Ένα έργο με ιδιαίτερο ιστορικό συμβολισμό κατασκευάζεται στο Καλπάκι από τον Δήμο Πωγωνίου, με στόχο να τιμήσει τη μνήμη των πεσόντων του Έπους του 1940 και να ενισχύσει την ανάδειξη της περιοχής ως τόπου ιστορικής μνήμης.
Οι εργασίες που ξεκίνησαν πριν από τρία περίπου χρόνια βρίσκονται πλέον στο τελικό στάδιο με το μνημείο να έχει πάρει μορφή και να αποτελεί ήδη τόπο προσκυνήματος.
Βρίσκεται στην αρχή του μονοπατιού που οδηγεί προς την κορυφή του Λόφου του Μαχητή, σε έναν τόπο άμεσα συνδεδεμένο με τις μάχες που δόθηκαν στην περιοχή κατά την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου.
Το μνημείο είναι αφιερωμένο στους 13.976 πεσόντες του Έπους του 1940. Η αρχιτεκτονική του σύνθεση βασίζεται σε 117 κύβους, πάνω στους οποίους τοποθετούνται συνολικά 468 μαρμάρινες πλάκες, μία σε κάθε πλευρά τους. Η σύνθεση δημιουργεί έναν υπαίθριο χώρο μνήμης, όπου η αρχιτεκτονική μορφή συνδέεται με την καταγραφή και την τιμή προς όσους έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 1.250.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Από το ποσό αυτό, 793.600 ευρώ προέρχονται από χρηματοδότηση της Βουλής των Ελλήνων, ενώ το υπόλοιπο καλύπτεται από ίδιους πόρους του Δήμου Πωγωνίου.
Η κατασκευή του μνημείου αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη δημιουργία ενός «Πάρκου Ιστορίας» στο Καλπάκι. Στόχος της δημοτικής αρχής είναι η ανάδειξη των ιστορικών θέσεων των μαχών του 1940 και η διαμόρφωση ενός ενιαίου χώρου που θα συνδέει την ιστορική μνήμη με την επισκεψιμότητα και την εκπαιδευτική αξιοποίηση της περιοχής.
Το Καλπάκι κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία του ελληνοϊταλικού πολέμου, καθώς αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία της ελληνικής αντίστασης στην ιταλική επίθεση. Η δημιουργία του μνημείου έρχεται να ενισχύσει αυτή τη σύνδεση, δίνοντας έναν νέο χώρο τιμής στους πεσόντες και διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη μιας καθοριστικής περιόδου της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Πέρα από τον συμβολισμό του, το έργο εντάσσεται στην προσπάθεια να αναδειχθεί το ιστορικό απόθεμα του Πωγωνίου και να αποκτήσει η περιοχή έναν οργανωμένο προορισμό ιστορικού ενδιαφέροντος, με επίκεντρο τα γεγονότα του 1940.
