Η ταφή των νεκρών και μάλιστα των πολεμιστών, αποτελούσε για τους Έλληνες, ιερό χρέος και υπέρτατο καθήκον…

Χρέος και καθήκον που έρχεται από τα βάθη των αιώνων. Από την Αντιγόνη, το Θησέα, από τον Σωκράτη, τον Ευριπίδη, τον Ξενοφώντα….

Κάτι ανάλογο όμως δεν έγινε με τους Έλληνες νεκρούς του ελληνοϊταλικού πολέμου, του έπους του 1940-41.

Οκτώ χιλιάδες νεκροί στρατιώτες, αξιωματικοί και άλλοι εθελοντές, που αγωνίστηκαν ενάντια στον ιταλογερμανικό φασισμό έμειναν άταφοι ή πρόχειρα θαμμένοι στα βουνά της Αλβανίας.

Τα οστά χιλιάδων μένουν διάσπαρτα σε χαράδρες και πεδιάδες…

Έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα, αλλά η πατρίδα τους ξέχασε…

Έλληνες της Βορείου Ηπείρου που δημιούργησαν πρόχειρα νεκροταφεία ή ενταφίασαν νεκρούς του ελληνικού στρατού, φεύγουν σιγά σιγά από τη ζωή…

Σβήνει και η μνήμη των χώρων αυτών…

Σε αντίθεση με την Ελλάδα, οι Ιταλοί, την δεκαετία του ’60, προέβησαν στον εντοπισμό των νεκρών τους, τους οποίους μετέφεραν πίσω στην Ιταλία. Η Ελλάδα δεν κατέθεσε καν σχετικό αίτημα στην αλβανική κυβέρνηση.

Η συμφωνία που υπογράφηκε το 2009, μεταξύ Ελλάδας κι Αλβανίας, περιελάμβανε την δημιουργία δύο στρατιωτικών κοιμητηρίων, ένα στην Κλεισούρα και ένα στους Βουλιαράτες, καθώς και την ανέγερση μνημείου για τους πεσόντες στις πολεμικές επιχειρήσεις.

Η Διεύθυνσης Ιστορίας του Γενικού Επιτελείου Στρατού Ελλάδος, προχώρησε στη συγγραφή ιστορικού τόμου με τίτλο «Αγώνες και νεκροί, 1940-45». Στον τόμο αυτό έχουν καταχωρηθεί τα στοιχεία των πεσόντων του έπους του ΄40, σύμφωνα με τις καρτέλες απώλειας στρατιωτικού προσωπικού. Έχουν συνταχθεί κατάλογοι πεσόντων και εξαφανισθέντων, οι οποίοι περιλαμβάνουν αξιωματικούς και οπλίτες.

Όλοι λοιπόν γνωρίζουν…

Όμως μια μεγάλη εθνική εκκρεμότητα παραμένει. Έναντι των ηρώων του Έπους, έναντι των οικογενειών τους, που δεν άναψαν ποτέ ένα κερί στον τάφο εκείνων που χάθηκαν!