Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ παρεμβαίνει με δυναμικό τρόπο στη δημόσια συζήτηση σχετικά με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τη δημιουργία δικτύου Μονάδων Ενεργειακής Αξιοποίησης Απορριμμάτων (ΜΕνΑ), εκφράζοντας σοβαρές ενστάσεις για τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την προώθηση του σχεδίου.
Κριτική στο θεσμικό πλαίσιο και την ΚΕΔΕ
Το Δίκτυο υπογραμμίζει ότι η διαχείριση απορριμμάτων αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένη αρμοδιότητα των Δήμων και των ΦοΔΣΑ, αλλά το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρακάμπτει την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αφήνοντας την πρωτοβουλία δράσης στην ιδιωτική αγορά. Η Αυτοδιοίκηση κινδυνεύει να μετατραπεί σε απλό τροφοδότη πρώτης ύλης, με τους πολίτες να επωμίζονται το οικονομικό κόστος μέσω αυξημένων τελών.
Παράλληλα, καταγράφεται κριτική στην ηγεσία της ΚΕΔΕ για αδράνεια, καθώς δεν διεκδικεί ουσιαστικό ρόλο για τους Δήμους, επιτρέποντας τη θεσμική υποβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οικονομικές επιπτώσεις και κόστος για τους πολίτες
Η ΣΜΠΕ προβλέπει ότι οι Δήμοι θα παραδίδουν το παραγόμενο δευτερογενές καύσιμο (SRF) στις μονάδες καύσης, πληρώνοντας κόστος από 100 έως 138 ευρώ/τόνο. Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ επισημαίνει ότι η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) έχει αναγνωρίσει το SRF ως προϊόν αξίας που μπορεί να αποφέρει έσοδα στους ΦοΔΣΑ, αλλά η κυβέρνηση το παραδίδει στους ιδιώτες, στερώντας το οικονομικό όφελος από την Αυτοδιοίκηση και τους πολίτες.
Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και αβέβαιες δεσμεύσεις
Το Δίκτυο τονίζει ότι η ΣΜΠΕ υποβαθμίζει τις επιπτώσεις της καύσης, όπως η παραγωγή τέφρας που φτάνει το 20-30% του βάρους των αποβλήτων και οι εκπομπές αερίων, παραπέμποντας τα κρίσιμα ζητήματα σε επιμέρους Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση.
Εκφράζεται επίσης ανησυχία για τις 25ετείς δεσμεύσεις τροφοδοσίας των ΜΕνΑ από τους ΦοΔΣΑ, ενώ η παραγωγή απορριμμάτων ακολουθεί πτωτική πορεία λόγω δημογραφικής μείωσης.
Ζήτημα χρονοδιαγραμμάτων και προσχηματικής διαβούλευσης
Η κυβέρνηση επιμένει σε στόχο μείωσης της ταφής σε <10% έως το 2030, δέκα χρόνια νωρίτερα από την ευρωπαϊκή οδηγία (2035). Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ θεωρεί ότι η βιασύνη αυτή δημιουργεί τεχνητή ανάγκη για καύση και αποτρέπει ουσιαστικό διάλογο με τους Δήμους.
Η διαβούλευση, που ξεκίνησε στις αρχές Αυγούστου και ολοκληρώνεται στα μέσα Οκτωβρίου, θεωρείται από το Δίκτυο προσχηματική, με περιορισμένη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων.
Η πρόταση του Δικτύου ΦοΔΣΑ
Το Δίκτυο αναγνωρίζει ότι η ενεργειακή αξιοποίηση μπορεί να αποτελέσει τελευταία επιλογή στην ιεραρχία διαχείρισης απορριμμάτων, αλλά θέτει προϋποθέσεις:
- Τήρηση του θεσμικού πλαισίου και της αρμοδιότητας των ΦοΔΣΑ.
- Παράδοση των υπολειμμάτων απευθείας στις μονάδες καύσης, χωρίς ενδιάμεση παραγωγή SRF, για περιορισμό κόστους.
- Πλήρης πρόσβαση σε τεχνικά και οικονομικά στοιχεία της μελέτης, ώστε οι ΦοΔΣΑ να αξιολογούν διαφανώς τις επιλογές.
- Μετάθεση του στόχου ταφής <10% στο 2035/2040, όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Το Δίκτυο ζητά την απόσυρση ή παράταση της ΣΜΠΕ και υπογραμμίζει ότι η καύση δεν πρέπει να προχωρήσει ως τεχνοκρατική επιλογή που εξυπηρετεί ιδιωτικά συμφέροντα, αλλά μόνο μέσω διαφανούς, συμμετοχικού και περιβαλλοντικά υπεύθυνου σχεδιασμού, που προστατεύει το δημόσιο συμφέρον και τους πολίτες.
