Το θανατηφόρο τροχαίο που σημειώθηκε την Κυριακή στην Εθνική Οδό Ιωαννίνων – Κόνιτσας, στο τμήμα μεταξύ Καλπακίου και Βίγλας, επαναφέρει με δραματικό τρόπο τη συζήτηση για την κατάσταση του οδικού δικτύου στην ευρύτερη περιοχή και την ανάγκη αναβάθμισης των συνδέσεων της Ηπείρου με τη Δυτική Μακεδονία.
Η συζήτηση αφορά έναν οδικό άξονα με ιδιαίτερη σημασία για την Κόνιτσα και τα ορεινά χωριά της Πίνδου, ο οποίος θα μπορούσε να συνδέσει την περιοχή με την Κοζάνη, τα Γρεβενά και τους μεγάλους αυτοκινητοδρόμους της Βόρειας Ελλάδας. Ωστόσο, παρά τη σημασία που αποδίδεται στη συγκεκριμένη σύνδεση, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ολοκληρωμένος σχεδιασμός και ώριμη μελετητική προετοιμασία για τη συνολική αναβάθμισή της.
Το ζήτημα θέτει με δημόσια παρέμβασή του ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών και Ηλεκτρομηχανολογικών Έργων του Δήμου Κόνιτσας, Νικόλαος Χ. Καλτσούνης, ο οποίος παρουσιάζει δύο εναλλακτικές προτάσεις για τη σύνδεση της περιοχής με το δίκτυο των μεγάλων αυτοκινητοδρόμων.
Δύο εναλλακτικές διαδρομές προς την Εγνατία και τον Ε65
Η πρώτη πρόταση αφορά τον άξονα Καλπάκι – Κόνιτσα – Πεντάλοφος – Επταχώρι – Σιάτιστα, με τελική σύνδεση στην Εγνατία Οδό. Η δεύτερη προβλέπει διαφορετική κατεύθυνση μετά την περιοχή του Πενταλόφου, μέσω Κηπουρειού Γρεβενών, ώστε να υπάρξει σύνδεση τόσο με την Εγνατία Οδό όσο και με τον αυτοκινητόδρομο Ε65.
Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο, η υφιστάμενη διαδρομή της Κόνιτσας προς την Κοζάνη, μέσω Πενταλόφου και Επταχωρίου, ακολουθεί έναν παλιό ορεινό δρόμο με στενά τμήματα, πολλές στροφές και γεωμετρικά προβλήματα. Η κατάσταση αυτή δυσκολεύει τις μετακινήσεις και τις μεταφορές, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες.
Η αναβάθμιση της σύνδεσης, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσε να περιορίσει την απομόνωση των ορεινών περιοχών, να διευκολύνει την πρόσβαση προς τη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη και να δημιουργήσει καλύτερες συνθήκες για τη μεταφορά τοπικών προϊόντων προς τα λιμάνια της Ηγουμενίτσας και της Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, θα μπορούσε να ενισχύσει την πρόσβαση επισκεπτών από τη Μακεδονία και τα Βαλκάνια προς την Κόνιτσα, τα Μαστοροχώρια, τον Εθνικό Δρυμό Βίκου – Αώου, το Ζαγόρι και την ευρύτερη περιοχή της βόρειας Ηπείρου.
Χωρίς ώριμες μελέτες και χρηματοδότηση
Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι οι προτάσεις αυτές παραμένουν σε επίπεδο διεκδίκησης και σχεδιασμού.
Όπως επισημαίνει ο Νικόλαος Καλτσούνης, για τον άξονα Κόνιτσα – Επταχώρι δεν υπάρχει σήμερα ούτε ώριμη μελέτη ούτε εγκεκριμένη χρηματοδότηση για ριζική ανακατασκευή ή μετατροπή του σε σύγχρονο οδικό άξονα. Αντίστοιχα, οι μελέτες για την αναβάθμιση της Εθνικής Οδού Ιωαννίνων – Κοζάνης, μέσω Καλπακίου και Κόνιτσας, παραμένουν χωρίς ουσιαστική εξέλιξη.
Ο ίδιος ζητά να υπάρξει συνολικός σχεδιασμός, που δεν θα περιορίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά θα εξετάζει τη σύνδεση της Κόνιτσας με την Ιόνια Οδό, μέσω του άξονα Ιωάννινα – Κακαβιά, και από εκεί με την Εγνατία και τον Ε65.
Στην πρότασή του περιλαμβάνεται η δημιουργία ενός σύγχρονου οδικού άξονα με ηπιότερες κλίσεις και παρεμβάσεις που θα λαμβάνουν υπόψη το ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον της Πίνδου και την προστασία της άγριας πανίδας και των υδάτινων οικοσυστημάτων.
Το ερώτημα προς κυβέρνηση και αυτοδιοίκηση
Η παρέμβαση θέτει πλέον και ένα ευρύτερο πολιτικό και αυτοδιοικητικό ερώτημα. Ποια είναι η θέση της κυβέρνησης, των βουλευτών των Ιωαννίνων, της Καστοριάς και της Κοζάνης, των δύο Περιφερειών και των εμπλεκόμενων Δήμων για την αναβάθμιση της σύνδεσης της Κόνιτσας με τη Δυτική Μακεδονία;
Υπάρχει πρόθεση να προχωρήσει ένας συνολικός σχεδιασμός ή θα συνεχιστεί η αντιμετώπιση του ζητήματος με μεμονωμένες παρεμβάσεις σε έναν παλιό ορεινό δρόμο;
Το σημερινό δυστύχημα στο Καλπάκι δεν απαντά από μόνο του σε αυτά τα ερωτήματα ούτε επιτρέπει συμπεράσματα για τα αίτια της σύγκρουσης. Αναδεικνύει, όμως, ξανά τη σημασία της οδικής ασφάλειας σε ένα δίκτυο που εξυπηρετεί κατοίκους, επαγγελματίες και επισκέπτες και το οποίο αποτελεί βασική υποδομή για ολόκληρη την ακριτική περιοχή.
Για την Κόνιτσα και τα χωριά της περιοχής, η σύνδεση με τους μεγάλους οδικούς άξονες δεν είναι μόνο ζήτημα ευκολότερης μετακίνησης. Είναι ζήτημα πρόσβασης, οικονομικής δραστηριότητας και προοπτικής για περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη δημογραφική συρρίκνωση.
Και το ερώτημα που μένει είναι αν αυτή η σύνδεση θα περάσει κάποτε από τις προτάσεις και τις διεκδικήσεις στον πραγματικό σχεδιασμό και στα έργα.