Σε τροχιά έντονων αντιδράσεων βρίσκεται η αυτοδιοίκηση ενόψει της οριστικής κατάργησης των Σχολικών Επιτροπών, μια εξέλιξη που, σύμφωνα με δημάρχους και υπηρεσιακούς παράγοντες, ενδέχεται να οδηγήσει τα σχολεία σε σοβαρά λειτουργικά προβλήματα.
Η ρύθμιση του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 8 Ιανουαρίου, προβλέπει ότι από την 1η Αυγούστου 2026 καταργούνται όλες οι Σχολικές Επιτροπές που είχαν διατηρηθεί μεταβατικά βάσει του ν. 5056/2023, με τις αρμοδιότητές τους να μεταφέρονται εξ ολοκλήρου στους δήμους.
Η διάταξη προκαλεί αναστάτωση κυρίως στους μεγάλους δήμους, όπου οι Σχολικές Επιτροπές εξακολουθούσαν να λειτουργούν, σε αντίθεση με τους μικρότερους δήμους στους οποίους είχαν ήδη καταργηθεί με προηγούμενη νομοθετική παρέμβαση. Ο Δήμος Ιωαννιτών συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που εκφράζουν ανοιχτά τις επιφυλάξεις και την αντίθεσή τους στο νέο καθεστώς.
Πλήρης μεταφορά ευθύνης στους δήμους
Σύμφωνα με τη ρύθμιση, οι δήμοι αναλαμβάνουν πλέον το σύνολο της οικονομικής και λειτουργικής διαχείρισης των σχολικών μονάδων, όπως αυτή περιγράφεται στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 28 του νόμου. Η αλλαγή αφορά ζητήματα όπως προμήθειες, πληρωμές λειτουργικών δαπανών και γενικότερη διοικητική υποστήριξη των σχολείων.
Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση του θεσμού της πάγιας προκαταβολής προς τους διευθυντές των σχολικών μονάδων, ως μηχανισμός άμεσης κάλυψης βασικών αναγκών.
Η αιτιολόγηση Λιβάνιου και οι καταγγελίες για κακοδιαχείριση
Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος έχει χαρακτηρίσει τις Σχολικές Επιτροπές «διοικητικό μόρφωμα», υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου χωρίς προσωπικό και ουσιαστική διοικητική δομή.
Όπως ανέφερε στη Βουλή, οι επιτροπές λειτουργούσαν αποκλειστικά μέσω διοικητικών συμβουλίων και οικονομικής διαχείρισης, η οποία σε πολλές περιπτώσεις ανατίθετο σε εξωτερικούς λογιστές, χωρίς επαρκείς μηχανισμούς ελέγχου. Παράλληλα, δεν υπήρχε κανονισμός προμηθειών ούτε εφαρμογή του νόμου περί δημοσίων συμβάσεων (ν. 4412/2016), ενώ απουσίαζαν αξιόπιστες οικονομικές καταστάσεις και προετοιμασία για το διπλογραφικό σύστημα.
Ο υπουργός έκανε λόγο και για σοβαρά περιστατικά κακοδιαχείρισης, αναφέροντας παραιτήσεις αιρετών λόγω υπεξαιρέσεων δεκάδων χιλιάδων ευρώ, πορίσματα ορκωτών λογιστών και ακόμη και μηνύσεις για ύποπτες τραπεζικές συναλλαγές σε σχολικές επιτροπές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
«Προβλέψιμες δαπάνες», αλλά φόβοι για λειτουργικό χάος
Σύμφωνα με τον κ. Λιβάνιο, οι δαπάνες των σχολείων είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμες, καθώς αφορούν κυρίως αναλώσιμα υλικά και βασικές λειτουργικές ανάγκες, ενώ βασικές προμήθειες, όπως το πετρέλαιο θέρμανσης, πραγματοποιούνται ήδη κεντρικά από τους δήμους.
Για τη διευκόλυνση της μετάβασης, το Υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε εγκυκλίους και δίνει τη δυνατότητα σύστασης δύο επιτροπών από τα δημοτικά συμβούλια, με συμμετοχή και μη αιρετών εκπροσώπων γονέων, ώστε να αντιμετωπίζονται πρακτικά ζητήματα χωρίς επιβάρυνση των δημοτικών συμβουλίων.
Η πάγια προκαταβολή ενισχύεται και διαμορφώνεται στα 500 ευρώ για μικρά σχολεία, στα 1.000 ευρώ για σχολικές μονάδες με περισσότερα από 12 τμήματα και έως 3.000 ευρώ για τα σχολικά επαγγελματικά κέντρα, με δυνατότητα ανανέωσης.
Ωστόσο, στην αυτοδιοίκηση εκφράζονται φόβοι ότι η πλήρης μεταφορά αρμοδιοτήτων στους δήμους, χωρίς ενίσχυση προσωπικού και δομών, ενδέχεται να προκαλέσει λειτουργικό χάος στην καθημερινότητα των σχολείων. «Ενδεχομένως να υπάρξουν κάποιες αναταράξεις», παραδέχθηκε και ο ίδιος ο υπουργός, υποστηρίζοντας πάντως ότι οι δήμοι είχαν επαρκή χρόνο προετοιμασίας.
