Στα 1.820,20 ευρώ διαμορφώθηκε η μέση μηνιαία δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών για αγορές, σύμφωνα με τα αποκαλυπτικά στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ. Σε ετήσια βάση, η συνολική δαπάνη άγγιξε τα 21.842,40 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 5,5% σε τρέχουσες τιμές σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Ωστόσο, αν ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός (2,59%), η πραγματική αύξηση της δαπάνης περιορίζεται στο 2,9% (ή 611,93 ευρώ ετησίως), την ώρα που η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών παραμένει ακόμα 12% χαμηλότερη σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2008.
Πού εξαντλείται ο οικογενειακός προϋπολογισμός
Τη «μερίδα του λέοντος» στις μηνιαίες υποχρεώσεις των νοικοκυριών απορροφούν οι βασικές ανάγκες διαβίωσης. Οι τρεις μεγαλύτερες κατηγορίες δαπανών είναι:
- Τρόφιμα και μη οινοπνευματώδη ποτά: 20,4%
- Στέγαση: 14,7% (το ποσοστό εκτοξεύεται στο 23,4% για όσους ζουν σε ενοίκιο)
- Μεταφορές: 13,6%
Στα τρόφιμα, τις μεγαλύτερες αυξήσεις στη μέση μηνιαία δαπάνη κατέγραψαν ο καφές/τσάι/κακάο (11,9%), το κρέας (9,9%) και τα ψάρια (8%). Αξιοσημείωτο είναι όμως το γεγονός ότι η αύξηση της δαπάνης δεν μεταφράζεται πάντα σε μεγαλύτερες ποσότητες: τα νοικοκυριά περιέκοψαν τις ποσότητες που αγόρασαν σε ψάρια (2,6%), ψωμί (2,4%), λαχανικά (1,6%) και φρούτα (1,2%), ενώ αύξησαν την κατανάλωση σε αυγά (11,8%), ελαιόλαδο (8,4%) και ζυμαρικά (2,7%).
Τεράστιες ανισότητες: Το φτωχότερο 20% πληρώνει μόνο για φαγητό και σπίτι
Ο εθνικός μέσος όρος αποκρύπτει έντονες κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες.
Τα μισά νοικοκυριά στην Ελλάδα δαπανούν κάτω από 1.414,60 ευρώ τον μήνα. Για το φτωχότερο 20% του πληθυσμού, τα τρόφιμα και η στέγαση απορροφούν μαζί το 54,4% του συνολικού τους προϋπολογισμού (έναντι 34,5% για το πλουσιότερο 20%). Συνολικά, η μέση δαπάνη του πλουσιότερου 20% είναι 5,78 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του φτωχότερου.
Χάσμα πόλης – χωριού και Αττικής – Περιφέρειας
- Αστικές vs Αγροτικές περιοχές: Στις αγροτικές περιοχές η μέση μηνιαία δαπάνη ανέρχεται σε 1.386,11 ευρώ, όντας κατά 26,8% χαμηλότερη από τα 1.892,86 ευρώ των αστικών κέντρων.
- Περιφερειακό χάσμα: Η Αττική καταγράφει την υψηλότερη μέση ετήσια δαπάνη (24.981,36 ευρώ — 114,4% του εθνικού μέσου όρου), ενώ η Στερεά Ελλάδα τη χαμηλότερη (16.475,52 ευρώ — 75,4% του μέσου όρου).
Τέλος, η κοινωνική επαγγελματική ιδιότητα καθορίζει τα νοικοκυριά: όταν ο υπεύθυνος είναι άνεργος, η δαπάνη πέφτει στο 68,6% του μέσου όρου, ενώ στα νοικοκυριά με εργοδότη αυτοαπασχολούμενο εκτοξεύεται στο 217,9%.
