, όπως ο Άγιος Γεώργιος και η Παναγία, η οποία αποτελούσε τη Μητρόπολη του Σουλίου.
Όπως ανέφερε ο Περιφερειάρχης, έχουν εντοπιστεί και αγιογραφίες που θα συντηρηθούν, ενώ θα ακολουθήσουν περαιτέρω εργασίες έρευνας και ανάδειξης.
Το ιδιοκτησιακό και η προσπάθεια να επιστρέψει ζωή
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για το μέλλον του Σουλίου παραμένει το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Το θέμα αυτό έθεσε με έμφαση ο Δήμαρχος Σουλίου Αθανάσιος Ντάνης.
Ο Αλέξανδρος Καχριμάνης σημείωσε ότι πλέον υπάρχει το νομοθετικό πλαίσιο για τη χρήση της γης μέσω δικαιώματος επιφανείας διάρκειας έως 100 ετών, με τις απαραίτητες εγκρίσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε από την πλευρά της ότι η ρύθμιση αυτή μπορεί να ανοίξει δρόμο για την επιστροφή ζωής στον ιστορικό τόπο.
Όπως είπε, το ζητούμενο είναι το Σούλι να παραμείνει ένας ζωντανός τόπος και όχι μόνο ένα μνημείο επισκέψιμο για λίγες ώρες.
Τασούλας: «Μνημεία ελευθερίας οφείλουμε να τα προστατεύουμε»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, από την Κιάφα, αναφέρθηκε στη μοναδική ιστορική διαδρομή του Σουλίου και στη συμβολή των Σουλιωτών στον αγώνα για την ελευθερία.
Με αναφορά στους στίχους του Γιώργου Σεφέρη μίλησε για έναν τόπο σκληρό, με δύσκολες συνθήκες, που όμως γέννησε ανθρώπους με αδάμαστο φρόνημα.
Υπογράμμισε ότι το Σούλι κατάφερε να δημιουργήσει τη δική του ιδιαίτερη μορφή κοινοτικής οργάνωσης και αντίστασης, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες κατάληψής του.
Η Κιάφα, όπως ανέφερε, αποτέλεσε για αιώνες σύμβολο αντίστασης και υψηλού φρονήματος.
«Η αποκατάσταση του Κάστρου της Κιάφας είναι μια πράξη σεβασμού προς ένα μνημείο ελευθερίας», σημείωσε.
Η νέα σελίδα που ανοίγει για την Κιάφα δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση ενός κάστρου. Αφορά την προσπάθεια ένας ολόκληρος ιστορικός τόπος να ξαναβρεί τη θέση του στο μέλλον, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη του παρελθόντος.
