Στην κατάργηση της δεύτερης Κυριακής στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές επικεντρώθηκε η πολιτική αντιπαράθεση στη Βουλή, κατά τη συζήτηση της ένστασης αντισυνταγματικότητας που κατέθεσε το ΠΑΣΟΚ για το νομοσχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος υπερασπίστηκε τις αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι η ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών και η ουσιαστικότερη νομιμοποίηση των αιρετών αρχών μέσω ενός νέου εκλογικού συστήματος που προβλέπει εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών από την πρώτη Κυριακή, με τη χρήση εναλλακτικής ψήφου.
Όπως ανέφερε, στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές κανένας από τους δημάρχους που εξελέγησαν δεν είχε συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των έγκυρων ψηφοδελτίων κατά τον πρώτο γύρο. «Αυτό για μένα είναι μεγαλύτερο πρόβλημα λαϊκής νομιμοποίησης», σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας δίνει τη δυνατότητα στον νομοθέτη να επιλέγει το καταλληλότερο εκλογικό σύστημα, αρκεί να τηρούνται οι αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και της αναλογικότητας.
Ο υπουργός υποστήριξε ακόμη ότι ο δεύτερος γύρος των εκλογών «έχει κλείσει τον κύκλο του», καθώς καταγράφεται σταθερά χαμηλότερη συμμετοχή των πολιτών στις επαναληπτικές εκλογές, γεγονός που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αποδυναμώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση των αποτελεσμάτων.
Η ένσταση του ΠΑΣΟΚ
Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, ο εισηγητής Παναγιώτης Δουδώνης έκανε λόγο για σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, υποστηρίζοντας ότι το νέο σύστημα αλλοιώνει βασικές δημοκρατικές αρχές. Μάλιστα, επικαλέστηκε το πόρισμα της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής, το οποίο -όπως υποστήριξε- εντοπίζει προβληματισμούς σχετικά με τη λαϊκή κυριαρχία και τη νομιμοποίηση των αιρετών αρχών.
Σε υψηλούς τόνους κατηγόρησε την κυβέρνηση για μεθοδεύσεις, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «αν είναι έτσι, βάλτε μια διάταξη που να λέει πρωθυπουργός Μητσοτάκης, Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τασούλας και δήμαρχος Μπακογιάννης».
Οι θέσεις των κομμάτων
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας Δημήτρης Καιρίδης χαρακτήρισε την ένσταση αντισυνταγματικότητας «προσχηματική», υποστηρίζοντας ότι δεν εδράζεται σε συγκεκριμένη συνταγματική διάταξη και ότι το άρθρο 102 του Συντάγματος αφήνει στον κοινό νομοθέτη την επιλογή του εκλογικού συστήματος της Αυτοδιοίκησης.
Υπέρ της ένστασης τάχθηκαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος υπενθύμισε ότι στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές 248 δήμαρχοι εξελέγησαν από την πρώτη Κυριακή και 84 από τη δεύτερη, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει ένα σύστημα που έχει ήδη γίνει αποδεκτό από τους πολίτες.
Ο Νίκος Καραθανασόπουλος από το ΚΚΕ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί ως βασικό επιχείρημα την «κυβερνησιμότητα», ενώ η Ζωή Κωνσταντοπούλου μίλησε για «ακραίες λοβιτούρες» στις εκλογικές διαδικασίες.
Αντίστοιχα, ο Κωνσταντίνος Χήτας από την Ελληνική Λύση επέκρινε την εισαγωγή της «διαζευκτικής ψήφου», ενώ ο Γιώργος Ρούντας από τη ΝΙΚΗ χαρακτήρισε το νέο μοντέλο ως ένα «δαιδαλώδες σύστημα» ανακατανομής προτιμήσεων με όριο εκλογής το 42%.
Απορρίφθηκε η ένσταση
Τελικά, η ένσταση αντισυνταγματικότητας απορρίφθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής και η συζήτηση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνεχίζεται, με την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής και την εφαρμογή του νέου εκλογικού συστήματος να αποτελούν ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία της μεταρρύθμισης.
