Η κλιματική αλλαγή ανεβάζει σταθερά τη θερμοκρασία του πλανήτη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι ισχυρές ψυχρές εισβολές αποτελούν πλέον παρελθόν. Το αντίθετο: ακόμη και σε ένα θερμότερο κλίμα, πολικές αέριες μάζες μπορούν να κινηθούν προς νοτιότερες περιοχές, προκαλώντας απότομες πτώσεις της θερμοκρασίας και έντονα χειμερινά επεισόδια.
Το ερώτημα πώς συνυπάρχουν η παγκόσμια θέρμανση και οι περίοδοι έντονου ψύχους εξετάζει σε ανάλυσή του το Meteo, εξηγώντας τον ρόλο που διαδραματίζει η ατμοσφαιρική κυκλοφορία στο Βόρειο Ημισφαίριο.
Κεντρικό στοιχείο είναι ο πολικός αεροχείμαρρος, μια ζώνη ισχυρών ανέμων σε μεγάλο ύψος, περίπου 8 έως 14 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης. Οι άνεμοι κινούνται κυρίως από τα δυτικά προς τα ανατολικά, αλλά η πορεία τους δεν είναι ευθύγραμμη. Παρουσιάζουν μεγάλους κυματισμούς, οι οποίοι μπορούν να επιτρέψουν σε ψυχρές αέριες μάζες να κινηθούν από τις πολικές περιοχές προς τον νότο.
Όταν τέτοιοι κυματισμοί αναπτύσσονται σε μεγάλη έκταση, ψυχρός αέρας μπορεί να φτάσει στην Ευρώπη, την Ασία ή τη Βόρεια Αμερική, προκαλώντας ισχυρές ψυχρές εισβολές.
Σημαντικό ρόλο μπορεί να έχει και ο στρατοσφαιρικός πολικός στρόβιλος, ένα διαφορετικό σύστημα ισχυρών ανέμων που αναπτύσσεται σε πολύ μεγαλύτερα ύψη, περίπου από 15 έως 50 χιλιόμετρα. Οι διαταραχές του, ιδιαίτερα όταν συνδέονται με αιφνίδιες στρατοσφαιρικές θερμάνσεις, είναι δυνατόν να επηρεάσουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία χαμηλότερα και να ευνοήσουν ψυχρά επεισόδια σε ορισμένες περιοχές.
Πώς συνδέονται όλα αυτά με την κλιματική αλλαγή; Η Αρκτική θερμαίνεται με ταχύτερο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο, φαινόμενο που είναι γνωστό ως αρκτική ενίσχυση. Η μεταβολή της θερμοκρασιακής διαφοράς ανάμεσα στις πολικές και τις νοτιότερες περιοχές μπορεί να επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και τη συμπεριφορά των αεροχειμάρρων.
Ωστόσο, η επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη και η σύνδεση της αρκτικής θέρμανσης με συγκεκριμένες μεταβολές του αεροχειμάρρου εξακολουθεί να μελετάται. Δεν σημαίνει ότι κάθε ψυχρή εισβολή αποτελεί άμεση συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι τα ακραία ψυχρά επεισόδια έχουν γενικά μειωθεί σε συχνότητα και ένταση τις τελευταίες δεκαετίες και αναμένεται να γίνουν ακόμη λιγότερο συχνά όσο αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι θα εξαφανιστούν.
Η φυσική μεταβλητότητα της ατμόσφαιρας θα εξακολουθήσει να δημιουργεί συνθήκες για ισχυρές ψυχρές εισβολές. Έτσι, ακόμη και σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται, πολλές περιοχές και στην Ελλάδα μπορούν να βρεθούν αντιμέτωπες με περιόδους έντονου ψύχους.
