Ένα νέο ψηφιακό εργαλείο που επιχειρεί να μετατρέψει τα δεδομένα της πόλης σε συγκεκριμένες αποφάσεις και παρεμβάσεις διαθέτει πλέον ο Δήμος Ιωαννιτών.
Πρόκειται για τον «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟ – Metronome: Design, M&E, City-Transformative Intelligence», μια νέα γεωχωρική πλατφόρμα που παρουσιάστηκε στα Ιωάννινα και έχει ως στόχο να υποστηρίξει τον σχεδιασμό της πόλης στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα.
Η πλατφόρμα δεν περιορίζεται στην απλή αποτύπωση δεδομένων σε έναν ψηφιακό χάρτη. Συγκεντρώνει και συνδυάζει διαφορετικές πληροφορίες, ώστε ο Δήμος να μπορεί να γνωρίζει πού υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για παρεμβάσεις, να συγκρίνει διαφορετικά σενάρια και να εκτιμά το αποτέλεσμα που μπορεί να έχει κάθε επιλογή.
Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε 1 εκατ. ευρώ και υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του NetZeroCities και της Ευρωπαϊκής Αποστολής για τις 100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις, με χρηματοδότηση από το Horizon Europe.
Τα Ιωάννινα και η Κοζάνη συμμετέχουν στο πρόγραμμα Enabling City Transformation, μέσω του οποίου χρηματοδοτούνται καινοτόμες δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα.
Επικεφαλής εταίρος του έργου είναι ο Δήμος Ιωαννιτών. Στο εταιρικό σχήμα συμμετέχουν επίσης ο Δήμος Κοζάνης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών – Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης, η Break Even Consulting και η Ελληνική Στατιστική Αρχή.
Από τα δεδομένα στις αποφάσεις
Το βασικό χαρακτηριστικό του «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΥ» είναι ότι επιχειρεί να δώσει στον Δήμο ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο υπόβαθρο πριν από τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας παρέμβασης.
Μέσα από τα διαθέσιμα δεδομένα μπορεί να αποτυπωθεί το σημείο εκκίνησης της πόλης και στη συνέχεια να εξεταστούν διαφορετικές επιλογές.
Η πλατφόρμα επικεντρώνεται σε τομείς όπως:
- η ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων,
- η δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στις στέγες,
- η ηλεκτροκίνηση και οι οδικές μεταφορές,
- το αστικό πράσινο και η συνδεσιμότητα των χώρων πρασίνου,
- οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου,
- η ποιότητα της ατμόσφαιρας.
Έτσι, μια μελλοντική απόφαση για ένα έργο ή μια πολιτική μπορεί να συνοδεύεται από ποσοτικοποιημένη εκτίμηση για το αναμενόμενο αποτέλεσμα.
Πού χρειάζονται οι παρεμβάσεις
Η χωρική ανάλυση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΥ».
Η πλατφόρμα μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστούν οι περιοχές όπου μια συγκεκριμένη παρέμβαση είναι πιθανό να έχει μεγαλύτερο όφελος.
Για παράδειγμα, μπορεί να εξεταστεί πού υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, πού υπάρχει δυνατότητα ανάπτυξης φωτοβολταϊκών, πού χρειάζονται νέοι ή καλύτερα συνδεδεμένοι χώροι πρασίνου και σε ποιες περιοχές μπορούν να ενισχυθούν οι υποδομές ηλεκτροκίνησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ποιότητα του αέρα. Η ανάλυση που έχει ήδη πραγματοποιηθεί έχει αποτυπώσει την παρουσία του πρασίνου στα Ιωάννινα και έχει αναδείξει δυνατότητες βελτίωσης της σύνδεσης μεταξύ των πράσινων χώρων.
Παράλληλα, τα στοιχεία για την ατμοσφαιρική ρύπανση μπορούν να χρησιμοποιηθούν ώστε να εξεταστεί κατά πόσο μια παρέμβαση που περιορίζει τις εκπομπές συμβάλλει ταυτόχρονα στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.
Σενάρια για τα Γιάννενα του μέλλοντος
Ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» δίνει τη δυνατότητα να εξεταστούν διαφορετικές «διαδρομές» για την πόλη.
Ο Δήμος μπορεί να επιλέξει μία ή περισσότερες παρεμβάσεις και να εξετάσει τι αποτέλεσμα αναμένεται να έχουν τόσο στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου όσο και σε άλλους δείκτες, όπως η ποιότητα της ατμόσφαιρας.
Με αυτόν τον τρόπο, πριν από την επιλογή ενός έργου ή μιας πολιτικής μπορεί να υπάρχει μια πιο συγκεκριμένη εικόνα για το πιθανό όφελος.
Η προσέγγιση αυτή μπορεί να βοηθήσει και στην ιεράρχηση των παρεμβάσεων, αλλά και στην καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων.
Δυναμική πλατφόρμα και όχι μια στατική μελέτη
Ένα ακόμη στοιχείο του έργου είναι ότι ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» δεν αποτελεί μια μελέτη που ολοκληρώνεται με την παράδοση συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.
Πρόκειται για ένα δυναμικό εργαλείο που μπορεί να επικαιροποιείται και να εμπλουτίζεται με νέα δεδομένα.
Στην πλατφόρμα έχουν ενσωματωθεί στοιχεία από τον Δήμο, την Ελληνική Στατιστική Αρχή, αλλά και δεδομένα Παρατήρησης της Γης και δορυφορικές πληροφορίες.
Παράλληλα, υπάρχει δυνατότητα ενσωμάτωσης νέων δεδομένων από αισθητήρες που λειτουργούν στην πόλη, μεταξύ άλλων για την παρακολούθηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Όσο περισσότερα δεδομένα προστίθενται, τόσο πληρέστερη μπορεί να γίνεται η εικόνα της πόλης και τόσο πιο αναλυτική η αξιολόγηση των πολιτικών που εφαρμόζονται.
Η πλατφόρμα σχεδιάστηκε επίσης ως εργαλείο ανοιχτών δεδομένων. Η γνώση που παράγεται μπορεί να αξιοποιηθεί όχι μόνο από τις υπηρεσίες και την πολιτική ηγεσία του Δήμου, αλλά και από φορείς, ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα, επαγγελματίες και πολίτες.
Η σύνδεση με το Εθνικό Αστεροσκοπείο
Ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» αξιοποιεί και εξελίσσει τεχνογνωσία που αναπτύχθηκε στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα EIFFEL H2020.
Το συγκεκριμένο έργο είχε διάρκεια 36 μήνες, συμμετείχαν 19 εταίροι και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ανήλθε περίπου στα 5 εκατ. ευρώ. Βασικός στόχος του ήταν η καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων Παρατήρησης της Γης για εφαρμογές που σχετίζονται με την προσαρμογή και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Το EIFFEL ολοκληρώθηκε το 2024.
Κατά την παρουσίαση του «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΥ», ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης και Αντιπρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Ευάγγελος Γερασόπουλος, αναφέρθηκε στις δυνατότητες που προσφέρει η νέα πλατφόρμα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη χωρική ανάλυση και την αξιολόγηση διαφορετικών σεναρίων.
Γιωτίτσας: «Να παντρέψουμε την επιστημονική γνώση με τις σωστές αποφάσεις»
Στη σημασία της επιστημονικής τεκμηρίωσης για τον σχεδιασμό της πόλης στάθηκε στον χαιρετισμό του ο Αντιδήμαρχος Προγραμματισμού, Έργων και Ανάπτυξης Θωμάς Γιωτίτσας.
Όπως σημείωσε, για τα Ιωάννινα, που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Αποστολή των 100 Κλιματικά Ουδέτερων και Έξυπνων Πόλεων και έχουν υπογράψει Κλιματικό Σύμφωνο με ορίζοντα το 2030, η ύπαρξη πραγματικών δεδομένων και επιστημονικής τεκμηρίωσης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη σωστών αποφάσεων.
«Στο τέλος της ημέρας αυτό είναι που μετράει, το πώς θα παντρέψουμε την επιστημονική γνώση με τη λήψη των σωστών αποφάσεων για το καλό των πολιτών», τόνισε.
Ο κ. Γιωτίτσας ευχαρίστησε τον Δήμο Κοζάνης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, την ΕΛΣΤΑΤ, την Break Even Consulting, καθώς και τα στελέχη και τους συνεργάτες του Δήμου Ιωαννιτών που εργάστηκαν για την υλοποίηση του έργου.
