Μία νέα πραγματικότητα στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς επιχειρεί να διαμορφώσει το Υπουργείο Πολιτισμού με το νέο νομοσχέδιο που προβλέπει τη σύσταση της «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ» (Hellenic Heritage Organisation SA) και την αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ).

Το νομοσχέδιο έχει κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή και η δημιουργία του νέου φορέα για την διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς που φέρνει αλλαγές και στον τρόπο αξιοποίησης των αρχαιολογικών χώρων ήδη προκαλεί πολλές αντιδράσεις.

Η αλλαγή αυτή αφορά άμεσα και την Ήπειρο, η οποία διαθέτει ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά αποθέματα της χώρας, με αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία που αποτελούν ήδη σημαντικούς πόλους πολιτισμού, αλλά και με μεγάλες δυνατότητες περαιτέρω ανάδειξης.

Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται πλέον είναι τι σημαίνει στην πράξη το νέο μοντέλο για χώρους όπως η Δωδώνη, η Νικόπολη, το Νεκρομαντείο του Αχέροντα, η Κασσώπη και τα Γίτανα.

Από τη διαχείριση στην «αξιοποίηση» των μνημείων

Η βασική αλλαγή που φέρνει το νομοσχέδιο είναι η δημιουργία ενός νέου νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας, το οποίο θα λειτουργεί ως πιο ευέλικτος μηχανισμός για την υλοποίηση έργων, την ανάπτυξη δράσεων και την αξιοποίηση πολιτιστικών πόρων.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο σχήμα θα επιτρέψει:

• ταχύτερη υλοποίηση έργων σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία,
• καλύτερη αξιοποίηση εσόδων,
• ανάπτυξη νέων υπηρεσιών για τους επισκέπτες,
• συνεργασίες και χρηματοδοτικά εργαλεία που δύσκολα μπορούν να ενεργοποιηθούν μέσω της κλασικής δημόσιας διοίκησης.

Από την άλλη πλευρά, η αλλαγή αυτή ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο θα ισορροπήσουν η προστασία των μνημείων και η μεγαλύτερη εμπορική αξιοποίησή τους.

Δωδώνη: Ένας παγκόσμιος αρχαιολογικός χώρος με περιθώρια ανάπτυξης

Η αρχαία Δωδώνη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ηπείρου και έναν χώρο με διεθνή ακτινοβολία.

Το αρχαίο θέατρο, το ιερό του Δία και η ιστορική σημασία του μαντείου αποτελούν ισχυρά πλεονεκτήματα, ωστόσο διαχρονικά έχει τεθεί το ζήτημα της καλύτερης σύνδεσης του χώρου με την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής.

Το νέο μοντέλο διαχείρισης δημιουργεί ερωτήματα αλλά και προσδοκίες:

• Θα υπάρξουν νέες υποδομές για τους επισκέπτες;
• Θα ενισχυθεί η προβολή του χώρου;
• Θα δημιουργηθούν περισσότερες πολιτιστικές δράσεις;
• Θα αυξηθεί η σύνδεση της Δωδώνης με την τοπική οικονομία;

Νικόπολη: Ο μεγάλος αναξιοποίητος πολιτιστικός πόλος της Ηπείρου

Η περίπτωση της Νικόπολης είναι ίσως ακόμη πιο χαρακτηριστική.

Ένας από τους μεγαλύτερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, με μοναδικά μνημεία και τεράστια ιστορική σημασία, παραμένει ένας πολιτιστικός θησαυρός που δεν έχει αξιοποιηθεί στον βαθμό που θα μπορούσε.

Η νέα λογική διαχείρισης φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα αν μπορεί η Νικόπολη να μετατραπεί σε έναν ισχυρό διεθνή πολιτιστικό προορισμό.

Τι μπορεί να αλλάξει για τους μικρότερους αρχαιολογικούς χώρους

Το νέο πλαίσιο δεν αφορά μόνο τους μεγάλους χώρους.

Στην Ήπειρο υπάρχουν σημαντικοί αρχαιολογικοί τόποι που αναζητούν μεγαλύτερη προβολή:

• το Νεκρομαντείο του Αχέροντα,
• η Κασσώπη,
• τα Γίτανα,
• οι βυζαντινοί και μεταβυζαντινοί χώροι,
• τα μουσεία των Ιωαννίνων, της Άρτας, της Πρέβεζας και της Ηγουμενίτσας.

Το ζητούμενο είναι αν το νέο μοντέλο θα μπορέσει να δώσει λύσεις σε χρόνια προβλήματα, όπως η υποστελέχωση, η ανάγκη για σύγχρονες υποδομές και η καλύτερη προβολή.

Το μεγάλο στοίχημα για την Ήπειρο

Η Ήπειρος διαθέτει πολιτιστικούς πόρους που μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό αναπτυξιακό κεφάλαιο. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προστασία των μνημείων, αλλά και η σύνδεσή τους με την οικονομία, τον τουρισμό και τις τοπικές κοινωνίες.

Το νέο μοντέλο διαχείρισης έρχεται να αλλάξει τις ισορροπίες.

Το αν θα αποτελέσει ένα εργαλείο για περισσότερες επενδύσεις και καλύτερη ανάδειξη των μνημείων ή αν θα δημιουργήσει νέους προβληματισμούς για τον χαρακτήρα της πολιτιστικής κληρονομιάς, θα φανεί στην εφαρμογή του.