Η ελληνική αιγοπροβατοτροφία αντιμετωπίζει για τρίτη συνεχόμενη χρονιά σοβαρές προκλήσεις, μετά τις φυσικές καταστροφές του 2022 και 2023 και την Πανώλη των Μικρών Μηρυκαστικών το 2024. Τώρα, η εμφάνιση της Ευλογιάς των Αιγοπροβάτων απειλεί την παραγωγή και τις εξαγωγές, ιδιαίτερα της φέτας, ενός από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας. Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.) υπογραμμίζει ότι οι πρόσφατες επιζωοτίες δεν αποτελούν απλώς ατυχία, αλλά συνέπεια χρόνιων παθογενειών στον κλάδο και στις δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες.
Χρόνια προβλήματα στον κλάδο
Τα βασικά χρόνια ζητήματα που έχουν οδηγήσει στην τρέχουσα κρίση περιλαμβάνουν:
- Παράνομο εμπόριο ζώων και ατιμωρησία.
- Έλλειψη και υποστελέχωση των δημόσιων δομών διαχείρισης αναπαραγωγικού κεφαλαίου.
- Κακή κατάσταση των σταβλικών εγκαταστάσεων και ανεπαρκή μέτρα βιοασφάλειας.
- Έλλειψη εκπαίδευσης των κτηνοτρόφων για την έγκαιρη δήλωση κρουσμάτων.
- Καθυστερήσεις στις οικονομικές αποζημιώσεις για υποχρεωτικές θανατώσεις ζώων.
Οι υποστελεχωμένες δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες διαχειρίζονται επικίνδυνα νοσήματα βασιζόμενες στον ηρωισμό των κτηνοτρόφων, αντί για επαρκή στελέχωση και προληπτική αναδιοργάνωση, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η κρίση της Ευλογιάς και τα μέτρα αντιμετώπισης
Η Ευλογιά των αιγοπροβάτων, από την οποία η Ελλάδα ήταν απαλλαγμένη, εμφανίζει αυξανόμενη συχνότητα εστιών από το 2023 και μεγάλη διασπορά τον Σεπτέμβριο του 2025. Πρόκειται για ιογενές νόσημα, εξαιρετικά μεταδοτικό μέσω επαφής, αερολυμάτων και εντόμων, με υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα έως 85%. Παρά την επικινδυνότητα, η ασθένεια δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο.
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, η νόσος κατατάσσεται στην «Κατηγορία Α», επιβάλλοντας αυστηρά μέτρα εκρίζωσης, ζώνες προστασίας και εφαρμογή του μέτρου ‘stamping out’ (άμεση θανάτωση των ζώων), με στόχο τη διατήρηση της ΕΕ απαλλαγμένης από τη νόσο.
Το ζήτημα του εμβολιασμού
Η πολιτική της ΕΕ για μη εμβολιασμό βασίζεται στην ταχεία εξάπλωση της νόσου, καθιστώντας αδύνατο τον διαχωρισμό μεταξύ μόλυνσης από εμβολιακό ή άγριο στέλεχος. Η εφαρμογή εμβολιασμού στην Ελλάδα θα σήμαινε παραδοχή ενδημίας, με σοβαρές επιπτώσεις στις εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων, κυρίως της φέτας, και αντικατάστασή της από ανταγωνιστικά προϊόντα στις διεθνείς αγορές. Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. καλεί σε θεσμική συζήτηση μεταξύ επιστημόνων, πολιτικής ηγεσίας και Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη λήψη επιστημονικά τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Άμεσα απαιτούμενες ενέργειες
Για την προστασία της ελληνικής αιγοπροβατοτροφίας, απαιτούνται:
- Άμεση εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας σε μονάδες, τυροκομεία και δίκτυο διανομής, με απολύμανση από εγκεκριμένες εταιρείες.
- Ενεργοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων για εξυγίανση και αποζημίωση των θανατωμένων ζώων κοντά στην εμπορική τους αξία.
- Επιβολή κυρώσεων, προστίμων και εισαγγελικής παρέμβασης για παραβάτες.
- Άμεσες προσλήψεις κτηνιάτρων και λοιπού προσωπικού, με μονιμοποίηση των συμβασιούχων.
- Ενίσχυση της ιχνηλάτησης και της επιδημιολογικής διερεύνησης.
- Συνδρομή της Αστυνομίας στην εφαρμογή περιορισμών μετακινήσεων.
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. τονίζει ότι η αντιμετώπιση της Ευλογιάς επιβάλλει μια ριζική αλλαγή πολιτικής, με στόχο την προστασία του ζωικού κεφαλαίου και της επισιτιστικής ασφάλειας, βασισμένη σε διεθνείς στρατηγικές του WOAH και της FAO.
