Ένα σημαντικό πρόβλημα στον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο αναθέτει συμβάσεις αναδεικνύει η ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2025. Συμβάσεις συνολικής αξίας περίπου 1,24 δισ. ευρώ καταγράφηκαν με μία και μοναδική προσφορά, γεγονός που περιορίζει τον ανταγωνισμό και τη δυνατότητα του Δημοσίου να συγκρίνει διαφορετικές οικονομικές προτάσεις.
Η διαπίστωση προκύπτει από την επεξεργασία στοιχείων για 14.630 συμβάσεις υπουργείων, συνολικού ύψους περίπου 4,1 δισ. ευρώ, οι οποίες υπογράφηκαν το 2024 ή παρέμεναν ενεργές από προηγούμενα χρόνια.
Ακόμη και στις διαδικασίες που προκηρύχθηκαν ως διαγωνισμοί, το 43% των συμβάσεων συγκέντρωσε μόνο μία προσφορά. Η συνολική αξία αυτών των συμβάσεων ανήλθε σε 879,2 εκατ. ευρώ. Στις απευθείας αναθέσεις και στις διαπραγματεύσεις χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 61%, με συμβάσεις αξίας 362,71 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό ποσό φτάνει έτσι τα 1,24 δισ. ευρώ. Η μοναδική προσφορά δεν συνιστά από μόνη της απόδειξη παρανομίας ή υπερκοστολόγησης. Αναδεικνύει, ωστόσο, ένα κρίσιμο ερώτημα για το κατά πόσο οι διαδικασίες προσελκύουν επαρκή αριθμό ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων και εξασφαλίζουν πραγματικό ανταγωνισμό.
Συμβάσεις 873,91 εκατ. ευρώ κρίθηκαν μη νόμιμες
Ένα ακόμη εύρημα αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο. Κατά το 2025 εκδόθηκαν 4.180 πράξεις ελέγχου για συμβάσεις συνολικού αντικειμένου 18 δισ. ευρώ, χωρίς ΦΠΑ. Από αυτές, συμβάσεις αξίας 873,91 εκατ. ευρώ κρίθηκαν αμετάκλητα μη νόμιμες, ποσό που αντιστοιχεί στο 4,9% της συνολικής ελεγχθείσας αξίας.
Στο συγκεκριμένο ποσό περιλαμβάνονται και συμβάσεις ύψους 188,84 εκατ. ευρώ, οι οποίες χρηματοδοτούνταν εν όλω ή εν μέρει από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ασυμφωνίες στα στοιχεία των υπουργείων
Η έκθεση εντοπίζει επίσης προβλήματα στην καταγραφή των δημοσίων συμβάσεων. Τα στοιχεία που δηλώνουν ορισμένα υπουργεία δεν συμφωνούν πάντοτε με τις εγγραφές στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων, ενώ καταγράφονται και λανθασμένες καταχωρίσεις.
Οι αποκλίσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τα υπουργεία Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ναυτιλίας, Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη. Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι η απουσία ενιαίας και αξιόπιστης καταγραφής δυσχεραίνει την εποπτεία των συμβάσεων και την πληροφόρηση για το πού κατευθύνονται οι δημόσιοι πόροι.
Η απορρόφηση του Ταμείου Ανάκαμψης
Η έκθεση εξετάζει και την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης, αναδεικνύοντας τη διαφορά ανάμεσα στην εκτέλεση των ετήσιων πιστώσεων και στη συνολική χρηματοοικονομική πρόοδο των έργων.
Για το 2024, οι πληρωμές αντιστοιχούσαν περίπου στο 94% των ετήσιων πιστώσεων. Ωστόσο, στα 792 ενταγμένα έργα με οικονομικό αντικείμενο και συνολικό προϋπολογισμό 25,28 δισ. ευρώ, οι σωρευτικές πληρωμές από την έναρξη του προγράμματος ανέρχονταν σε 8,64 δισ. ευρώ, δηλαδή στο 34,17%.
Το ποσοστό αυτό αφορά τη χρηματοοικονομική εκτέλεση και όχι το φυσικό αντικείμενο που έχει ολοκληρωθεί. Αποτυπώνει, όμως, γιατί η υψηλή απορρόφηση των ετήσιων κονδυλίων δεν αρκεί από μόνη της για να περιγράψει την πραγματική πρόοδο ενός επενδυτικού προγράμματος.
Τα ευρήματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της διαφάνειας, του ανταγωνισμού και της αποτελεσματικής αξιοποίησης των χρημάτων των φορολογουμένων.
