Η Εγνατία Οδός βρέθηκε στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα έντονης συζήτησης στην Περιφερειακή Επιτροπή Ηπείρου. Η κατάσταση του αυτοκινητόδρομου, η συντήρηση, οι περιορισμοί στις σήραγγες, τα διόδια και κυρίως η διαχρονική απουσία ενός πραγματικού παράλληλου οδικού δικτύου στην Ήπειρο ανέβασαν τους τόνους.
Η τοποθέτηση του Περιφερειάρχη Αλέξανδρου Καχριμάνη, ωστόσο, είχε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Στην προσπάθειά του να εξηγήσει γιατί η Εγνατία εξακολουθεί να λειτουργεί με περιορισμούς και γιατί η Ήπειρος παραμένει χωρίς ένα πραγματικό εναλλακτικό δίκτυο, ο Περιφερειάρχης μοίρασε ευθύνες σε προηγούμενες κυβερνήσεις, υπηρεσιακούς παράγοντες, στο Δημόσιο και στην Ευρώπη.
Υπήρξε όμως μία αναφορά που ξεχώρισε και είναι απορίας άξιο αν έγινε από άγνοια, σύγχυση ή από σκοπιμότητα.
Ο κ. Καχριμάνης υποστήριξε ότι, κατά τη διαδικασία της μεταβίβασης της Εγνατίας, «ήρθαν οι Ευρωπαίοι» και έθεσαν τους κανόνες, ενώ στη συνέχεια αναφέρθηκε σε «ανεξάρτητη αρχή σηράγγων στην Ευρώπη».
Μόνο που εδώ υπάρχει ένα σημαντικό θεσμικό ζήτημα.
Η Διοικητική Αρχή Σηράγγων δεν είναι κάποια ανεξάρτητη ευρωπαϊκή αρχή. Η ίδια η επίσημη νομοθετική και διοικητική αποτύπωση του Υπουργείου Υποδομών την χαρακτηρίζει ρητά ως όργανο του Ελληνικού Κράτους.
Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Γιατί στη συζήτηση για την Εγνατία έχει σημασία να γνωρίζουμε ποιος θέτει τους κανόνες, ποιος τους εφαρμόζει και ποιος έχει την πολιτική και διοικητική ευθύνη για την τήρησή τους.
Από την Ευρώπη στους υπαλλήλους και από εκεί στον Σπίρτζη
Ο Περιφερειάρχης υπερασπίστηκε με ένταση τη θέση ότι η Εγνατία δεν διαθέτει πραγματικό παράλληλο δίκτυο στην Ήπειρο και αναφέρθηκε στις προσφυγές της Περιφέρειας στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Υποστήριξε ότι η Περιφέρεια δικαιώθηκε δικαστικά και ότι το ζήτημα των διοδίων συνδέθηκε ακριβώς με την απουσία εναλλακτικού δικτύου.
Παράλληλα εξαπέλυσε επίθεση σε υπηρεσιακούς παράγοντες, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «οι υπάλληλοι δεν ξέραν τι λέγανε», ενώ επανέφερε στο προσκήνιο τον Χρήστο Σπίρτζη και τον τρόπο με τον οποίο είχε χαρακτηριστεί το παράλληλο δίκτυο.
Η εικόνα που προέκυψε από την τοποθέτηση ήταν χαρακτηριστική:
Το πρόβλημα είναι διαχρονικό, αλλά οι ευθύνες φαίνεται να αλλάζουν αποδέκτη ανάλογα με την περίσταση.
Άλλοτε είναι οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Άλλοτε οι υπηρεσίες. Άλλοτε το Δημόσιο που κινείται αργά. Και τώρα, σύμφωνα με την τοποθέτηση του Περιφερειάρχη, στο κάδρο μπαίνουν και οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
Μόνο που η αρμόδια διοικητική αρχή για τις σήραγγες στην Ελλάδα δεν είναι ευρωπαϊκός οργανισμός. Είναι ελληνικός κρατικός μηχανισμός.
«Η Εγνατία έχει 1002 προβλήματα»
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν και η περιγραφή του ίδιου του Περιφερειάρχη για την κατάσταση του αυτοκινητόδρομου.
Ο κ. Καχριμάνης υποστήριξε ότι η Εγνατία έχει «1002 προβλήματα» και ότι επί χρόνια δεν έγιναν οι απαραίτητες εργασίες συντήρησης.
Παράλληλα ανέφερε ότι ο ίδιος είχε προειδοποιήσει στο παρελθόν πως η Εγνατία είναι επικίνδυνη και ότι είχε δεχθεί τότε έντονη κριτική γι’ αυτή του τη θέση.
Αυτό όμως γεννά ένα εύλογο πολιτικό ερώτημα:
Αν σήμερα η Εγνατία έχει «1002 προβλήματα», αν η συντήρηση είχε μείνει πίσω επί χρόνια και αν η Ήπειρος εξακολουθεί να μην έχει πραγματικό παράλληλο δίκτυο, ποιος έχει την ευθύνη να δώσει λύση σήμερα;
Γιατί η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το τι έγινε πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια.
Αφορά έναν αυτοκινητόδρομο που σήμερα βρίσκεται σε καθεστώς παραχώρησης και μια Περιφέρεια που καλείται να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των περιορισμών στην καθημερινότητα των πολιτών, στις μετακινήσεις και στην οικονομία της.
Το παράδοξο της «ευρωπαϊκής ευθύνης»
Οι ευρωπαϊκές προδιαγραφές για την ασφάλεια των σηράγγων ασφαλώς υπάρχουν και δεσμεύουν τα κράτη. Όμως άλλο πράγμα είναι οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις ασφάλειας και άλλο να παρουσιάζεται η αρμόδια ελληνική διοικητική αρχή ως «ανεξάρτητη αρχή σηράγγων στην Ευρώπη».
Η Διοικητική Αρχή Σηράγγων αποτελεί μέρος του ελληνικού διοικητικού συστήματος.
Και αυτό μεταφέρει τη συζήτηση ξανά εκεί όπου πραγματικά πρέπει να βρίσκεται:
Ποιος έχει την ευθύνη για την εφαρμογή των κανόνων; Ποιος εγκρίνει τις μελέτες; Ποιος παρακολουθεί την ασφάλεια; Και κυρίως, ποιος πρέπει να δώσει λύση στα προβλήματα της Εγνατίας στην Ήπειρο;
Δεν είναι ερωτήματα θεωρητικά. Είναι ερωτήματα που αφορούν έναν δρόμο από τον οποίο περνούν καθημερινά χιλιάδες πολίτες.
Η Ήπειρος ζητά κάτι απλούστερο
Μέσα σε όλη αυτή την αντιπαράθεση υπάρχει μία σταθερά που παραμένει αναμφισβήτητη: η Ήπειρος δεν διαθέτει ένα πραγματικά λειτουργικό παράλληλο δίκτυο αντίστοιχο με αυτό που θα επέτρεπε στον πολίτη να επιλέξει εναλλακτική διαδρομή όταν δεν θέλει ή δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την Εγνατία.
Και αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται αν η ευθύνη ανήκει στον Σπίρτζη, σε κάποιον υπηρεσιακό παράγοντα, στην προηγούμενη κυβέρνηση, στη σημερινή κυβέρνηση ή στις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Ενδιαφέρεται να μπορεί να μετακινηθεί με ασφάλεια.
Ενδιαφέρεται να υπάρχει δρόμος.
Και, εφόσον καλείται να πληρώσει διόδια για έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο, να υπάρχει μια πραγματική εναλλακτική όταν ο αυτοκινητόδρομος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή όταν επιβάλλονται περιορισμοί.
Η Περιφέρεια Ηπείρου έχει κάθε λόγο να διεκδικεί λύσεις. Έχει επίσης κάθε λόγο να πιέζει την εκάστοτε κυβέρνηση για τα αυτονόητα.
Όμως η συζήτηση γίνεται πιο ουσιαστική όταν οι ευθύνες αποδίδονται με ακρίβεια και τα θεσμικά δεδομένα παρουσιάζονται όπως πραγματικά είναι.
Γιατί στην περίπτωση της Εγνατίας, το πρόβλημα είναι αρκετά μεγάλο από μόνο του.
Δεν χρειάζεται να προσθέτουμε και μια «ευρωπαϊκή ανεξάρτητη αρχή σηράγγων» που, τουλάχιστον ως τέτοια, δεν υπάρχει.
