Το Τζαμί της Καλούτσιανης, ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα που επί χρόνια παρέμενε «πνιγμένο» στις λαμαρίνες και την εγκατάλειψη, αποδόθηκε επίσημα στην πόλη των Ιωαννίνων πλήρως αποκατεστημένο.
Μαζί του, παραδόθηκε και το Οθωμανικό Λουτρό (Χαμάμ) εντός του Κάστρου, κλείνοντας έναν μεγάλο και δύσκολο κύκλο εργασιών, μελετών και διεκδικήσεων.
Η τελετή των εγκαινίων πραγματοποιήθηκε παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, και του Περιφερειάρχη Ηπείρου, Αλέξανδρου Καχριμάνη, σηματοδοτώντας μια κορυφαία στιγμή πολιτιστικής σύγκλισης για την περιοχή.
Καχριμάνης: «Φτάσαμε σε αδιέξοδο, αλλά η Μενδώνη έδωσε τη λύση»
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικός για το παρασκήνιο του έργου ήταν στον χαιρετισμό του ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέξανδρος Καχριμάνης. Όπως εξομολογήθηκε, η Περιφέρεια είχε ξεκινήσει τη συντήρηση του μνημείου πριν από χρόνια, όμως οι τεχνικές δυσκολίες οδήγησαν το έργο σε απόλυτο αδιέξοδο.
Η λύση δόθηκε σε μια κρίσιμη σύσκεψη στο Υπουργείο Πολιτισμού, όταν η Λίνα Μενδώνη (τότε Γενική Γραμματέας) πρότεινε την εμπλοκή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και της καθηγήτριας κ. Τσακανίκα –της ίδιας επιστημονικής ομάδας που είχε αναλάβει την ιστορική αναστήλωση στον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα. «Εκείνη την ημέρα δώσατε τη λύση, και σήμερα, αφού το εντάξατε στο Ταμείο Ανάκαμψης, είμαστε εδώ», ανέφερε συγκινημένος ο Περιφερειάρχης, ευχαριστώντας θερμά τόσο την Υπουργό όσο και τον κ. Τασούλα.
Λίνα Μενδώνη: «Προσφέρουμε πνεύμα αναγέννησης στη γειτονιά»
Στον δικό της χαιρετισμό, η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, εξήρε τη σημασία της απόδοσης ενός μνημείου στον πυρήνα του αστικού ιστού. «Από εκεί που ένα μνημείο σε εγκατάλειψη αποτελούσε μια εστία δυσάρεστη για τη γειτονιά, σήμερα προσφέρουμε πνεύμα αναγέννησης», σημείωσε.
Η Υπουργός τόνισε ότι η αποκατάσταση έγινε εφικτή χάρη στα 2.200.000 ευρώ που εξασφαλίστηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ ανακοίνωσε ότι από το Σάββατο και τα δύο μνημεία (Τζαμί και Χαμάμ) θα είναι ανοιχτά για το κοινό και τους επισκέπτες χωρίς εισιτήριο, καθώς πρέπει να είναι απόλυτα προσβάσιμα στην καθημερινότητα της πόλης.
Κωνσταντίνος Τασούλας: «Το αντίθετο της συντήρησης είναι η σήψη – Δεν υπάρχει “εδώ και τώρα”»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, επέλεξε να δώσει έναν έντονα συγκινησιακό αλλά και θεσμικό τόνο στην ομιλία του, ξεκινώντας με μια αναφορά που άγγιξε τις καρδιές των Γιαννιωτών. Δανείστηκε τους στίχους του σπουδαίου Ηπειρώτη ποιητή Μιχάλη Γκανά, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν από δύο χρόνια, για να περιγράψει τα Γιάννενα της ιστορίας, του αγριόκαιρου και των αντιθέσεων:
«Χάραζε ο τόπος με βουνά πολλά και ανέτελε τα ζωντανά… μια λίμνη ως κόρη οφθαλμού και κάστρα πατημένα… είδα και μιναρέδες και άκουσα τα μπακίρια να βελάζουν».
Με αυτή την ποιητική εισαγωγή, ο κ. Τασούλας υπενθύμισε ότι τα Γιάννενα, αν και πρωτίστως βυζαντινά στην ψυχή και τα μνημεία τους, αποτελούν ένα μοναδικό πολιτιστικό «παλίμψηστο». Κάθε ιστορική περίοδος άφησε το δικό της αξιοσέβαστο αποτύπωμα, το οποίο οι σημερινοί κάτοικοι οφείλουν να διαφυλάξουν.
Ξυπνώντας μνήμες στους παλαιότερους, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας περιέγραψε με γλαφυρότητα την ιστορική γειτονιά της Καλούτσιανης, όταν εκεί υπήρχαν μόνο σπίτια και παραδοσιακά χάνια γεμάτα με μαγειριά, πεταλωτήρια, παχνιά και τσαρουχάδικα.
«Ο χρόνος τα άφησε πίσω, αλλά δεν τα ξεχνάμε. Και εμείς αυτή την οφειλή την ξεπληρώνουμε με φροντίδα και συντήρηση», τόνισε χαρακτηριστικά.
Το φιλοσοφικό μάθημα: «Συντήρηση ίσον Πρόοδος»
Στο πιο ενδιαφέρον σημείο της ομιλίας του, ο κ. Τασούλας εισήγαγε μια βαθιά πολιτική και φιλοσοφική διάκριση, αποδομώντας την επιφανειακή αντίληψη που θέλει τη «συντήρηση» και την «πρόοδο» να βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση:
«Λέμε όλοι επιφανειακά ότι υπάρχουν δύο ρεύματα στην φιλοσοφία, στην τέχνη, στην πολιτική: Η πρόοδος και η συντήρηση. Όχι, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Το αντίθετο της συντήρησης δεν είναι η πρόοδος. Το αντίθετο της συντήρησης είναι η σήψη. Άρα η συντήρηση είναι και πρόοδος, γιατί αναχαιτίζει, εμποδίζει τη σήψη».
Με αυτή τη φράση, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δικαιολόγησε απόλυτα τον χρόνο και την προσοχή που απαιτούν οι αναστηλώσεις των μνημείων, τονίζοντας ότι η διάσωση της ιστορικής μνήμης είναι η πραγματική προοδευτική πράξη που κρατά μια κοινωνία ζωντανή.
Το πολιτικό «καρφί» για το «εδώ και τώρα»
Η ομιλία του Κωνσταντίνου Τασούλα, ωστόσο, απέκτησε άμεσο πολιτικό ενδιαφέρον όταν στράφηκε κατά του λαϊκισμού και της ανυπομονησίας που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη δημόσια συζήτηση. Στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς πολλούς αποδέκτες, υπογράμμισε:
«Μέσα στην εύλογη ανυπομονησία του να δείτε γρήγορα αποτελέσματα, κανένα έργο –από τα πιο απλά έως τα πιο σύνθετα– δεν μπορεί να λειτουργήσει με βάση ένα εντυπωσιακό, αλλά παραπλανητικό σύνθημα: “εδώ και τώρα”. Δεν υπάρχει “εδώ και τώρα” στη ζωή και στην πραγματικότητα. Υπάρχει διάρκεια, υπάρχει συνέχεια, υπάρχει και σκυταλοδρομία, υπάρχει σεβασμός στο έργο που παραλαμβάνουμε και οφείλουμε να το συνεχίσουμε».
