Ένα πρόβλημα που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σοβαρό για ιδιοκτήτες αγροτικής γης και παραγωγούς αναδεικνύεται μέσα από τις εκκρεμότητες του Κτηματολογίου. Χιλιάδες αγροτεμάχια σε όλη τη χώρα δεν έχουν αποτυπωθεί σωστά, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται με λανθασμένα όρια, διαφορετικά στοιχεία ιδιοκτησίας ή ακόμη και ως «αγνώστου ιδιοκτήτη».

Πρόκειται για εκτάσεις που σε πολλές περιπτώσεις καλλιεργούνται επί δεκαετίες, περνούν από γενιά σε γενιά και αποτελούν βασικό περιουσιακό στοιχείο για τις οικογένειες της υπαίθρου. Ωστόσο, η πραγματική κατάσταση στο χωράφι δεν ταυτίζεται πάντα με την εικόνα που εμφανίζουν τα κτηματολογικά αρχεία.

Το ζήτημα αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία, καθώς η ορθότητα των κτηματολογικών στοιχείων συνδέεται άμεσα και με τις αγροτικές ενισχύσεις. Η ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων μέσω των στοιχείων ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ αποτελεί κρίσιμο μέρος της διαδικασίας των δηλώσεων ΟΣΔΕ, με αποτέλεσμα μια εκκρεμότητα στο Κτηματολόγιο να δημιουργεί προβλήματα και στην προσπάθεια των παραγωγών να εξασφαλίσουν τις ενισχύσεις τους.

Τα λάθη που μπορεί να κρύβει ένα αγροτεμάχιο

Οι περιπτώσεις δεν είναι όλες ίδιες. Σε ένα χωράφι μπορεί να εμφανίζονται διαφορετικά όρια ή εμβαδόν από αυτά που προκύπτουν από τους τίτλους ιδιοκτησίας και τα τοπογραφικά διαγράμματα. Σε άλλες περιπτώσεις υπάρχει αναντιστοιχία στον ΚΑΕΚ, εκκρεμότητα στην κυριότητα ή πρόβλημα με την καταχώριση κληρονομικών δικαιωμάτων.

Υπάρχουν ακόμη αγροτεμάχια που εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», ενώ οι άνθρωποι που τα κατέχουν και τα καλλιεργούν θεωρούν δεδομένο ότι αποτελούν νόμιμη περιουσία τους.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν οι δασικοί χάρτες. Ένα αγροτεμάχιο μπορεί να εμφανίζεται με χαρακτηρισμό που δημιουργεί ζητήματα ως προς τη δυνατότητα αξιοποίησης και την επιλεξιμότητά του για αγροτικές ενισχύσεις.

Η δήλωση ΟΣΔΕ δεν διορθώνει το Κτηματολόγιο

Οι διευκολύνσεις που έχουν προβλεφθεί για την υποβολή των αγροτικών δηλώσεων δεν σημαίνουν ότι λύνονται αυτόματα και τα προβλήματα της ιδιοκτησίας.

Η ειδική υπεύθυνη δήλωση που προβλέπεται για περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατή η ταυτοποίηση των στοιχείων επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, να προχωρήσει η διαδικασία των ενισχύσεων. Δεν αντικαθιστά όμως την ανάγκη να διορθωθούν οι λανθασμένες εγγραφές στο Κτηματολόγιο.

Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες και οι παραγωγοί δεν μπορούν να θεωρούν πως μια προσωρινή διευκόλυνση στη δήλωση αρκεί για να κλείσει οριστικά η εκκρεμότητα. Ειδικά για τις επόμενες χρονιές, η μη διόρθωση των στοιχείων μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο απώλειας ενισχύσεων, εφόσον δεν πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Τι πρέπει να ελέγξουν οι ιδιοκτήτες

Η πρώτη κίνηση είναι να διαπιστωθεί αν τα στοιχεία του αγροτεμαχίου στο Κτηματολόγιο συμφωνούν με τους τίτλους ιδιοκτησίας, τα τοπογραφικά και την πραγματική του θέση. Όπου υπάρχουν αποκλίσεις στα όρια ή στο εμβαδόν απαιτείται τεχνικός έλεγχος από τοπογράφο μηχανικό, ενώ ζητήματα κυριότητας και κληρονομικών δικαιωμάτων μπορεί να χρειάζονται και νομική αντιμετώπιση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις μισθωμένες εκτάσεις, καθώς το μισθωτήριο δεν διορθώνει από μόνο του μια λανθασμένη κτηματολογική εγγραφή.

Για την Ήπειρο, όπου η αγροτική γη αποτελεί περιουσία που συχνά μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά και η καλλιέργεια συνδέεται με παλιούς τίτλους και κληρονομικές εκκρεμότητες, το ζήτημα έχει σαφή πρακτική σημασία. Το ερώτημα είναι πόσοι ιδιοκτήτες γνωρίζουν αν τα χωράφια τους είναι σωστά καταχωρισμένα και πόσοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με προβλήματα όταν χρειαστεί να τα δηλώσουν ή να τα μεταβιβάσουν.