Μια μεγάλη επιχείρηση βιολογικού «πολέμου» βρίσκεται σε εξέλιξη στα κτήματα της Ηπείρου, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένας από τους πιο επικίνδυνους εισβολείς για τα εσπεριδοειδή, τα αμπέλια και τα μηλοειδή: ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης (Aleurocanthus spiniferus).
Σε επίσημη κοινοβουλευτική απάντηση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και του Μπενακείου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου (ΜΦΙ) προς τη Βουλή, αποκαλύπτονται όλες οι λεπτομέρειες για τις οριοθετημένες ζώνες προσβολής, αλλά και για την καινοτόμο μέθοδο βιολογικής καταπολέμησης που εφαρμόζεται.
Ποιες περιοχές της Ηπείρου βρίσκονται στο «κόκκινο»
Σύμφωνα με τον Εκτελεστικό Κανονισμό της Ε.Ε., ολόκληρη η Ήπειρος βρίσκεται υπό καθεστώς επιτήρησης και μέτρων:
- Προσβεβλημένες Ζώνες: Ολόκληρη η Π.Ε. Θεσπρωτίας (Ηγουμενίτσα, Σούλι, Φιλιάτες), οι Δήμοι Ζηρού, Πάργας και Πρέβεζας στην Π.Ε. Πρέβεζας, οι Δήμοι Αρταίων και Νικολάου Σκουφά στην Π.Ε. Άρτας, καθώς και οι Δήμοι Ζίτσας, Δωδώνης και Πωγωνίου στην Π.Ε. Ιωαννίνων.
- Ζώνες Ασφαλείας: Οι Δήμοι Γεωργίου Καραϊσκάκη και Κεντρικών Τζουμέρκων στην Άρτα, καθώς και τμήμα του Δήμου Δωδώνης στα Ιωάννινα.
Αποστολές στην Ασία για τα «συνεργάτες»-έντομα
Επειδή η χημική καταπολέμηση του εντόμου είναι ιδιαίτερα δύσκολη και καταστρέφει το περιβάλλον σκοτώνοντας και τα ωφέλιμα έντομα, το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο υλοποιεί από το 2022 ειδικό πρόγραμμα βιολογικής αντιμετώπισης.
Ερευνητές του ΜΦΙ πραγματοποίησαν επιστημονικές αποστολές στη Χαβάη, το Βιετνάμ και την Ιαπωνία, από όπου συνέλεξαν και έφεραν στην Ελλάδα φυσικούς εχθρούς του αλευρώδη (τα παρασιτοειδή έντομα Encarsia smithi και Amitus hesperidum).
Αφού εκτράφηκαν σε συνθήκες αυστηρής βιοασφάλειας στο θερμοκήπιο του Ινστιτούτου, άρχισαν οι εξαπολύσεις τους στο πεδίο.
Τα εργαστήρια βιοασφάλειας και οι εξαπολύσεις στην Άρτα
Τα έντομα μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα κάτω από αυστηρές συνθήκες καραντίνας στο ειδικό θερμοκήπιο βιοασφάλειας του ΜΦΙ στην Κηφισιά. Αφού διαπιστώθηκε ότι δεν απειλούν άλλα είδη της ελληνικής πανίδας, ξεκίνησε ο πολλαπλασιασμός τους.
Από το 2023 έως και σήμερα, πραγματοποιούνται συστηματικές εξαπολύσεις του Encarsia smithi:
- Στην Άρτα, το ωφέλιμο έντομο τοποθετήθηκε σε 15 διαφορετικά σημεία σε συνεργασία με τη ΔΑΟΚ.
- Εξαπολύσεις έγιναν επίσης σε κομβικά σημεία της Θεσπρωτίας και της Πρέβεζας.
Τα πρώτα αποτελέσματα
Τα στοιχεία των δειγματοληψιών που παρουσιάζει το Μπενάκειο τα θεωρεί άκρως ενθαρρυντικά:
- Το ωφέλιμο έντομο όχι μόνο επιβίωσε από τον χειμώνα, αλλά εγκαταστάθηκε μόνιμα στις πληγείσες περιοχές.
- Ήδη καταγράφεται φυσική διασπορά του σε παρακείμενους οπωρώνες.
- Τα ποσοστά παρασιτισμού (δηλαδή η καταστροφή του αλευρώδη) έφτασαν σε ορισμένα σημεία της Άρτας το 23% – μέγεθος που το θεωρεί εντυπωσιακά υψηλό για τα πρώτα στάδια της εφαρμογής.
Παράταση του προγράμματος έως το 2029
Όπως επισημαίνει το ΜΦΙ, για να φτάσει ο πληθυσμός του επιβλαβούς εντόμου σε μηδενικά ή απολύτως ελεγχόμενα επίπεδα απαιτούνται 1 έως 3 χρόνια από την εγκατάσταση.
Για το λόγο αυτό, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης αποφάσισε την επέκταση του προγράμματος για την τριετία 2027-2029, με παράλληλη εξαπόλυση και του δεύτερου φυσικού εχθρού (Amitus hesperidum) μέσα στο 2026, ώστε να θωρακιστεί οριστικά ο αγροτικός πλούτος της Ηπείρου.
