Μια ολοκληρωμένη και άκρως ανησυχητική επιστημονική ακτινογραφία για την κατάσταση των δύο μεγαλύτερων ποτάμιων συστημάτων της Ηπείρου, του Λούρου και του Αράχθου, προκύπτει μέσα από την μελέτη που είχε αναθέσει η Περιφέρεια Ηπείρου.
Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Πατρών, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Γεωλογίας κ. Αβραάμ Ζεληλίδη (πλαισιωμένο από τους Δρ. Νικολίνα Μπουρλή, Παναγιώτη Ζεληλίδη, Γεωργία Δασούλα και Παναγιώτα Δαλγκίτσι), ολοκλήρωσε το ερευνητικό έργο με τίτλο «Γεωλογική και Γεωμορφολογική διερεύνηση των ποτάμιων συστημάτων Λούρου και Αράχθου, με στόχο να εκτιμηθούν πιθανά πλημμυρικά φαινόμενα».
Η έρευνα βασίστηκε σε πέντε διαδοχικές επισκέψεις πεδίου και μετρήσεις (από τα τέλη του 2024 έως τον Νοέμβριο του 2025) ώστε να καταγραφούν οι ισορροπίες τόσο κατά τις υγρές όσο και κατά τις ξηρές περιόδους. Τα συμπεράσματα αποτελούν έναν ξεκάθαρο οδηγό επιβίωσης για την Ήπειρο απέναντι στην κλιματική κρίση.
Κατά την παρουσίαση, ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέξανδρος Καχριμάνης, αφού συνεχάρη την ομάδα, παραδέχθηκε το μέγεθος των ζημιών που έχουν ήδη προκληθεί στην περιοχή από πλημμύρες. Παράλληλα, εξέφρασε τη σφοδρή διαφωνία του για τη μεταφορά της αρμοδιότητας των δασών από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ γνωστοποίησε ότι υπάρχει πλέον έγκριση από το αρμόδιο Υπουργείο για την απομάκρυνση των φερτών υλικών που συσσωρεύονται στα ποτάμια.
Κίνδυνος από κορμούς και καλάμια στις γέφυρες
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι επιστήμονες στην ανάγκη συστηματικού καθαρισμού των ποταμών. Όπως επισημαίνουν, κορμοί δέντρων, κλαδιά και πυκνή βλάστηση μπορούν να φράξουν τα ανοίγματα των γεφυρών, περιορίζοντας την παροχετευτική τους ικανότητα και αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο πλημμυρών.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η απομάκρυνση των ξερών κορμών από τις κοίτες και ο καθαρισμός των καλαμιών στις όχθες, ώστε να διασφαλίζεται η ανεμπόδιστη ροή του νερού.
Παρεμβάσεις στον Λούρο
Για τον ποταμό Λούρο η μελέτη εισηγείται, μεταξύ άλλων:
- συνεχή καθαρισμό και συντήρηση της κοίτης,
- προστασία των ιχθυοκαλλιεργειών μέσω της απομάκρυνσης φερτών υλικών,
- έργα εμπλουτισμού των πηγών της Βουλιάστας και του Αγίου Γεωργίου,
- καταγραφή και αξιοποίηση όλων των πηγών που βρίσκονται εντός της κοίτης,
- παρεμβάσεις σε σημεία όπου αναπτύσσονται έντονοι μαιανδρισμοί, με καθαρισμό και εκβάθυνση της κοίτης ώστε να βελτιωθεί η απορροή των υδάτων.
Αντιπλημμυρικά έργα στον Άραχθο
Για τον Άραχθο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτείται ειδική μελέτη και πιθανή κατασκευή αντιπλημμυρικού έργου στην περιοχή της Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου, όπου στο παρελθόν έχουν σημειωθεί πλημμύρες με σοβαρές ζημιές στις εγκαταστάσεις της μονής.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην ανάγκη να διασφαλίζεται η οικολογική παροχή νερού στα τμήματα του ποταμού όπου λειτουργούν υδροηλεκτρικά φράγματα, προκειμένου να προστατεύεται η βιοποικιλότητα.
Η μελέτη προτείνει επίσης τον καθαρισμό της κοίτης σε σημεία όπου υπάρχουν κατοικίες, κτηνοτροφικές μονάδες ή γέφυρες, καθώς και την καταγραφή όλων των πηγών που τροφοδοτούν τον ποταμό.
Αναφορά στο φράγμα Πουρναρίου
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στο φράγμα Πουρναρίου. Σύμφωνα με τη μελέτη, καταγραφές και μαρτυρίες κατοίκων αναφέρουν ότι στο παρελθόν μεγάλες εκτονώσεις νερού, για την αποφόρτιση του φράγματος, είχαν ως αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν περιοχές της πεδιάδας της Άρτας, όπως το Νεοχώρι και το Κομμένο.
Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η πρόληψη των πλημμυρικών φαινομένων απαιτεί συνδυασμό συστηματικής συντήρησης των ποτάμιων κοιτών, στοχευμένων αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων και καλύτερης διαχείρισης των υδάτινων πόρων, προκειμένου να προστατευθούν οι υποδομές, οι καλλιέργειες και οι τοπικές κοινωνίες.
