Μια συγκλονιστική, ωμή και απόλυτα επιστημονική παρέμβαση που ξεπέρασε τα συνηθισμένα ευχολόγια πραγματοποίησε στο New European Bauhaus Festival στα Ιωάννινα η Καθηγήτρια του Τμήματος Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών, Βασιλική Κατή.
Η κ. Κατή ξεκαθάρισε ότι η συζήτηση για το πράσινο στις πόλεις δεν αφορά πλέον την «ποιότητα ζωής», αλλά είναι καθαρά ζήτημα επιβίωσης των πολιτών.
«Έχουμε ξεπεράσει αυτό το κατώφλι. Αν δεν έχουμε πράσινο στις πόλεις, απλά θα πεθάνουμε από τα διαρκώς κλιμακούμενα ακραία φαινόμενα των καυσώνων και από τις πλημμύρες», τόνισε, υπενθυμίζοντας ότι έχει προειδοποιήσει εγγράφως τις αρχές των Ιωαννίνων με επιστολές της ήδη από το 2008 ότι είναι ζήτημα χρόνου να θρηνήσουμε θύματα και καταστροφές περιουσιών στο λεκανοπέδιο.
Νομική υποχρέωση για «στοπ» στο τσιμέντο
Η κ. Κατή επικαλέστηκε το άρθρο 8 του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης, σημειώνοντας ότι από το 2024 έως το 2030 ο Δήμος υποχρεούται νομικά να μην χάσει ούτε τετραγωνικό εκατοστό αστικού πρασίνου.
Στο πλαίσιο αυτό, κατέθεσε 4 συγκεκριμένες ποσοτικές και ποιοτικές προτάσεις προς τη Δημοτική Αρχή:
- 40% κάλυψη με ελεύθερο χώμα στον αστικό ιστό.
- Δημιουργία τεχνητών λιμνίων μέσα στην πόλη με φυσική βλάστηση, τα οποία θα λειτουργούν ως «φυσικά σφουγγάρια» που θα απορροφούν τις ξαφνικές πλημμύρες.
- Πάνω από 10% δενδροκάλυψη για τον δροσισμό της πόλης και την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που πνίγει τα Γιάννενα.
- Δημιουργία πράσινων διαδρόμων που θα διασυνδέουν τα διάσπαρτα πάρκα της πόλης, ξεκινώντας από το Πανεπιστήμιο, κάνοντας τα Γιάννενα μια «nature-friendly» πόλη.
Όχι άλλο γκαζόν – Ο πλούτος των πεταλούδων
Η Καθηγήτρια άσκησε κριτική στην κλασική αισθητική των εργολάβων. «Δεν θέλουμε πάρκα με γκαζόν και μια κλαίουσα ιτιά. Θέλουμε φυσική βλάστηση».
Αποκάλυψε μάλιστα ότι έρευνα του Πανεπιστημίου κατέγραψε 51 είδη πεταλούδων στον αστικό ιστό των Ιωαννίνων (όταν ολόκληρη η Αγγλία έχει 59 και η Ολλανδία 64!).
Ωστόσο, οι πληθυσμοί τους έχουν μειωθεί κατά 50% και επειδή το 75% της παγκόσμιας παραγωγής τροφής εξαρτάται από τους επικονιαστές, η εξαφάνισή τους απειλεί άμεσα την οικονομία και τη διατροφή μας.
Πρότεινε λοιπόν στον Δήμο να γίνει η πρώτη πόλη στην Ευρώπη που θα φυτεύσει ειδικά ιθαγενή φυτά-ξενιστές για την προστασία των πεταλούδων.
«Λάθος ο ποδηλατόδρομος – Να επαναπλημμυρίσουν τα υγρά λιβάδια»
Η κ. Κατή δεν μάσησε τα λόγια της ούτε για τη διαχείριση της Παμβώτιδας, ρίχνοντας μια πραγματική «βόμβα» για ένα από τα πιο προβεβλημένα έργα της περιοχής.
Χαρακτήρισε τον παραλίμνιο ποδηλατόδρομο- πεζόδρομο ως ένα έργο «που δεν έπρεπε να είχε γίνει ποτέ», καθώς μπαζώθηκε ένας καταπληκτικός βιότοπος στα υγρά λιβάδια της Κατσικάς και της Ανατολής.
Η ίδια πρότεινε ένα ριζοσπαστικό αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένο οικονομικό και περιβαλλοντικό μοντέλο: τον επαναπλημμυρισμό των υγρών λιβαδιών στον Κατσικά και την οικοσυστημική αποκατάσταση της Λίμνης Λαψίστας.
Όπως εξήγησε, οι εκτάσεις αυτές λειτουργούσαν επί αιώνες ως ένας δωρεάν, φυσικός βιολογικός καθαρισμός. Το ρυπαρό νερό της λίμνης έβγαινε με τους βοριάδες στα λιβάδια, φιλτραριζόταν φυσικά, λίπαινε το έδαφος, το καλοκαίρι τραβιόταν και γινόταν χόρτο για τις τοπικές φυλές βοοειδών.
Προτείνει λοιπόν την επιστροφή σε αυτόν τον κύκλο, με παράλληλη ανάπτυξη οικοτουριστικών μονοπατιών, ψηφιακών μουσείων και σημείων πώλησης τοπικών προϊόντων, που θα φέρουν τεράστιους πόρους και ψυχική υγεία στους Γιαννιώτες, προστατεύοντας παράλληλα την πόλη από το επόμενο μεγάλο πλημμυρικό σοκ.
Κλείνοντας την παρέμβασή της, η καθηγήτρια υποστήριξε ότι τα Ιωάννινα μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο πόλης που συνδυάζει την προστασία της φύσης με την ποιότητα ζωής, αξιοποιώντας τη γνώση και την επιστημονική εμπειρία που διαθέτει το Πανεπιστήμιο της πόλης.
