Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά δημογραφική κρίση, καθώς οι γεννήσεις έχουν μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ενώ οι γυναίκες αποκτούν παιδιά σε ολοένα και μεγαλύτερη ηλικία.

Τα στοιχεία που παρουσιάζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρωνας Κοτζαμάνης, αποτυπώνουν με σαφήνεια τη μεταβολή της δημογραφικής εικόνας της χώρας.

Σύμφωνα με τις αναλύσεις του ΙΔΕΜ, οι γεννήσεις μειώθηκαν από μέσο όρο 117.600 ετησίως την περίοδο 2008-2009 σε περίπου 65.000 την περίοδο 2025-2026, καταγράφοντας πτώση της τάξης του 44%.

Την ίδια στιγμή, αυξάνεται σταθερά η ηλικία τεκνοποίησης. Η μέση ηλικία των γυναικών κατά τη γέννηση παιδιού από περίπου 30 έτη το 2008-2009 διαμορφώνεται πλέον στα 32,3 έτη.

Λιγότερες γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία

Ο κ. Κοτζαμάνης επισημαίνει ότι η πτώση των γεννήσεων δεν οφείλεται μόνο στη μείωση της γονιμότητας, αλλά και στη σημαντική συρρίκνωση του αριθμού των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας.

Οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 480.000 άτομα (-28%) από το 2008 έως το 2025, εξέλιξη που αποδίδεται τόσο στη διαχρονική μείωση των γεννήσεων μετά το 1980 όσο και στη μετανάστευση χιλιάδων νέων κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης.

Αλλάζει το προφίλ της μητρότητας

Τα τελευταία χρόνια μεταβάλλεται αισθητά και η ηλικιακή κατανομή των γεννήσεων.

Σήμερα μόλις το 30% των παιδιών γεννιούνται από μητέρες ηλικίας κάτω των 30 ετών, έναντι 43% το 2008-2009 και 78% το 1980.

Αντίθετα, οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με πριν από δύο δεκαετίες και είναι πλέον υπερεξαπλάσιες σε σύγκριση με το 1980.

Παράλληλα:

• ο δείκτης γονιμότητας έχει υποχωρήσει σημαντικά,
• οι γεννήσεις εκτός γάμου έχουν υπερδιπλασιαστεί,
• περίπου ένα στα δέκα παιδιά γεννιέται με τη βοήθεια υποβοηθούμενης αναπαραγωγής,
• σχεδόν τα δύο στα τρία παιδιά γεννιούνται με καισαρική τομή,
• περίπου μία στις επτά γεννήσεις αφορά μητέρα αλλοδαπής καταγωγής.

Γιατί μειώνονται οι γεννήσεις

Ο καθηγητής αποδίδει τη δημογραφική επιδείνωση σε ένα σύνολο κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων που επηρεάζουν σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, όπως:

• η αναβολή της δημιουργίας οικογένειας,
• η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας,
• η παρατεταμένη παραμονή στην εκπαίδευση,
• η δυσκολία εύρεσης σταθερής εργασίας,
• το υψηλό κόστος κατοικίας,
• η αύξηση του κόστους ανατροφής ενός παιδιού,
• οι δυσκολίες συνδυασμού οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, η μετανάστευση των νέων μετά το 2010, η μείωση των εισοδημάτων και, τα τελευταία χρόνια, η στεγαστική κρίση επιδείνωσαν ακόμη περισσότερο την κατάσταση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ανασφάλειας που αποθαρρύνει τη δημιουργία οικογένειας και την απόκτηση του επιθυμητού αριθμού παιδιών.

Όπως καταλήγει ο κ. Κοτζαμάνης, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που κατέγραψαν τη μεγαλύτερη μείωση γεννήσεων τις τελευταίες δεκαετίες, γεγονός που αναδεικνύει το δημογραφικό ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων ετών.