Νέο καθεστώς στα πρόστιμα της εφορίας τίθεται σε ισχύ για χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις που έχουν υποβάλει ή θα υποβάλουν εκπρόθεσμες δηλώσεις, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στον τρόπο επιβολής των διοικητικών κυρώσεων.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε παρέμβαση στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας τις περιπτώσεις στις οποίες επιβάλλονται τα πρόστιμα των 100, 250 και 500 ευρώ για παραλείψεις ή καθυστερήσεις υποβολής δηλώσεων.
Με το νέο πλαίσιο, απαλλάσσονται από πρόστιμα φορολογούμενοι στις περιπτώσεις που δεν προκύπτει ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση, όπως όταν οι δηλώσεις είναι μηδενικές ή όταν το ποσό του φόρου είναι πολύ μικρό.
Η αλλαγή στοχεύει κυρίως στις λεγόμενες τυπικές παραβάσεις, δηλαδή περιπτώσεις όπου η καθυστέρηση ή η παράλειψη δεν έχει πραγματικό δημοσιονομικό αντίκτυπο. Η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πλέον αδιακρίτως πρόστιμα σε κάθε εκπρόθεσμη δήλωση, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα.
Ωστόσο, το νέο καθεστώς δεν καταργεί συνολικά τις κυρώσεις. Οι κυρώσεις για εκπρόθεσμες δηλώσεις εξακολουθούν να ισχύουν, αλλά με σαφώς πιο εξορθολογισμένο πλαίσιο.
Οι αλλαγές προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ από τις 15 Μαΐου 2026, μετά τη δημοσίευση του σχετικού νόμου 5301, ενώ προβλέπεται και αναδρομική εφαρμογή από τις 19 Απριλίου 2024.
Σημαντικό είναι επίσης ότι για πρόστιμα που έχουν ήδη καταβληθεί, προβλέπεται επιστροφή των ποσών στους φορολογουμένους, είτε μέσω συμψηφισμού είτε μέσω διαδικασιών επιστροφής που θα καθορίσει η ΑΑΔΕ με σχετικές οδηγίες.
Με το νέο πλαίσιο δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο σε εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν το αποτέλεσμα είναι μηδενικό ή πιστωτικό, καθώς και όταν το χρεωστικό ποσό δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
Απαλλαγή προβλέπεται επίσης για δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα, αλλά και για ορισμένες δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών όταν το ποσό δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ, με εξαίρεση ειδικές περιπτώσεις όπως ο ΦΠΑ.
Για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ, τα πρόστιμα δεν καταργούνται πλήρως, αλλά μειώνονται στα 100 ευρώ όταν δεν προκύπτει φόρος, αντί των 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα. Παράλληλα, καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Απαλλαγές προβλέπονται και για τροποποιητικές δηλώσεις, όταν η διαφορά φόρου δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ ή όταν η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα και η τροποποίηση γίνεται για διόρθωση στοιχείων.
Επιπλέον, δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε δηλώσεις που αφορούν ανηλίκους ή σε περιπτώσεις όπου ενήλικοι υποβάλλουν δηλώσεις για εισοδήματα που αφορούν χρονικό διάστημα κατά το οποίο ήταν ανήλικοι.
Η νέα ρύθμιση αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τόσο φυσικά πρόσωπα όσο και επιχειρήσεις, περιορίζοντας τα διοικητικά βάρη για μικρές και τυπικές παραβάσεις, αλλά και αλλάζοντας τη φιλοσοφία επιβολής προστίμων στη φορολογική διοίκηση.
