Μπορεί ένα χωριό που γνώρισε την εγκατάλειψη να αποκτήσει ξανά οικονομική και κοινωνική ζωή; Μπορούν τα κλειστά σπίτια να γεμίσουν, οι παραγωγικές δραστηριότητες να επιστρέψουν και οι νέοι άνθρωποι να βρουν λόγο να εγκατασταθούν στην ύπαιθρο;
Η πρωτοβουλία «Βροσίνα 2031» επιχειρεί να δώσει μια απάντηση, καταθέτοντας ένα οργανωμένο σχέδιο αναβίωσης της περιοχής.
Πίσω από την προσπάθεια βρίσκεται ο Αθανάσιος Βούρδας, με καταγωγή από τη Βροσίνα και επαγγελματική δραστηριότητα στους τομείς της επικοινωνίας, του marketing, του τουρισμού και της επιχειρηματικής ανάπτυξης. Όπως επισημαίνει, η περιοχή γνώρισε σταδιακή υποχώρηση της οικονομικής και κοινωνικής της ζωής μετά τη λειτουργία της Εγνατίας Οδού και τις διοικητικές αλλαγές που ακολούθησαν.
Η εικόνα που περιγράφει για τη Βροσίνα πριν από μερικές δεκαετίες ήταν εντελώς διαφορετική. Το χωριό είχε μόνιμους κατοίκους, σχολείο, βενζινάδικα, φούρνους, καφενεία και εστιατόρια. Υπήρχε καθημερινή κίνηση και οικονομική δραστηριότητα. Σταδιακά, όμως, η ζωή απομακρύνθηκε από το χωριό, οι επιχειρήσεις έκλεισαν και οι κατοικίες άδειασαν.
Η πρόταση «Βροσίνα 2031» δεν στηρίζεται στην ιδέα ότι αρκεί να αξιοποιηθεί το φυσικό κάλλος της περιοχής για να επιστρέψουν οι επισκέπτες. Αντίθετα, ξεκινά από μια διαφορετική παραδοχή: για να ξαναζωντανέψει ένας τόπος, πρέπει πρώτα να αποκτήσει παραγωγή, εισόδημα και θέσεις εργασίας.
Το κεντρικό σύνθημα είναι «Από τη γη, στο ράφι, στο χωριό». Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται το πρώην στρατόπεδο της Βροσίνας, όπου, σύμφωνα με την πρόταση, υπάρχουν ήδη κτίρια και υποδομές που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία τυροκομείου και οινοποιείου. Η θέση της περιοχής, στην ευρύτερη οινική ζώνη της Ζίτσας, θεωρείται ένα επιπλέον πλεονέκτημα για την ανάπτυξη της αμπελουργίας και της μεταποίησης.
Η λειτουργία τέτοιων μονάδων θα μπορούσε να δημιουργήσει μια σταθερή αγορά για την τοπική παραγωγή και να δώσει κίνητρο σε νέους κτηνοτρόφους και αμπελουργούς να εγκατασταθούν στην περιοχή. Η λογική είναι να μη φεύγει η πρώτη ύλη από τον τόπο χωρίς προστιθέμενη αξία, αλλά να μεταποιείται και να αποκτά εμπορική διέξοδο μέσα από μια τοπική παραγωγική αλυσίδα.
Παράλληλα, το σχέδιο περιλαμβάνει την επαναχρησιμοποίηση των κλειστών κατοικιών, είτε ως μόνιμες κατοικίες είτε ως ξενώνες, ενώ το παλιό σχολείο θα μπορούσε να αποκτήσει νέα ζωή ως σχολή παραδοσιακών τεχνών και επαγγελμάτων.
Στην ίδια αναπτυξιακή διαδρομή εντάσσονται το ποτάμι, το φαράγγι, το πέτρινο γεφύρι του 1605 και η Μονή Ραϊδιώτισσας. Η πρόταση προβλέπει τη σύνδεσή τους μέσα από μια ενιαία διαδρομή φυσιολατρικού, πολιτιστικού και θρησκευτικού τουρισμού, ώστε η επισκεψιμότητα να συνδέεται με την τοπική οικονομία και να δημιουργεί εισόδημα για τους κατοίκους.
Το «Βροσίνα 2031» έχει ορίζοντα πενταετίας και θέτει συγκεκριμένους στόχους. Στο σχέδιο περιλαμβάνεται η προσέλκυση 80 έως 100 νέων μόνιμων κατοίκων, η δημιουργία 50 θέσεων εργασίας, η επαναχρησιμοποίηση 25 κατοικιών και η λειτουργία 10 νέων ξενώνων και μικρών επιχειρήσεων.
Πρόκειται για στόχους που, όπως υποστηρίζουν οι εμπνευστές της πρωτοβουλίας, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας σταδιακής και οργανωμένης επιστροφής της οικονομικής δραστηριότητας. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να δημιουργηθούν νέες επιχειρήσεις, αλλά να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις ώστε το εισόδημα να παραμένει στην περιοχή και να ωφελεί συνολικά τα γειτονικά χωριά.
Το επόμενο βήμα είναι η συγκρότηση της Επιτροπής «Βροσίνα 2031», η οποία θα αναλάβει την παρουσίαση και την προώθηση του προγράμματος. Στόχος είναι να υπάρξει ενημέρωση και συνεργασία με τους πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς παράγοντες των Ιωαννίνων, την Περιφέρεια και τους αρμόδιους φορείς της κυβέρνησης, αλλά και να αναζητηθούν επενδυτές και στρατηγικοί συνεργάτες που θα μπορούσαν να στηρίξουν την υλοποίηση του σχεδίου.
Ανοιχτό κάλεσμα απευθύνεται επίσης στους κατοίκους της περιοχής, στους αποδήμους και σε όσους διατηρούν δεσμούς με τη Βροσίνα, αλλά και στα μέσα ενημέρωσης, προκειμένου η πρωτοβουλία να γίνει γνωστή και να αποκτήσει ευρύτερη υποστήριξη.
Το μεγάλο στοίχημα, βέβαια, βρίσκεται στην πράξη. Η αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών, η εξασφάλιση χρηματοδότησης, η προσέλκυση ανθρώπων και επιχειρήσεων και η συνεργασία με τους θεσμικούς φορείς είναι τα βήματα που θα κρίνουν αν το σχέδιο μπορεί να περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση.
Το μήνυμα των εμπνευστών του είναι σαφές: «Τα ορεινά χωριά της πατρίδας μας δεν χάνονται επειδή δεν έχουν ομορφιά· χάνονται επειδή δεν έχουν δουλειά».
Και η Βροσίνα, όπως λένε, δεν χρειάζεται απλώς να ξαναγίνει αυτό που ήταν. Μπορεί να γίνει κάτι καλύτερο.
