Πριν από λίγους μόλις μήνες, την 25η Μαρτίου, η εικόνα της μοναδικής μαθήτριας που παρέλασε ολομόναχη στο ορεινό Δίστρατο έκανε το γύρο του πανελληνίου, προκαλώντας συγκίνηση αλλά και κύματα «ρομαντισμού».
Σήμερα, αυτή η εικόνα περνά οριστικά στην ιστορία. Η σκληρή πραγματικότητα της δημογραφικής κατάρρευσης και της ερήμωσης της ηπειρωτικής υπαίθρου έρχεται να σβήσει και την τελευταία ελπίδα.
Το Δημοτικό Σχολείο και το Νηπιαγωγείο στο Δίστρατο, μία από τις πιο ιστορικές και μέχρι πρότινος ζωντανές κοινότητες της Ηπείρου, κατεβάζουν οριστικά ρολά. Για πρώτη φορά από το 1854, όταν και πρωτολειτούργησε το σχολείο του χωριού, το κουδούνι δεν θα ακουστεί ξανά τον Σεπτέμβριο. Ελλείψει μαθητών, η σιωπή επικρατεί οριστικά.
Η ιστορία του σχολείου είναι ταυτισμένη με τους αγώνες και τις δοκιμασίες του τόπου. Το πρώτο, ιστορικό κτίριο πυρπολήθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής το 1944. Με κόπο και προσωπική εργασία των κατοίκων, το νέο σχολείο ανεγέρθηκε το 1952, αποτελώντας για δεκαετίες το φάρο της γνώσης και το κέντρο της ζωής του χωριού.
Τον κώδωνα του κινδύνου και την πικρία της τοπικής κοινωνίας εκφράζει με ανάρτησή του ο πρώην πρόεδρος της Κοινότητας, Κωνσταντίνος Παγανιάς, υπογραμμίζοντας την υποχρέωση της πολιτείας και των τοπικών αρχών να μην αφήσουν το κτίριο να καταρρεύσει: «Οφείλουμε όμως να το συντηρήσουμε, γιατί είναι η ιστορία μας. Ήδη η εγκατάλειψη του πέριξ χώρου είναι εμφανής».
Όταν κλείνει το σχολείο, μικραίνει το χωριό
Η περίπτωση του Διστράτου δεν αφορά μόνο ένα σχολικό κτίριο.
Αφορά την εικόνα που διαμορφώνεται σταδιακά σε πολλές ορεινές περιοχές της Ηπείρου, όπου ο αριθμός των παιδιών μειώνεται, οι οικογένειες λιγοστεύουν και μαζί τους περιορίζονται οι βασικές λειτουργίες των κοινοτήτων.
Το σχολείο ήταν πάντα κάτι περισσότερο από έναν χώρο εκπαίδευσης.
Ήταν ο χώρος όπου συναντιούνταν οι οικογένειες, όπου οργανώνονταν γιορτές και εκδηλώσεις, όπου οι κάτοικοι έβλεπαν ότι το χωριό εξακολουθεί να έχει μέλλον.
Όταν οι αίθουσες αδειάζουν, η απώλεια δεν είναι μόνο εκπαιδευτική. Είναι βαθιά κοινωνική και συμβολική.
Δεν είναι μόνο το Δίστρατο
Η περίπτωση του Διστράτου δεν είναι μεμονωμένη. Η εικόνα που διαμορφώνεται στην Ήπειρο είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς με αποφάσεις της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης αναστέλλεται η λειτουργία 33 σχολικών μονάδων, 11 Δημοτικών Σχολείων και 22 Νηπιαγωγείων, στους τέσσερις νομούς.
Στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων αναστέλλεται η λειτουργία τεσσάρων Δημοτικών και επτά Νηπιαγωγείων, μεταξύ αυτών σε Αβγό, Βοβούσα, Δίστρατο, Κεφαλόχωρι, Μάρμαρα, Μηλιά και Χρυσοβίτσα.
Στην Άρτα η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη, καθώς δεν θα λειτουργήσουν συνολικά 13 σχολικές μονάδες, επτά Δημοτικά και έξι Νηπιαγωγεία. Στη Θεσπρωτία αναστέλλεται η λειτουργία δύο Νηπιαγωγείων, σε Κεστρίνη και Λεπτοκαρυά, ενώ στην Πρέβεζα επτά Νηπιαγωγεία δεν θα ανοίξουν.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν με τον πιο καθαρό τρόπο τη δημογραφική πίεση που δέχονται πολλές μικρές και ορεινές κοινότητες της Ηπείρου. Γιατί όταν ένα σχολείο κλείνει, δεν αδειάζουν μόνο οι αίθουσες. Αδειάζει ένας ακόμη χώρος ζωής του χωριού.
