Στο 7ο Πανελλήνιο Συνέδριο Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης που πραγματοποιήθηκε στον Βόλο (25-28 Σεπτεμβρίου), συμμετείχε ο Σταύρος Καλογιάννης, παρουσιάζοντας την εισήγησή του με τίτλο: «Ένα παλιό «δικαίωμα» για σύγχρονες πολεοδομικές ανάγκες. Το δικαίωμα επιφανείας επανέρχεται».

Ο κ. Καλογιάννης εξήγησε ότι το δικαίωμα επιφανείας επιτρέπει σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα να κατασκευάζουν κτίσμα σε δημόσιο έδαφος και να ασκούν πάνω σε αυτό τις εξουσίες της κυριότητας. Το μέτρο αφορά δημόσια κτήματα όπως κτίρια, αεροδρόμια, λιμενικά έργα ή οδικά δίκτυα και εφαρμόζεται για διάρκεια 5 έως 99 έτη, με δυνατότητα παράτασης.

Πρόκειται για θεσμό με ρίζες στο ρωμαϊκό δίκαιο, που στην Ελλάδα εφαρμόστηκε ήδη από την Οθωνική περίοδο (1834), καταργήθηκε το 1946 με την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα, και επανήλθε το 2011 για τα δημόσια κτήματα μέσω του Ν. 3986/2011.

Ο ίδιος παρουσίασε παραδείγματα σύγχρονης εφαρμογής:

• Στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού, όπου το δικαίωμα επιφανείας μεταξύ Δημοσίου και ΤΑΙΠΕΔ «ξεκλειδώνει» τη μεγαλύτερη αστική ανάπλαση στην Αθήνα.
• Στο Σούλι (Τετραχώρι), όπου το πολύπλοκο ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων θα επιλυθεί με τη σύσταση δικαιώματος επιφανείας στα δημόσια ακίνητα, χωρίς αντάλλαγμα, διευκολύνοντας την ανάπτυξη της περιοχής σε συνδυασμό με το υπό εκπόνηση Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο.

Ο Σταύρος Καλογιάννης τόνισε ότι το δικαίωμα επιφανείας μπορεί να δώσει λύσεις σε πιεστικά ζητήματα αστικού σχεδιασμού, όπως η κατασκευή κοινωνικής κατοικίας, υπόγειων χώρων στάθμευσης, η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων και λιμένων. Παράλληλα, κάλεσε για τολμηρότερη νομοθετική προσέγγιση ώστε να ενσωματωθούν σχετικές ρυθμίσεις στον Αστικό Κώδικα και να αξιοποιηθεί σε ευρύτερη κλίμακα.