Στις τελευταίες θέσεις της ελληνικής περιφερειακής κατάταξης βρίσκεται η Ήπειρος ως προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ανά κάτοικο, ενώ η απόστασή της από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει ιδιαίτερα μεγάλη. Τα στοιχεία της Eurostat τα οποία ανακοινώθηκαν με έτος αναφοράς το 2024, αποτυπώνουν μια οικονομία που εξακολουθεί να παράγει αισθητά λιγότερο ανά κάτοικο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τη θετική μεταβολή των προηγούμενων ετών.
Σύμφωνα με τα περιφερειακά στοιχεία της Eurostat, το ΑΕΠ ανά κάτοικο στην Ήπειρο διαμορφώθηκε στα 14.600 ευρώ, σε τρέχουσες τιμές. Η επίδοση αυτή φέρνει την Περιφέρεια στην προτελευταία θέση μεταξύ των 13 ελληνικών περιφερειών, μαζί με την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Χαμηλότερα βρίσκεται μόνο το Βόρειο Αιγαίο, με 13.800 ευρώ ανά κάτοικο.
Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Αττική, με 31.300 ευρώ ανά κάτοικο, ενώ ακολουθούν το Νότιο Αιγαίο με 22.900 ευρώ και τα Ιόνια Νησιά με 20.800 ευρώ. Η διαφορά ανάμεσα στην Ήπειρο και την Αττική ξεπερνά τα 16.000 ευρώ ανά κάτοικο, με την οικονομική παραγωγή ανά κάτοικο στην πρωτεύουσα να είναι υπερδιπλάσια.
Η κατάταξη αυτή δεν αποτυπώνει άμεσα το εισόδημα που φτάνει στην τσέπη κάθε κατοίκου. Το ΑΕΠ μετρά την οικονομική παραγωγή που πραγματοποιείται σε μια περιοχή και διαιρείται με τον πληθυσμό της. Αποτελεί, ωστόσο, έναν βασικό δείκτη για τη σύγκριση της οικονομικής δραστηριότητας μεταξύ περιφερειών.
Στο 45% του ευρωπαϊκού μέσου όρου
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική όταν η Ήπειρος συγκρίνεται με τις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Σε όρους αγοραστικής δύναμης, που λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές στο επίπεδο τιμών μεταξύ των χωρών, το ΑΕΠ ανά κάτοικο της Ηπείρου αντιστοιχεί περίπου στο 45% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το σύνολο της Ελλάδας, ο αντίστοιχος δείκτης βρίσκεται στο 69%.
Με άλλα λόγια, η οικονομική παραγωγή ανά κάτοικο στην Ήπειρο υπολείπεται σημαντικά όχι μόνο των ισχυρότερων ευρωπαϊκών περιφερειών, αλλά και του μέσου επιπέδου της χώρας.
Η απόσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι η Ελλάδα συνολικά βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Ήπειρος εμφανίζει ακόμη μεγαλύτερη υστέρηση, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες σύγκλισης με τις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης.
Κοντά στις χαμηλότερες επιδόσεις της Ευρώπης
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το Βόρειο Αιγαίο καταγράφει ΑΕΠ ανά κάτοικο ίσο με το 42,1% του μέσου όρου της ΕΕ, ενώ μεταξύ των περιοχών με τις χαμηλότερες επιδόσεις περιλαμβάνονται επίσης η γαλλική Μαγιότ με 30,1%, η Γαλλική Γουιάνα με 40,8% και η βουλγαρική Σεβεροζαπάντεν με 41,7%.
Η επίδοση της Ηπείρου, κοντά στο 45% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, την τοποθετεί στην ίδια ευρύτερη ζώνη χαμηλής οικονομικής παραγωγής ανά κάτοικο. Δεν αρκεί, ωστόσο, για να χαρακτηριστεί ως μία από τις φτωχότερες περιφέρειες της Ευρώπης με συγκεκριμένη θέση στην κατάταξη, χωρίς πλήρη σύγκριση όλων των περιφερειακών δεδομένων.
Ακόμη μεγαλύτερη απόσταση στην παραγωγικότητα
Πρόσθετη ένδειξη των διαρθρωτικών δυσκολιών της οικονομίας της Ηπείρου αποτελεί η παραγωγικότητα της εργασίας. Με βάση τα διαθέσιμα περιφερειακά στοιχεία, η οικονομική παραγωγή ανά ώρα εργασίας βρίσκεται κάτω από το 40% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Ο δείκτης δεν αφορά τους μισθούς, αλλά την αξία της οικονομικής παραγωγής σε σχέση με τις ώρες εργασίας. Η χαμηλή επίδοση συνδέεται με τη διάρθρωση της τοπικής οικονομίας, το μέγεθος και το είδος των επιχειρήσεων, την τεχνολογική ένταση και την προστιθέμενη αξία που παράγεται.
Η ενίσχυση της παραγωγικότητας αποτελεί, επομένως, βασική προϋπόθεση για να περιοριστεί το χάσμα με την Ευρώπη. Η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας δεν αρκεί από μόνη της, αν δεν συνοδεύεται από παραγωγή μεγαλύτερης αξίας, νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας με καλύτερες προοπτικές.
Υπάρχει ανάπτυξη, αλλά το χάσμα παραμένει
Την περίοδο 2014–2024, η μέση ετήσια πραγματική αύξηση του ΑΕΠ ανά κάτοικο στην Ήπειρο καταγράφεται στο 1,3%. Πρόκειται για θετική μεταβολή, η οποία όμως δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά τη θέση της Περιφέρειας στον ευρωπαϊκό οικονομικό χάρτη.
Το βασικό ζητούμενο για την Ήπειρο δεν είναι μόνο να αυξήσει την οικονομική της δραστηριότητα, αλλά να πετύχει ταχύτερη σύγκλιση με την υπόλοιπη Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα στοιχεία της Eurostat αναδεικνύουν το μέγεθος της απόστασης και επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο η ανάπτυξη μεταφράζεται σε ισχυρότερη παραγωγική βάση και καλύτερες οικονομικές προοπτικές για τους κατοίκους της περιοχής.
Κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις 13 περιφέρειες της Ελλάδας το 2024
| Περιφέρεια | ΑΕΠ ανά κάτοικο |
| Αττική | 31.300 € |
| Νότιο Αιγαίο | 22.900 € |
| Ιόνια Νησιά | 20.800 € |
| Στερεά Ελλάδα | 19.600 € |
| Κρήτη | 19.500 € |
| Πελοπόννησος | 18.700 € |
| Κεντρική Μακεδονία | 17.900 € |
| Θεσσαλία | 17.300 € |
| Δυτική Ελλάδα | 16.000 € |
| Δυτική Μακεδονία | 15.800 € |
| Ήπειρος | 14.600 € |
| Ανατολική Μακεδονία και Θράκη | 14.600 € |
| Βόρειο Αιγαίο | 13.800 € |
Πηγή: Eurostat, στοιχεία 2024. Ποσά σε ευρώ ανά κάτοικο, σε τρέχουσες τιμές.
