Προσοχή χρειάζεται στις χρηματικές μεταφορές μεταξύ φυσικών προσώπων, καθώς η φορολογική τους αντιμετώπιση εξαρτάται κυρίως από την πραγματική αιτία της μεταφοράς και όχι απλώς από το γεγονός ότι τα χρήματα μετακινήθηκαν από έναν τραπεζικό λογαριασμό σε έναν άλλο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ γονέων και παιδιών, καθώς και οι περιπτώσεις στις οποίες σημαντικά ποσά χρησιμοποιούνται για την κάλυψη μιας αγοράς ή άλλης μεγάλης δαπάνης.

Πότε μια μεταφορά χρημάτων μπορεί να θεωρηθεί δωρεά

Μια χρηματική μεταφορά μπορεί να έχει διαφορετική αιτία: μπορεί να αφορά επιστροφή χρημάτων, συμμετοχή σε κοινά έξοδα, οικονομική ενίσχυση ή δωρεά.

Στις περιπτώσεις που πρόκειται ουσιαστικά για δωρεά χρημάτων, εφαρμόζονται οι διατάξεις της φορολογίας δωρεών. Για τα πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, δηλαδή μεταξύ άλλων για γονείς και παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο ποσό έως 800.000 ευρώ, όταν η χρηματική δωρεά ή γονική παροχή πραγματοποιείται και αποδεικνύεται μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Για το ποσό που υπερβαίνει το αφορολόγητο επιβάλλεται φόρος 10%.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν σημαίνει ότι κάθε τραπεζική μεταφορά μεταξύ γονέα και παιδιού είναι αυτομάτως δωρεά ούτε ότι κάθε μεταφορά μέχρι το συγκεκριμένο ποσό χρειάζεται την ίδια φορολογική αντιμετώπιση. Καθοριστική είναι η πραγματική φύση της συναλλαγής.

Τι ισχύει για το «χαρτζιλίκι»

Δεν προβλέπεται από την ΑΑΔΕ ένα συγκεκριμένο αριθμητικό όριο που να χαρακτηρίζει αυτόματα μια μεταφορά ως «χαρτζιλίκι» και μια άλλη ως δωρεά.

Επομένως, μικρές και επαναλαμβανόμενες μεταφορές που συνδέονται με καθημερινές ανάγκες, έξοδα διαβίωσης ή σπουδές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μηχανικά ως δωρεές μόνο και μόνο επειδή πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού λογαριασμού.

Αντίθετα, όταν μια μεταφορά αφορά σημαντικό ποσό και συνδέεται με την απόκτηση περιουσιακού στοιχείου ή την κάλυψη μεγάλης δαπάνης, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και σωστή φορολογική αποτύπωση.

Για παράδειγμα, διαφορετική είναι μια μεταφορά για καθημερινά έξοδα και διαφορετική η μεταφορά ενός μεγάλου ποσού που χρησιμοποιείται για την αγορά κατοικίας, οικοπέδου ή αυτοκινήτου.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ

Στην Α΄ κατηγορία συγγένειας περιλαμβάνονται ο/η σύζυγος ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης, τα παιδιά, τα εγγόνια και οι γονείς.

Για δωρεές και γονικές παροχές προς τα πρόσωπα αυτά, καθώς και για χρηματικές δωρεές ή γονικές παροχές που πραγματοποιούνται μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ισχύει αφορολόγητο 800.000 ευρώ και για το υπερβάλλον ποσό εφαρμόζεται συντελεστής 10%.

Σημαντικό είναι επίσης ότι το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ λειτουργεί συνολικά για τις δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ των ίδιων προσώπων από την 1η Οκτωβρίου 2021 και μετά.

Τι ισχύει για αδέλφια και άλλα πρόσωπα

Η φορολογική μεταχείριση αλλάζει ανάλογα με τη συγγενική σχέση.

Για χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της Β΄ κατηγορίας προβλέπεται αυτοτελής φορολόγηση με συντελεστή 20%, ενώ για πρόσωπα της Γ΄ κατηγορίας ο συντελεστής ανέρχεται σε 40%. Στη Β΄ κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα αδέλφια, ενώ στη Γ΄ κατηγορία υπάγονται άλλα πρόσωπα που δεν εντάσσονται στις προηγούμενες κατηγορίες.

Προσοχή στις μεταφορές μέσω IRIS

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και από τους επαγγελματίες.

Μια εισροή χρημάτων που αποτελεί πραγματικό επαγγελματικό έσοδο δεν παύει να είναι έσοδο επειδή ο πελάτης χρησιμοποίησε τραπεζική μεταφορά ή IRIS. Η συναλλαγή πρέπει να αποτυπώνεται λογιστικά και να συνοδεύεται από τα προβλεπόμενα παραστατικά, με τον ΦΠΑ να αποδίδεται όπου απαιτείται.

Αντίθετα, μια απλή επιστροφή χρημάτων μεταξύ φίλων ή η συμμετοχή σε μια κοινή δαπάνη δεν μετατρέπεται σε επαγγελματικό έσοδο μόνο και μόνο επειδή ο ένας από τους δύο είναι επαγγελματίας.

Η αιτιολογία της μεταφοράς

Σε κάθε περίπτωση, ιδιαίτερη σημασία έχει η σαφής τεκμηρίωση της συναλλαγής.

Όταν πρόκειται για επιστροφή χρημάτων, κοινή δαπάνη, δωρεά, γονική παροχή ή επαγγελματική αμοιβή, καλό είναι η πραγματική αιτία να αποτυπώνεται με σαφήνεια και να υπάρχουν τα αντίστοιχα αποδεικτικά στοιχεία.

Η σωστή αιτιολογία από μόνη της δεν αλλάζει τη φορολογική φύση μιας συναλλαγής, αποτελεί όμως σημαντικό στοιχείο τεκμηρίωσης σε περίπτωση ελέγχου.

Τι πρέπει να κρατούν οι φορολογούμενοι

Όταν πραγματοποιούνται σημαντικές χρηματικές μεταφορές, είναι χρήσιμο να διατηρούνται τα σχετικά τραπεζικά αποδεικτικά και κάθε άλλο έγγραφο που αποδεικνύει τον λόγο της συναλλαγής.

Για δωρεές και γονικές παροχές χρημάτων προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, η ΑΑΔΕ προβλέπει ηλεκτρονική υποβολή της δήλωσης μέσω της εφαρμογής myPROPERTY στις προβλεπόμενες περιπτώσεις.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν φορολογείται κάθε μεταφορά χρημάτων επειδή απλώς πραγματοποιήθηκε μέσω τράπεζας. Αυτό που έχει σημασία είναι τι αντιπροσωπεύει η συγκεκριμένη συναλλαγή, ποια είναι η σχέση μεταξύ των δύο προσώπων και αν πρόκειται στην πραγματικότητα για δωρεά, γονική παροχή, επιστροφή χρημάτων ή επαγγελματικό έσοδο.

Για σύνθετες ή μεγάλης αξίας συναλλαγές, η φορολογική αντιμετώπιση πρέπει να εξετάζεται με βάση τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και, όπου απαιτείται, με τη συνδρομή λογιστή ή φοροτεχνικού.