Σε «ακανθώδη» γρίφο για εκατομμύρια ιδιοκτήτες εξελίσσεται η ολοκλήρωση της κτηματογράφησης στη χώρα μας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, περισσότερα από 3,45 εκατομμύρια ακίνητα φέρουν πλέον την ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη» στο 72% της επικράτειας όπου έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Το πρόβλημα αποκαλύπτεται συνήθως την «κακιά την ώρα», όταν οι πολίτες επιχειρούν να μεταβιβάσουν, να αξιοποιήσουν, να γονική παροχή ή να τακτοποιήσουν την περιουσία τους.
Η ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το ακίνητο ανήκει στο κράτος, αλλά ότι ο δικαιούχος δεν υπέβαλε δήλωση, η δήλωσή του απορρίφθηκε λόγω ελλιπών δικαιολογητικών ή κατέστη αδύνατη η ταυτοποίηση των τίτλων με το γεωτεμάχιο. Το φαινόμενο πλήττει κυρίως παλαιά κτίσματα, αγροτεμάχια, κληρονομιές χωρίς αποδοχή και υποθέσεις χωρίς μεταγεγραμμένους τίτλους.
Το νέο «φίλτρο» στην έκτακτη χρησικτησία
Ιδιαίτερη εμπλοκή παρατηρείται στις περιπτώσεις που η κυριότητα θεμελιώνεται στην έκτακτη χρησικτησία (δηλαδή στη συνεχή και αδιάλειπτη νομή του ακινήτου για τουλάχιστον 20 έτη).
Με τη νέα νομοθετική ρύθμιση, θεσπίζεται ως υποχρεωτικό προδικαστικό στάδιο η προσφυγή σε κτηματολογική διαμεσολάβηση. Πριν κατατεθεί αναγνωριστική αγωγή στο Πρωτοδικείο, ο ενδιαφερόμενος υποχρεούται να συμμετάσχει σε αρχική συνεδρία με πιστοποιημένο διαμεσολαβητή, στην οποία θα καλείται και το Ελληνικό Δημόσιο. Αν το στάδιο αυτό παραλειφθεί, η αγωγή θα απορρίπτεται ως απαράδεκτη.
- Πότε κλείνει η υπόθεση: Αν το Δημόσιο δεν προβάλει δικαιώματα και τα αποδεικτικά στοιχεία κριθούν επαρκή, συντάσσεται πρακτικό διαμεσολάβησης, το οποίο καταχωρίζεται απευθείας στο Κτηματολογικό Γραφείο.
- Πότε πάει δικαστήριο: Εάν το Δημόσιο εγείρει αξιώσεις ή προβάλει αντιρρήσεις, η διαφορά παραπέμπεται οριστικά στη δικαιοσύνη.
Πώς αποδεικνύεται η 20ετής νομή
Η διορθωτική διαδικασία δεν οδηγεί σε αυτόματη αναγνώριση. Για να στοιχειοθετηθεί η χρησικτησία, απαιτείται η συνδυαστική προσκόμιση σειράς εγγράφων:
- Δηλώσεις Ε9 (σημειώνεται ότι το Ε9 από μόνο του δεν αποτελεί τίτλο ιδιοκτησίας).
- Λογαριασμοί κοινής ωφέλειας (ρεύμα, νερό).
- Μισθωτήρια συμβόλαια, οικοδομικές άδειες ή παλαιά ιδιωτικά συμφωνητικά.
- Τοπογραφικά διαγράμματα με ακριβή προσδιορισμό θέσης, ορίων και εμβαδού.
- Τουλάχιστον δύο ένορκες βεβαιώσεις.
