Η κλιματική κρίση, οι αυξανόμενες ανάγκες της αγροτικής παραγωγής, η ανάπτυξη του τουρισμού και οι πιέσεις στους υδατικούς πόρους φέρνουν το νερό στο επίκεντρο του εθνικού σχεδιασμού. Για πρώτη φορά, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέτει σε δημόσια διαβούλευση την Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που φιλοδοξεί να καθορίσει το πλαίσιο διαχείρισης του νερού για τις επόμενες δεκαετίες.

Το ΥΠΕΝ χαρακτηρίζει τη μετάβαση σε μια ολιστική διαχείριση των υδατικών πόρων ως «μείζονα εθνική προτεραιότητα», επισημαίνοντας ότι η κλιματική αλλαγή και οι αυξανόμενες πιέσεις στην υδατική ασφάλεια καθιστούν αναγκαία μια νέα στρατηγική προσέγγιση.

Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα αποτελεί το πρώτο στρατηγικό κείμενο εθνικής εμβέλειας που θέτει συγκεκριμένες προτεραιότητες και πολιτικές κατευθύνσεις για τη βιώσιμη διαχείριση του νερού, σε πλήρη εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, τη Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ύδατα και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

Το νερό ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας

Στην ανακοίνωσή του το Υπουργείο υπογραμμίζει ότι το νερό δεν αποτελεί απλώς έναν φυσικό πόρο, αλλά θεμέλιο της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.

Όπως επισημαίνεται, η επάρκεια και η προστασία των υδατικών πόρων συνδέονται άμεσα με τη δημόσια υγεία, την επισιτιστική ασφάλεια, την αγροτική παραγωγή, την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.

«Η επάρκεια, η προστασία και η ανθεκτικότητα των υδατικών πόρων συνιστούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας», τονίζει χαρακτηριστικά το ΥΠΕΝ, επισημαίνοντας ότι η διαχείριση του νερού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη στρατηγική ανθεκτικότητα της χώρας.

Οι τρεις πυλώνες της νέας στρατηγικής

Η νέα στρατηγική οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες.

Ο πρώτος αφορά το νερό ως εγγύηση ζωής, υγείας και ευημερίας, με στόχο τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης όλων των πολιτών σε επαρκές και ποιοτικό νερό, αλλά και τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας των υδατικών συστημάτων.

Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στην κλιματική θωράκιση της χώρας, με έμφαση στην πρόληψη απέναντι σε κινδύνους όπως οι ξηρασίες και οι πλημμύρες. Η στρατηγική επιχειρεί να μετατοπίσει το βάρος από την αντιμετώπιση των κρίσεων στον έγκαιρο σχεδιασμό και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας.

Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη σύγχρονη διακυβέρνηση των υδάτων, μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων, της καλύτερης συλλογής και αξιοποίησης δεδομένων, της ενίσχυσης του συντονισμού των φορέων και της οικονομικής βιωσιμότητας των υπηρεσιών ύδατος.

Άρδευση, λειψυδρία και τουρισμός στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις ιδιαιτερότητες της Ελλάδας, όπως η γεωμορφολογία της χώρας, οι αυξημένες ανάγκες άρδευσης και η έντονη εποχικότητα που προκαλεί ο τουρισμός.

Το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι η λειψυδρία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων ετών, καθώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλο και περισσότερο τη διαθεσιμότητα των υδάτινων πόρων.

Στο πλαίσιο αυτό προωθούνται πολιτικές εξοικονόμησης νερού, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, όπου καταγράφεται η μεγαλύτερη κατανάλωση, καθώς και η ενσωμάτωση της επαναχρησιμοποίησης νερού και άλλων εναλλακτικών πηγών στον υδατικό σχεδιασμό.

Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη διατήρηση της καλής κατάστασης των υδατικών οικοσυστημάτων και στην προσαρμογή των αναπτυξιακών πολιτικών στη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.

Επενδύσεις σε υποδομές και ψηφιακό μετασχηματισμό

Η Εθνική Στρατηγική αναγνωρίζει ότι, παρά το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες που σχετίζονται με τον διοικητικό κατακερματισμό, τη χρηματοδότηση έργων, τον συντονισμό των φορέων και την υλοποίηση κρίσιμων υποδομών.

Για τον λόγο αυτό προβλέπεται συστηματική επένδυση στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στην παρακολούθηση των υδάτινων πόρων, στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και στη βελτίωση της τεκμηρίωσης και λήψης αποφάσεων.

Στους επτά στρατηγικούς άξονες της νέας πολιτικής περιλαμβάνονται η διασφάλιση ποσοτικής και ποιοτικής επάρκειας των υδάτων, η κλιματική ανθεκτικότητα, η βελτίωση της διακυβέρνησης, η οικονομική βιωσιμότητα των υπηρεσιών ύδατος και η ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας.

Προς ισχυρότερους παρόχους υπηρεσιών ύδατος

Κεντρικός στόχος της στρατηγικής είναι και ο περιορισμός του διοικητικού κατακερματισμού που χαρακτηρίζει σήμερα τη διαχείριση των υδάτων.

Το Υπουργείο προκρίνει τη δημιουργία μεγαλύτερων και ισχυρότερων παρόχων υπηρεσιών ύδατος, με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, την εξασφάλιση οικονομικής βιωσιμότητας και την καλύτερη συντήρηση των υποδομών.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η ενίσχυση των θεσμικών δομών και της διοικητικής ικανότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε η χώρα να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις για επαρκές και ποιοτικό νερό, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον και διασφαλίζοντας την ανθεκτικότητα απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.