Ένα από τα πιο δύσκολα και σύνθετα προβλήματα που καλούνται να διαχειριστούν οι δήμοι αναδείχθηκε και στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα. Το ζήτημα των αδέσποτων ζώων απασχόλησε επανειλημμένα τις παρεμβάσεις αυτοδιοικητικών, οι οποίοι περιέγραψαν μια κατάσταση που, όπως υποστήριξαν, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Πίσω από τις διατάξεις του νόμου οι δήμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με μια καθημερινότητα που περιλαμβάνει περισυλλογές, στειρώσεις, κτηνιατρική περίθαλψη, φιλοξενία και υιοθεσίες, χωρίς πάντοτε να διαθέτουν τις αναγκαίες υποδομές, το προσωπικό και τους πόρους.

Και όσο το πρόβλημα παραμένει, τόσο μεγαλώνει και η πίεση προς τους αιρετούς που έχουν την ευθύνη της διαχείρισής του.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο ζήτημα των προσωπικών ευθυνών. Αυτοδιοικητικοί προειδοποίησαν ότι η ανάληψη της αρμοδιότητας των αδέσποτων μπορεί να εξελιχθεί σε μια θέση με σοβαρό νομικό κόστος για όποιον την αναλάβει. Η ανησυχία που διατυπώθηκε είναι χαρακτηριστική: σε λίγο καιρό κανένας αντιδήμαρχος δεν θα θέλει να αναλάβει το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο, καθώς θα βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπος με καταγγελίες και δικαστικές διαδικασίες.

Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση αν ληφθεί υπόψη ότι η ευθύνη των δήμων δεν αφορά μόνο την προστασία και την ευζωία των ζώων, αλλά συνδέεται και με περιστατικά επιθέσεων, τραυματισμών ή ζημιών που προκαλούνται από αδέσποτα.

Την ίδια ώρα, από την πλευρά του υπουργείου Εσωτερικών παρουσιάστηκε η αύξηση της χρηματοδότησης ως σημαντική ενίσχυση της προσπάθειας των δήμων. Όπως ανέφερε ο υφυπουργός Βασίλης Σπανάκης, οι σχετικοί πόροι από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους αυξήθηκαν από 5 εκατομμύρια ευρώ το 2024 και το 2025 σε 15 εκατομμύρια ευρώ το 2026.

Η αύξηση είναι σημαντική, δεν απαντά όμως από μόνη της στα ερωτήματα που θέτουν οι δήμοι. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και ζήτημα υποδομών, στελέχωσης, συντονισμού, αλλά και ενός νομοθετικού πλαισίου που, σύμφωνα με τις αυτοδιοικητικές παρεμβάσεις, χρειάζεται ουσιαστικές αλλαγές.

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης περιλαμβάνει, πάντως, ειδική πρόβλεψη για την ποινική ευθύνη σε περιπτώσεις παραλείψεων που συνδέονται με σωματικές βλάβες ή φθορές από αδέσποτα ζώα. Η ρύθμιση δεν καταργεί την αστική ευθύνη των δήμων, η οποία εξακολουθεί να εξετάζεται κατά περίπτωση.

Το μήνυμα από την Καλαμάτα ήταν σαφές: η διαχείριση των αδέσποτων δεν μπορεί να συνεχίσει να αποτελεί μια αρμοδιότητα που μεταφέρεται στους δήμους χωρίς να συνοδεύεται από τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Γιατί όσο το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται στη ρίζα του, τόσο θα μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στις υποχρεώσεις που προβλέπει ο νόμος και στις δυνατότητες των ανθρώπων που καλούνται να τον εφαρμόσουν.