Μια νέα εποχή για τις προστατευόμενες περιοχές και στην Ήπειρο φέρνει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος, τροποποιώντας τον ιστορικό νόμο 1650/1986.

Με το άρθρο 98, το Υπουργείο επιχειρεί έναν «εξορθολογισμό» των χρήσεων γης, ο οποίος όμως ανοίγει το δρόμο για ανθρωπογενείς δραστηριότητες και οικιστικές επεκτάσεις εκεί που μέχρι σήμερα το πλαίσιο ήταν εξαιρετικά αυστηρό.

Για πρώτη φορά, το νομοσχέδιο επιτρέπει ρητά τον καθορισμό οικιστικής περιοχής προς πολεοδόμηση (επέκταση σχεδίου πόλης ή οικισμού) μέσα σε Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης, αρκεί αυτή να μην υπερβαίνει το 20% της συνολικής έκτασης της ζώνης.

Η ρύθμιση αυτή αποτελεί «ανάσα» για πολλούς οικισμούς στην Ήπειρο που είναι «πνιγμένοι» από τα όρια των προστατευόμενων περιοχών, όπως συμβαίνει με το λεκανοπέδιο Ιωαννίνων αλλά παράλληλα προκαλεί ανησυχία για την αλλοίωση του φυσικού κεφαλαίου σε ευαίσθητα οικοσυστήματα.

Οι βασικές ρυθμίσεις

Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια και επέκταση οικισμών

Το πιο σημαντικό σημείο είναι ότι:

👉 Σε ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις ο καθορισμός οικιστικής περιοχής προς πολεοδόμηση μέσω:

• Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ)
• Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ)

Αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν ισχύουν σωρευτικά:

• Δεν επηρεάζεται η ακεραιότητα της περιοχής Natura
• Είναι συμβατό με την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ)
• Τεκμηριώνεται η ανάγκη επέκτασης από πολεοδομικό σχέδιο
• Η έκταση δεν υπερβαίνει:
  • το 20% της ζώνης
  • ή μικρότερο ποσοστό αν προβλέπεται στην ΕΠΜ

👉 Πρόκειται ουσιαστικά για θεσμοθετημένο «παράθυρο» οργανωμένης επέκτασης.

Ζώνες Natura και πολεοδομικός σχεδιασμός

Το νομοσχέδιο διαμορφώνει ένα σύστημα ζωνών:

• Απόλυτης προστασίας
• Προστασίας της φύσης
• Διατήρησης οικοτόπων και ειδών
• Βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων

👉 Οι πολεοδομικές παρεμβάσεις αφορούν κυρίως την τελευταία κατηγορία, όπου συνυπάρχουν:

• προστασία
• και ανθρωπογενείς δραστηριότητες

Χρήσεις γης μέσω πολεοδομικών εργαλείων

Οι χρήσεις γης καθορίζονται μέσω:

• ΕΠΜ (Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες)
• Προεδρικών Διαταγμάτων
• και σχεδίων χρήσεων γης

👉 Στην πράξη, αυτά λειτουργούν ως βάση για:

• τι μπορεί να χτιστεί
• πού και υπό ποιους όρους
• τι επιτρέπεται να αναπτυχθεί

Σύνδεση Natura με εκτός σχεδίου και οικιστική ανάπτυξη

Το κρίσιμο στοιχείο:

👉 Σε ορισμένες ζώνες επιτρέπεται οικιστική πολεοδόμηση δίπλα ή κοντά σε υπάρχοντες οικισμούς

Αυτό σημαίνει ότι:

• Natura δεν είναι πλέον «απολύτως αποκομμένες» από πολεοδομική εξέλιξη
• δημιουργείται δυνατότητα οργανωμένης επέκτασης μέσω σχεδιασμού
• υπό αυστηρές αλλά υπαρκτές προϋποθέσεις

Περιορισμοί και δικλίδες ασφαλείας

Παρά τις δυνατότητες, υπάρχουν σαφή όρια:

• Υπερισχύουν οι απαγορεύσεις περιβαλλοντικής νομοθεσίας
• Απαιτείται συμβατότητα με ΕΠΜ
• Μπορούν να τεθούν πρόσθετοι περιορισμοί με ΠΔ ή υπουργικές αποφάσεις
• Προστατεύεται η «ακεραιότητα» των περιοχών

Το νομοσχέδιο δεν «πολεοδομεί» ευθέως τις Natura, αλλά:

👉 ενσωματώνει την πολεοδομική επέκταση υπό προϋποθέσεις μέσα στο ίδιο το πλαίσιο προστασίας

Και αυτό γίνεται μέσω:

• ΤΠΣ / ΕΠΣ
• ζωνών βιώσιμης διαχείρισης
• και ορίων (20% + περιβαλλοντικοί όροι)