Σε δημόσια διαβούλευση για 35 ημέρες τέθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ).

Πρόκειται για μια εξέλιξη με τεράστιο ενδιαφέρον για την Ήπειρο, μια περιφέρεια που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε διαρκή αναβρασμό και «πόλεμο» μεταξύ τοπικών κοινωνιών και επενδυτών για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών πάρκων.

Το νέο πλαίσιο, για πρώτη φορά, επιχειρεί να βάλει σαφείς κανόνες και οριζόντιες απαγορεύσεις, αναγνωρίζοντας εμμέσως την άναρχη κατάσταση του παρελθόντος.

Ωστόσο, η μεγάλη «παγίδα» κρύβεται στη μεταβατική διάταξη  καθώς το νέο πλαίσιο δεν αφορά στα έργα που λειτουργούν ήδη ή όσα έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση, αφήνοντας μια πικρή γεύση για όσα έχουν ήδη δρομολογηθεί στα ηπειρωτικά βουνά και όχι μόνο..

Ενεργειακή μετάβαση με νέο σχεδιασμό έως το 2050

Όπως επισημαίνεται, η Ελλάδα έχει ήδη πετύχει σημαντική διείσδυση των ΑΠΕ, καθώς πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, ενώ καταγράφεται σημαντική μείωση της λιγνιτικής παραγωγής.

Παράλληλα, η χώρα έχει εξελιχθεί σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που –σύμφωνα με το ΥΠΕΝ– ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ωστόσο, όπως σημειώνεται, η ανάπτυξη αυτή απαιτεί πλέον «κανόνες, ισορροπία και χωρικό σχεδιασμό».

Τι αλλάζει – Νέοι αυστηροί περιορισμοί για φωτοβολταϊκά

Το νέο πλαίσιο προβλέπει για πρώτη φορά ενιαίες απαγορεύσεις χωροθέτησης φωτοβολταϊκών σε σειρά ευαίσθητων περιοχών, μεταξύ των οποίων:

• περιοχές Natura 2000
• δάση και δασικές εκτάσεις
• υγρότοποι Ραμσάρ και νησιωτικοί υγρότοποι
• εθνικοί δρυμοί και αισθητικά δάση
• μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς και αρχαιολογικές ζώνες
• περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους
• ακτές κολύμβησης

Επιπλέον, θεσπίζεται ανώτατο όριο κάλυψης γης, καθώς οι νέοι φωτοβολταϊκοί σταθμοί δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 1,5% της έκτασης ανά Περιφερειακή Ενότητα.

Αιολικά πάρκα: αποκλεισμοί και νέες «ζώνες καταλληλότητας»

Αντίστοιχα αυστηρό πλαίσιο εισάγεται και για τα αιολικά πάρκα.

Απαγορεύεται η εγκατάσταση σε:

• Αττική και Μητροπολιτική Θεσσαλονίκη
• περιοχές άνω των 1.200 μέτρων υψόμετρο
• υγροτόπους και προστατευόμενες ζώνες Natura
• νησιά κάτω των 300 τ.χλμ. (με εξαιρέσεις)
• τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές
• ακτές κολύμβησης
• περιοχές χωρίς οδική πρόσβαση

Παράλληλα, επιτρέπεται η ανάπτυξη αιολικών μόνο σε «Περιοχές Καταλληλότητας», με βάση τον αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ και συγκεκριμένα όρια δυναμικού.

Προστασία μνημείων και πολιτιστικής κληρονομιάς

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία αρχαιολογικών χώρων και μνημείων, καθώς προβλέπεται η εκπόνηση ειδικών μελετών θέασης για έργα που βρίσκονται κοντά σε προστατευόμενες περιοχές ή ιστορικούς τόπους.

Ολιστικός χωροταξικός σχεδιασμός για πρώτη φορά

Για πρώτη φορά, το ΥΠΕΝ προχωρά ταυτόχρονα στη θεσμοθέτηση τριών χωροταξικών πλαισίων:

• για τις ΑΠΕ
• για τον τουρισμό
• για τη βιομηχανία

Στόχος είναι η αποφυγή συγκρούσεων χρήσεων γης και η δημιουργία ενός ενιαίου στρατηγικού μοντέλου ανάπτυξης.

Τι γίνεται με τα υπάρχοντα έργα

Το νέο πλαίσιο δεν επηρεάζει έργα που ήδη λειτουργούν ή έχουν λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή έχουν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης πριν τη διαβούλευση.

Εξαιρούνται επίσης μικρές εγκαταστάσεις, έργα αντλησιοταμίευσης, μεγάλα υδροηλεκτρικά και φωτοβολταϊκά σε στέγες.

Θαλάσσιος χώρος και νέα δεδομένα

Για πρώτη φορά εισάγονται κανόνες και για τις θαλάσσιες ΑΠΕ, με πρόβλεψη ειδικών περιοχών, μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων και προστασίας θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Στόχος: ενεργειακή ασφάλεια και χωρική ισορροπία

Το ΥΠΕΝ υπογραμμίζει ότι η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας και ότι το νέο πλαίσιο στοχεύει σε:

• ενεργειακή αυτονομία
• προστασία περιβάλλοντος
• δίκαιη κατανομή έργων
• περιορισμό συγκρούσεων με τοπικές κοινωνίες

Όπως σημειώνεται, η ανάπτυξη των ΑΠΕ πρέπει να γίνεται «με κανόνες, όρια και στρατηγικό σχεδιασμό με ορίζοντα το 2050».