Στη συγχώνευση του Συνδέσμου Ύδρευσης Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων με τη ΔΕΥΑΙ προσανατολίζεται ο Δήμος Ιωαννιτών, με το Δημοτικό Συμβούλιο να συμφωνεί στην ανάληψη των αρμοδιοτήτων του ΣΥΔΛΙ από τη δημοτική επιχείρηση ύδρευσης και αποχέτευσης.

Η απόφαση έρχεται αναγκαστικά στη βάση των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων, ανοίγει τον δρόμο για την επόμενη ημέρα στη διαχείριση της ύδρευσης του λεκανοπεδίου, αφήνει όμως ανοιχτά σημαντικά ζητήματα, με πρώτο το οικονομικό βάρος που θα συνοδεύσει τη μετάβαση.

Το χρονοδιάγραμμα είναι συγκεκριμένο, καθώς ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπει την κατάργηση του ΣΥΔΛΙ στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Με βάση το άρθρο 287 του νόμου 5314/2026, οι δήμοι που συμμετέχουν στον Σύνδεσμο καλούνται να διατυπώσουν τη γνώμη τους για το σχήμα που θα αναλάβει τη λειτουργία του. Η πρόταση που συζητήθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο Ιωαννίνων είναι οι αρμοδιότητες να περάσουν στη ΔΕΥΑΙ, η οποία θα αναλάβει την ύδρευση για το σύνολο των περιοχών του Δήμου που εξυπηρετεί σήμερα ο ΣΥΔΛΙ.

Ο δήμαρχος Ιωαννίνων Θωμάς Μπέγκας υποστήριξε ότι η κατάργηση του Συνδέσμου αποτελεί εξέλιξη που προβλέπεται από το νέο θεσμικό πλαίσιο και δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση των δήμων-μελών. Όπως ανέφερε, έχει προηγηθεί επικοινωνία με τους δημάρχους Ζίτσας και Δωδώνης, ενώ έχει τεθεί το ζήτημα και στο υπουργείο Εσωτερικών. Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων στη ΔΕΥΑΙ προκρίνεται ως η λύση που μπορεί να διασφαλίσει ενιαία διαχείριση του συστήματος ύδρευσης.

Η συμφωνία επί της αρχής, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η μετάβαση θα γίνει χωρίς εκκρεμότητες. Το οικονομικό αποτύπωμα του ΣΥΔΛΙ, οι υποχρεώσεις του προς τη ΔΕΗ, οι απαιτήσεις από τη ΔΕΥΑΙ, το προσωπικό, αλλά και η πραγματική κατάσταση των δικτύων αποτελούν ζητήματα που θα πρέπει να αποσαφηνιστούν πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία.

Το χρέος προς τη ΔΕΗ και οι οικονομικές εκκρεμότητες

Το μεγαλύτερο αγκάθι είναι οι οφειλές του Συνδέσμου προς τη ΔΕΗ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συζήτηση, το χρέος ανέρχεται σε περίπου 8,2 εκατομμύρια ευρώ, με τον ΣΥΔΛΙ να έχει προχωρήσει σε διακανονισμό που προβλέπει μηνιαίες καταβολές της τάξης των 200.000 ευρώ. Το ποσό αυτό αποτελεί σημαντική επιβάρυνση για έναν οργανισμό που έχει υψηλό ενεργειακό κόστος, καθώς η άντληση και η μεταφορά του νερού απαιτούν συνεχή λειτουργία γεωτρήσεων και αντλιοστασίων.

Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη από τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ των δύο φορέων. Η ΔΕΥΑΙ οφείλει στον ΣΥΔΛΙ περίπου 2,3 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που επίσης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τη διαδικασία της μετάβασης. Επομένως, δεν αρκεί να μεταφερθούν οι αρμοδιότητες και οι υποδομές. Χρειάζεται συνολική αποτύπωση των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων, ώστε να είναι σαφές ποια οικονομικά βάρη αναλαμβάνει η ΔΕΥΑΙ και με ποιους όρους.

Το θέμα της οικονομικής επιβάρυνσης τέθηκε από τον δήμαρχο, ο οποίος προειδοποίησε ότι, χωρίς ειδική νομοθετική ρύθμιση πριν από το τέλος του έτους, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί δυσανάλογο βάρος για τον Δήμο Ιωαννιτών και, κατ’ επέκταση, για τους καταναλωτές. Το ζητούμενο είναι να υπάρξει σαφής πρόβλεψη για τη διαχείριση των χρεών και να μη μετατραπεί η συγχώνευση σε μια διαδικασία κατά την οποία η ΔΕΥΑΙ θα κληθεί να καλύψει υποχρεώσεις χωρίς αντίστοιχη οικονομική στήριξη.

Ο Νίκος Γκόντας, από την παράταξη «Ανεξάρτητη Δημοτική Πρωτοπορία», τάχθηκε υπέρ της ενοποίησης, σημειώνοντας ότι η παράταξή του υποστήριζε εδώ και χρόνια την ανάγκη συνένωσης. Παράλληλα, έθεσε το κρίσιμο ερώτημα για το ποιος θα αναλάβει τελικά το κόστος των οφειλών.

Από την πλευρά του, ο Βασίλης Κωσμάς, από την παράταξη «Ιωάννινα 2023», συμφώνησε με την κατεύθυνση της συγχώνευσης, ζητώντας όμως να προηγηθεί πλήρης οικονομικός και τεχνικός έλεγχος. Έθεσε ως προϋποθέσεις τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της ύδρευσης, την ομαλή μετάβαση του προσωπικού και, κυρίως, τη δέσμευση ότι τα χρέη δεν θα μεταφερθούν στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Στη δική του τοποθέτηση έκανε λόγο για οικονομική επιβάρυνση περίπου 6 εκατομμυρίων ευρώ, με αναφορές σε οφειλές προς τη ΔΕΗ και προς τον ΣΥΔΛΙ. Η διαφορά των ποσών που αναφέρθηκαν στη συζήτηση καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την αναλυτική και επικαιροποιημένη οικονομική αποτύπωση.

Τι θα γίνει με το προσωπικό

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τους εργαζόμενους του ΣΥΔΛΙ. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο δήμαρχος, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει τη μεταφορά του μόνιμου προσωπικού στους δήμους-μέλη και την υποχρεωτική απόσπασή του στη ΔΕΥΑΙ, με διατήρηση των εργασιακών δικαιωμάτων του.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη είναι καθοριστική για τη συνέχεια της λειτουργίας του συστήματος, καθώς η μεταφορά των αρμοδιοτήτων δεν αφορά μόνο τις εγκαταστάσεις και τους αγωγούς. Αφορά και τους ανθρώπους που γνωρίζουν το δίκτυο, τις γεωτρήσεις, τα αντλιοστάσια και τις καθημερινές ανάγκες λειτουργίας του.

Η ομαλή μετάβαση προϋποθέτει σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, καθορισμό των υπηρεσιακών σχέσεων και συγκεκριμένο σχέδιο για την ένταξη του προσωπικού στη λειτουργία της ΔΕΥΑΙ. Το ζήτημα δεν είναι μόνο διοικητικό, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα να συνεχιστεί χωρίς διακοπές η υδροδότηση των περιοχών που εξυπηρετεί σήμερα ο ΣΥΔΛΙ.

Ο πρόεδρος της ΔΕΥΑΙ Γιώργος Παπαδιώτης χαρακτήρισε θετική την κατεύθυνση της ενοποίησης, επισημαίνοντας ότι διορθώνεται ένα παράδοξο του σημερινού συστήματος, στο οποίο ο Δήμος Ιωαννιτών συμμετέχει σε δύο διαφορετικούς φορείς για τη διαχείριση της ύδρευσης. Ταυτόχρονα, αναγνώρισε ότι το νομοθετικό πλαίσιο αφήνει κενά που πρέπει να συζητηθούν με το υπουργείο Εσωτερικών, ώστε να υπάρξει ομαλότερη μετάβαση και να εξεταστεί αν χρειάζονται πρόσθετες ρυθμίσεις ή παράταση των προβλεπόμενων προθεσμιών.

Διαρροές, άγνωστοι αγωγοί και δίκτυο χωρίς πλήρη χαρτογράφηση

Πέρα από τα χρέη και το προσωπικό, η συζήτηση ανέδειξε και μια λιγότερο ορατή, αλλά εξίσου σημαντική πλευρά του προβλήματος: την κατάσταση των υποδομών ύδρευσης και την έλλειψη πλήρους εικόνας για τμήματα του δικτύου.

Ο δημοτικός σύμβουλος Φίλιππος Φίλιος έδωσε έμφαση στις μεγάλες απώλειες νερού και στο κόστος που αυτές συνεπάγονται. Όπως ανέφερε, το νερό αντλείται από βάθος περίπου 70 μέτρων και μεταφέρεται σε δεξαμενές που βρίσκονται σε υψόμετρα 100 και 150 μέτρων, με τη λειτουργία πολλών αντλιών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε διαρροή δεν συνεπάγεται μόνο απώλεια πολύτιμου νερού, αλλά και σπατάλη ηλεκτρικής ενέργειας για την άντληση και τη μεταφορά του.

Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, υπάρχουν ακόμη υδρόμετρα που έχουν θαφτεί και δεν είναι γνωστό πού βρίσκονται, με τον αριθμό τους να εκτιμάται μεταξύ 2.000 και 3.000. Έκανε επίσης αναφορά σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει σαφής καταγραφή των παροχών, αλλά και σε προβλήματα χαρτογράφησης των αγωγών σε περιφερειακές περιοχές.

Η έλλειψη πλήρους και επικαιροποιημένης αποτύπωσης του δικτύου δυσκολεύει τον εντοπισμό βλαβών και διαρροών, αυξάνει τον χρόνο αποκατάστασης και περιορίζει τη δυνατότητα προγραμματισμού των αναγκαίων έργων. Για τον λόγο αυτό έθεσε την ανάγκη να αξιοποιηθούν τεχνολογικά εργαλεία εντοπισμού διαρροών, να εγκατασταθούν ενδιάμεσες δικλείδες και μετρητές ροής, να αντικατασταθούν παλαιοί μεταλλικοί αγωγοί όπου απαιτείται και να προχωρήσει η ψηφιοποίηση του δικτύου.

Η συγχώνευση, επομένως, δεν αφορά μόνο την αλλαγή του φορέα που θα έχει την ευθύνη της ύδρευσης. Δημιουργεί και την ανάγκη για μια συνολική τεχνική απογραφή, ώστε η ΔΕΥΑΙ να γνωρίζει με ακρίβεια την κατάσταση των υποδομών που θα αναλάβει, τις επενδύσεις που απαιτούνται και τις προτεραιότητες για τη μείωση των απωλειών.

Η επόμενη ημέρα και οι αποφάσεις που εκκρεμούν

Το Δημοτικό Συμβούλιο Ιωαννίνων συμφωνεί στην κατεύθυνση της συγχώνευσης, όμως η τελική εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ακολουθήσουν σε θεσμικό και διοικητικό επίπεδο. Οι γνώμες των δήμων-μελών, οι προβλέψεις του νέου Κώδικα και οι ρυθμίσεις που θα απαιτηθούν από το υπουργείο Εσωτερικών θα καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα μεταφερθούν οι αρμοδιότητες, το προσωπικό, οι υποδομές και οι οικονομικές υποχρεώσεις.

Το βασικό ερώτημα παραμένει οικονομικό, αλλά δεν περιορίζεται στο ύψος των χρεών. Αφορά το πώς θα εξασφαλιστούν οι πόροι για τη λειτουργία και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου, πώς θα περιοριστούν οι απώλειες και πώς θα αποφευχθεί μια νέα επιβάρυνση των νοικοκυριών.

Η ενοποίηση μπορεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο πλαίσιο διαχείρισης της ύδρευσης στο λεκανοπέδιο. Για να πετύχει, όμως, θα χρειαστούν καθαροί οικονομικοί λογαριασμοί, πλήρης τεχνικός έλεγχος, σαφείς κανόνες για το προσωπικό και συγκεκριμένο σχέδιο για τις υποδομές.

 Με την προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου να πλησιάζει, το ζητούμενο είναι οι όροι της μετάβασης να αποσαφηνιστούν εγκαίρως, ώστε η αλλαγή του φορέα να μη δημιουργήσει νέα προβλήματα στην ύδρευση και στα τιμολόγια των καταναλωτών.

Σε διαφορετική περίπτωση ο Δήμος Ιωαννιτών μαζί με άλλους θα ζητήσουν παράταση για την εφαρμογή του νόμου.