Δοξασίες και πραγματικότητα: Τσακαλόλυκοι ή λυκοτσάκαλοι

likoizag

likoizag

Η αύξηση και επέκταση των λύκων δεν προβληματίζει μόνο κτηνοτρόφους και κυνηγούς αλλά και τους γενετιστές-βιολόγους για μια σειρά λόγους.

Οι επιστήμονες, έχοντας στη διάθεσή τους άφθονη βιβλιογραφία για τον λύκο (για την ιστορία, τις συνήθειες, ακόμα και χάρτες των περιοχών που οι λύκοι είναι εγκατεστημένοι ή κυνηγούν), έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους σε νέους τομείς έρευνας.

Στην Ελλάδα όπως και στη Βουλγαρία συνυπάρχουν και ο γκρίζος λύκος και το χρυσό τσακάλι. Επιπλέον είναι πιθανό κάποια άγρια ζώα να μετακινούνται από τη μία χώρα στην άλλη

Από τις μελέτες στη «γενετική δεξαμενή» του λύκου έχουν προκύψει σημαντικές αποκαλύψεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα συμπεράσματα μελετών για λύκους που ο φαινότυπός τους παραπέμπει σε γενετική επιμόλυνση από άλλο είδος της οικογένειας Canidae, γένους Canis, που περιλαμβάνει σκύλους, κογιότ και τσακάλια.

Από τη μελέτη λυκόμορφων ζώων παγκοσμίως, το μεγαλύτερο ποσοστό υβριδίων φαίνεται πως προέρχεται από την τυχαία ή σκόπιμη (σε καθεστώς αιχμαλωσίας) ένωση λύκου με σκύλο. Δεν λείπουν όμως και οι εκπλήξεις.

Nέο είδος…

Τα Coywolves της Αμερικής προέκυψαν από την ένωση λύκων με κογιότ. H περίπτωση αυτή είναι ιδιαίτερα σύνθετη, αφού σύμφωνα με παλαιότερες αναφορές στο νέο είδος έχουν συνεισφέρει με γονίδια και αδέσποτοι σκύλοι αλλά και κόκκινοι ή γκρίζοι λύκοι.

Ευρήματα υβριδίων από την ένωση γκρίζου λύκου και χρυσού τσακαλιού καταγράφηκαν στη Βουλγαρία το 2013. Στο σύνολο 92 ζώων που εξετάστηκαν και είχαν φαινότυπο γκρίζου λύκου εντοπίστηκαν υβρίδια που προέρχονται από ένωση λύκου με τσακάλι.

Τελικά, όπου και αν δημιουργήθηκαν αυτά τα υβρίδια (στη φύση ή σε κατάσταση αιχμαλωσίας), το κογιότ διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από τα τσακάλι, ειδικότερα από το Golden jackal (Canis aureus) που υπάρχει στην περιοχή μας.

Κάποιο υποείδος τσακαλιού στην Αφρική έχει χαρακτηριστικά λύκου. Υστερα από μελέτη του 2011 μεταξύ των γκρίζων λύκων και των αφρικανικών χρυσών τσακαλιών, επιστήμονες από ερευνητικό κέντρο της Γαλλίας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το αιγυπτιακό τσακάλι (C. aureus lupaster) είναι στην πραγματικότητα υποείδος του γκρίζου λύκου και πρέπει να καταχωρισθεί ως C. lupus lupaster.

Σύμφωνα με έρευνα, ομάδα επιστημόνων από την Καλιφόρνια, που δημοσιεύθηκε το 2014, σε αυτό το άγριο ζώο ταιριάζει περισσότερο το όνομα χρυσός λύκος (Canis anthus). Δηλαδή, στη γλώσσα των ΜΜΕ, Golden lupus!

Ευρήματα υβριδίων από την ένωση γκρίζου λύκου και χρυσού τσακαλιού καταγράφηκαν στη Βουλγαρία το 2013. Στην περίληψη της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Conservation Genetics, αναφέρεται ότι στο σύνολο 92 ζώων που εξετάστηκαν και είχαν φαινότυπο γκρίζου λύκου (C. Lupus lupus) εντοπίστηκαν υβρίδια που προέρχονται από ένωση λύκου με τσακάλι. Το εύρημα αυτό θεωρείται σημαντικό, αφού και στην Ελλάδα όπως και στην Βουλγαρία συνυπάρχουν και ο γκρίζος λύκος και το χρυσό τσακάλι. Επιπλέον είναι πιθανό κάποια άγρια ζώα να μετακινούνται από τη μία χώρα στην άλλη.

Η προέλευση των υδριδίων αναλύεται ως εξής: «Από τη γενετική ανάλυση με τη χρήση δεικτών μικροδορυφορικού και μιτοχονδριακού DNA εντοπίστηκαν αποδείξεις υβριδοποίησης. Από άγριους σκύλους σε 10 από τους 92 λύκους (9,8%).

Τα αποτελέσματα δείχνουν επίσης πρόσμιξη μεταξύ λύκων και των τοπικών πληθυσμών χρυσών τσακαλιών (C. aureus), αλλά όχι στον εκτεταμένο βαθμό που παρατηρείται η ανάμιξη των λύκων με τα σκυλιά».

Λαϊκές δοξασίες

Θεωρητικά, στο φυσικό περιβάλλον δεν παρατηρείται υβριδοποίηση μεταξύ γκρίζων λύκων και χρυσών τσακαλιών. Ωστόσο έχουν υπάρξει και περιπτώσεις όπου κάποια -γενετικά- «καθαρά» χρυσά τσακάλια της περιοχής είχαν εμφανίσει τόσο έντονους φαινότυπους γκρίζων λύκων, σε σημείο που τα ζώα αυτά να εκλαμβάνονται ως λύκοι, ακόμη και από έμπειρους βιολόγους.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, ενδείξεις για τέτοιου τύπου υβρίδια υπήρχαν στα βουνά του Καυκάσου.

Από πρόσφατη έρευνά μας σε λαογραφικές και ιστορικές πηγές, βρήκαμε τη σύνθετη λέξη τσακαλόλυκος και λυκοτσάκαλος, ενώ δεν την εντοπίσαμε σε παλιά λεξικά να εμφανίζεται στο λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας.

Ο «τσακαλόλυκος» αναφέρεται μάλλον καταχρηστικά σε κάποιες περιοχές, αφού τυπικά θεωρείται μυθικό ον, κατάλοιπο «μύθων ή λαϊκών δοξασιών». Η περιγραφή αυτού του «φανταστικού όντος» υπάρχει σε απόσπασμα ενός κλασικού έργου που είχε δημοσιευθεί πριν 100 και πλέον χρόνια.

Στο βιβλίο «ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΓΟΥ», κεφάλαιο «ΤΟ ΤΣΑΚΑΛΙ», ο σημαντικός δημοσιογράφος, ποιητής και συγγραφέας Στέφανος Γρανίτσας, είχε γράψει για τον λύκο, το τσακάλι και τον λυκοτσάκαλο:

«Αλλ’ ενώ τα γνήσια τσακάλια φεύγουν μόλις ακούσουν φωνήν ή μάλλον παραμερίζουν διά να επιτεθούν αργότερον, ο λυκοτσάκαλος έχει την επιμονήν του λύκου, ο οποίος καλόν είναι να μην αποφασίση έφοδον? άπαξ πηδήση, τίποτε δεν τον αναχαιτίζει.

Αυτός είναι ο κατ’ εξοχήν νταής. Δεν κάνει τον παλληκαράν, μάλιστα έχει και κάποια ιπποτικά έθιμα -ένα των οποίων είναι να μην πειράζη τα γειτονικά μαντριά- αλλ’ άμα κατά λάθος γίνη καμία παρεξήγησις και πατήση το μαντρί, τότε πλέον δεν φεύγει χωρίς γενναίαν μερίδα.

Αλλά τα κατ’ αυτόν θα τα διηγηθώμεν εις την ιδικήν του ιστορίαν, η οποία θα είναι η μεγαλυτέρα μεταξύ των παραλλήλων βίων των εξαιρετικών φυσιογνωμιών του Βουνού και του Λόγγου. Διάφοροι όμως συμπεθερολογικαί απροσεξίαι της φυλής των εισάγουν εις την ράτσαν των έξεις μικροπρεπείς. Διότι όχι μόνον με τα τσακάλια συμπεθερεύει, αλλά και με τα σκυλιά, το χείριστον δε πάντων και με την αλεπούν.

Μολαταύτα ο λυκοτσάκαλος δεν εξευτελίζει πολύ το γένος των λύκων. Και παλληκαράς είναι και έξυπνος, όπως τα βέρα τσακάλια, τα οποία, επαναλαμβάνω, είναι μεγάλη αδικία να συγχέωνται με τους πολιτικούς. ?Η ζημιά εδώ και ο τσάκαλος στο χωριό? λέγει μία παροιμία. Ποία ελληνική πονηρία ημπορεί να καυχηθεί διά τόσην επιτηδειότητα;».

Στο προσεχές μέλλον μένει να αποδειχθούν ή να διαψευστούν οι μέχρι σήμερα θεωρίες, σύμφωνα με τις οποίες: «Τα χρυσά τσακάλια στην αιχμαλωσία μπορούν να αναπαραχθούν με κογιότ, αν και τέτοια υβρίδια δίνουν άγονα άτομα στη δεύτερη γενιά.

Αντιθέτως, τα χρυσά τσακάλια φαίνεται να έχουν απεριόριστη γονιμότητα με τα σκυλιά και τους λύκους. Ο σκύλος Sulimov είναι ένα παράδειγμα μιας τέτοιας υβριδιακής εξέλιξης, όπως είναι και τα υβρίδια τσακάλι-λύκος.

Αν και δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ υβριδισμός μεταξύ χρυσών τσακαλιών και γκρίζων λύκων, υπάρχει πλέον απόδειξη τέτοιας περίπτωσης, αφού ανακαλύφθηκε από την ανάλυση του mtDNA στη Βουλγαρία.

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ-ΚΥΝΗΓΙ
{jathumbnail off}

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ