Κάθε φορά που η γεωπολιτική σκακιέρα στη γειτονιά μας «φλέγεται», όπως συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες στη Μέση Ανατολή, ένα παλιό, σχεδόν ξεχασμένο ερώτημα επανέρχεται με ένταση: Υπάρχουν καταφύγια στην Ελλάδα; Και αν ναι, πού βρίσκονται στην Ήπειρο;

Η ιστορία μας πάει πίσω στο 1936, όταν η τότε κυβέρνηση επέβαλε την κατασκευή καταφυγίων σε κάθε νέο κτίριο άνω των δύο ορόφων. Ο νόμος καταργήθηκε το 1956. Εκτιμάται ότι στην Αθήνα, εκατοντάδες τέτοιοι χώροι παραμένουν «θαμμένοι» κάτω από πολυκατοικίες όμως δεν συμβαίνει το ίδιο σε επαρχιακές πόλεις.

Τα νούμερα και η… «εικονική» πραγματικότητα

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025 ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Ιωάννης Λαμπρόπουλος, στην Ελλάδα υπάρχουν 2.892 χαρακτηρισμένοι χώροι καταφυγίων, με χωρητικότητα που αγγίζει τα 2 εκατομμύρια άτομα.

Ωστόσο, εδώ ξεκινά το «αστείο» της υπόθεσης. Αν κανείς αναζητήσει αυτά τα σημεία στον διαδραστικό χάρτη του Υπουργείου, θα διαπιστώσει μια οξύμωρη πραγματικότητα.  Η συντριπτική πλειοψηφία των σημείων δεν είναι καταφύγια, αλλά απλοί χώροι συγκέντρωσης πολιτών!

Η Ήπειρος στον χάρτη: Σχολικές αυλές και πάρκινγκ αντί για καταφύγια

Στην Ήπειρο έχουν υποδειχθεί συνολικά 148 σημεία. Όμως, αν περιμένετε θωρακισμένους χώρους με παροχές, θα απογοητευτείτε. Τα σημεία αυτά είναι κυρίως σχολικές αυλές, γήπεδα και πλατείες – κατάλληλα δηλαδή για την περίπτωση ενός σεισμού, αλλά εντελώς εκτεθειμένα σε οποιαδήποτε άλλη απειλή.

Ενδεικτικά στον Δήμο Ιωαννιτών, ως «χώροι ασφαλείας και συγκέντρωσης πολιτών» εμφανίζονται:

• Η Κεντρική Πλατεία και η Πλατεία Αμπελοκήπων.
• Σχολικά συγκροτήματα όπως της Ακαδημίας, της Ζωσιμαίας, της Κιάφας και του Βοτανικού.
• Ο προαύλιος χώρος του 3ου Λυκείου και του 5ου Γυμνασίου.
• Το εργοτάξιο του Δήμου και το γήπεδο Σεισμοπλήκτων.
• Χώροι στάθμευσης (Πάρκινγκ Κατσάρη, Άγιος Ιωάννης Μπονίλα).
• Πλατείες σε Καρδαμίτσια, Σταυράκι και Νεοχωρόπουλο.

Ποιος έχει την ευθύνη;

Η λειτουργικότητα των πραγματικών (ιδιωτικών) καταφυγίων βαραίνει τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι οφείλουν να μπορούν να τα θέσουν σε λειτουργία εντός 24 ωρών. Για τα δημόσια, την ευθύνη έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Το συμπέρασμα; Ενώ στα χαρτιά η χωρητικότητα φαίνεται επαρκής, στην πράξη η χώρα –και η περιοχή μας– φαίνεται να ποντάρει περισσότερο στην «ανοιχτή πλατεία» παρά στην ουσιαστική πολιτική προστασία κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Αχρείαστη φυσικά να είναι..