Ο Πρωθυπουργός μπορεί να δείχνει τις κάλπες προς το τέλος της άνοιξης όμως η χώρα έχει εισέλθει σε προεκλογικούς ρυθμούς έχοντας μπροστά της έναν δύσκολο χειμώνα.

Το πολιτικό σκηνικό εξαιρετικά ρευστό, τα δημοσκοπικά δεδομένα δείχνουν ότι η αυτοδυναμία είναι πολύ μακριά από την πραγματικότητα ενώ βρίσκεται εν αναμονή η επίσημη ανακοίνωση του κόμματος Σαμαρά.

Τα κόμματα ανεβάζουν ρυθμούς για να κλείσουν ψηφοδέλτια με τα κενά προς το παρόν και σε τοπικό επίπεδο να είναι αρκετά.

Δίπλα στην ονοματολογία αυτό που αποκτά ενδιαφέρον είναι το σενάριο της κατανομής των πέντε εδρών στο Νομό Ιωαννίνων, κατανομή που αρκετές φορές στο παρελθόν εξελίχθηκε σε θρίλερ.

Μπορούν οι πέντε έδρες να καταλήξουν σε πέντε διαφορετικά κόμματα;

Το ενδεχόμενο είναι πολιτικά και μαθηματικά υπαρκτό. Για να συμβεί όμως, δεν αρκεί να εμφανιστούν πέντε κόμματα με ισχυρή παρουσία στον Νομό Ιωαννίνων. Η τελική κατανομή εξαρτάται και από το πανελλαδικό αποτέλεσμα, το εκλογικό όριο και τα αδιάθετα υπόλοιπα των εδρών.

Ο νέος εκλογικός νόμος προβλέπει ότι εφόσον το πρώτο κόμμα συγκεντρώσει κάτω από 25% σε επίπεδο επικράτειας, δεν υπάρχει μπόνους και οι 300 έδρες κατανέμονται σύμφωνα με την προβλεπόμενη αναλογική διαδικασία.

Από το 25% και πάνω ενεργοποιείται το μπόνους. Στις 25% το πρώτο κόμμα ξεκινά με 20 επιπλέον έδρες. Για κάθε επιπλέον 0,5 ποσοστιαία μονάδα, προστίθεται μία ακόμη έδρα μπόνους, μέχρι το ανώτατο όριο των 50 εδρών. Αντίστοιχα μειώνεται ο αριθμός των εδρών που κατανέμονται αναλογικά.

Με απλά λόγια:

25% → 20 έδρες μπόνους
30% → 30 έδρες μπόνους
35% → 40 έδρες μπόνους
40% → 50 έδρες μπόνους

Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι το πρώτο κόμμα παίρνει το μπόνους απευθείας από συγκεκριμένους νομούς. Η διαδικασία είναι πανελλαδική και στη συνέχεια οι αδιάθετες έδρες κατανέμονται με βάση συγκεκριμένους κανόνες και τα αχρησιμοποίητα υπόλοιπα στις εκλογικές περιφέρειες.

Και εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα των Ιωαννίνων.

Ο νομός είναι πενταεδρικός. Δεν υπάρχει δηλαδή μεγάλο περιθώριο για πολλές διαφορετικές κατανομές. Μία επιπλέον έδρα για ένα κόμμα σημαίνει αυτομάτως μία λιγότερη για κάποιο άλλο.

Το αποτέλεσμα των εκλογών του 2023 δείχνει πόσο κοντά μπορεί να βρεθούν αρκετοί σχηματισμοί στη μάχη της κατανομής.

Τον Μάιο του 2023 οι πέντε έδρες των Ιωαννίνων μοιράστηκαν σε τέσσερα κόμματα: Νέα Δημοκρατία 1, ΣΥΡΙΖΑ 2, ΠΑΣΟΚ 1 και ΚΚΕ 1. Η ΝΔ είχε 37,93%, ο ΣΥΡΙΖΑ 24,36%, το ΠΑΣΟΚ 14,51% και το ΚΚΕ 7,15%.

Έναν μήνα αργότερα η εικόνα άλλαξε. Τον Ιούνιο η Νέα Δημοκρατία πήρε 38,71% και δύο έδρες, ο ΣΥΡΙΖΑ 22,42% και μία, το ΠΑΣΟΚ 13,53% και μία και το ΚΚΕ 8,01% και μία.

Δηλαδή, με ουσιαστικά ίδια πενταεδρική περιφέρεια, η μεταβολή των ποσοστών μέσα σε έναν μήνα ήταν αρκετή για να αλλάξει η κατανομή των εδρών.

Υπάρχει όμως ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο.

Τον Ιούνιο του 2023, εκτός από τα τέσσερα κόμματα που εξέλεξαν βουλευτή, άλλα τρία κόμματα κινήθηκαν πάνω από το 3% στα Γιάννενα: οι Σπαρτιάτες με 3,49%, η Νίκη με 3,16% και η Ελληνική Λύση με 3,06%. Κανένα από τα τρία δεν πήρε έδρα.

Αυτό δείχνει και τη δυσκολία του εγχειρήματος.

Για να φτάσουμε σε ένα αποτέλεσμα τύπου «5 κόμματα – 5 έδρες», δεν αρκεί ένα πέμπτο κόμμα να περάσει το 3% στον νομό. Πρέπει πρώτα να δικαιούται έδρα σε πανελλαδικό επίπεδο, καθώς το 3% είναι το όριο συμμετοχής στην κατανομή, και στη συνέχεια να βρεθεί στην κατάλληλη θέση όταν έρθει η ώρα της κατανομής των αδιάθετων εδρών.

Ένα κόμμα μπορεί να έχει ένα ποσοστό της τάξης του 3%-5% στα Γιάννενα, αλλά αυτό από μόνο του δεν του εξασφαλίζει έδρα.

Αντίθετα, όσο περισσότερο συμπιέζονται τα ποσοστά των μεγαλύτερων κομμάτων και όσο περισσότερες ψήφους συγκεντρώνουν οι μικρότεροι σχηματισμοί που περνούν το πανελλαδικό όριο, τόσο αυξάνεται ο αριθμός των σχηματισμών που διεκδικούν τις διαθέσιμες έδρες.

Σε μία πενταεδρική περιφέρεια, η διαφορά ανάμεσα σε μία και δύο έδρες μπορεί επομένως να κρύβεται σε σχετικά μικρές μεταβολές.

Και έτσι ο εκλογικός χάρτης των Ιωαννίνων αφήνει ανοιχτό ένα ενδιαφέρον ερώτημα για την επόμενη αναμέτρηση:

Θα μείνουν οι πέντε έδρες στα χέρια τεσσάρων κομμάτων ή μπορεί για πρώτη φορά να δούμε πέντε διαφορετικούς πολιτικούς σχηματισμούς να εκλέγουν από έναν βουλευτή στον νομό;

Η απάντηση δεν θα κριθεί μόνο στα Γιάννενα.

Θα κριθεί ταυτόχρονα και στην Αθήνα, μέσα από το συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα, το ποσοστό του πρώτου κόμματος, το μπόνους που θα προκύψει και την τελική κατανομή των εδρών σε ολόκληρη τη χώρα.

Και γι’ αυτό ακριβώς η πέμπτη έδρα των Ιωαννίνων μπορεί να αποδειχθεί για ακόμη μία φορά η πιο δύσκολη εξίσωση της εκλογικής βραδιάς.