Γυναίκες που φτάνουν στα επείγοντα των νοσοκομείων με τραύματα, χωρίς να αποκαλύπτουν ότι έχουν υποστεί κακοποίηση. Γυναίκες με ψυχικές διαταραχές ή νοητικές δυσκολίες, που συχνά δυσκολεύονται να καταγγείλουν όσα βιώνουν και να γίνουν πιστευτές. Και παιδιά που μεγαλώνουν σε οικογένειες όπου η βία αποτελεί μέρος της καθημερινότητας, με τον κίνδυνο να μεταφέρουν αντίστοιχα πρότυπα στις δικές τους σχέσεις.
Οι λιγότερο ορατές πλευρές της βίας κατά των γυναικών, αλλά και οι τρόποι με τους οποίους αυτή αναπαράγεται από γενιά σε γενιά, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης Τύπου για την επιστημονική ημερίδα με τίτλο «Πριν γίνει κανονικότητα: Οι διαδρομές της βίας και η δύναμη της πρόληψης».
Την ημερίδα διοργανώνει το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Νομού Ιωαννίνων «Σχεδία», σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ και την Ψυχιατρική Κλινική Ενηλίκων του Νοσοκομείου «Γ. Χατζηκώστα». Θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου, στις 18:00, στην αίθουσα «Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος» της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών.
Η κακοποίηση που δεν δηλώνεται στα νοσοκομεία
Τον ρόλο των νοσοκομείων στην αναγνώριση περιστατικών κακοποίησης ανέδειξε η διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής Ενηλίκων του «Χατζηκώστα», ψυχίατρος Λυγερή Ηλιοπούλου.
Όπως ανέφερε, στα επείγοντα προσέρχονται συχνά γυναίκες με τραύματα, χωρίς να δηλώνουν ότι έχουν πέσει θύματα βίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αναγνώριση των περιστατικών δεν αφορά μόνο τους ψυχιάτρους, αλλά ένα ευρύ φάσμα ειδικοτήτων, από τους γιατρούς της διαλογής μέχρι τους ορθοπεδικούς, τους χειρουργούς, τους γυναικολόγους και τους παθολόγους.
Οι ψυχίατροι καλούνται να συνθέσουν τις πληροφορίες, να υποστηρίξουν τις γυναίκες και, όπου χρειάζεται, να συμμετάσχουν και σε δικαστικές διαδικασίες μέσω της σύνταξης πραγματογνωμοσυνών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις γυναίκες με ψυχικές διαταραχές ή νοητικές δυσκολίες, οι οποίες αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια στην αναζήτηση προστασίας. Δεν είναι μόνο η δυσκολία να μιλήσουν για όσα βιώνουν, αλλά και το ενδεχόμενο η μαρτυρία τους να αμφισβητηθεί.
«Να δώσουμε λοιπόν φωνή σε αυτές τις γυναίκες, που βιώνουν εκτός από τη δυσκολία της διαταραχής τους, πολύ συχνά την κακοποίηση και τη δυσκολία να την αντιμετωπίσουν», υπογράμμισε η κ. Ηλιοπούλου.
Όταν η βία περνά από γενιά σε γενιά
Στις αντιλήψεις που τροφοδοτούν τη βία και στον τρόπο με τον οποίο αυτή μπορεί να μεταφέρεται από την οικογένεια στις επόμενες γενιές στάθηκε ο επιστημονικά υπεύθυνος της «Σχεδίας» και καθηγητής Αγωγής Υγείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Βασίλης Κούτρας.
Με αφορμή μία ακόμη γυναικοκτονία, όπως ανέφερε, έθεσε το ζήτημα των αντιλήψεων κτητικότητας και κυριαρχίας που εξακολουθούν να υπάρχουν σε σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. Μίλησε για άνδρες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις γυναίκες ως πρόσωπα που οφείλουν να τους υπηρετούν, εκφράζοντας παράλληλα προβληματισμό για την απήχηση τέτοιων αντιλήψεων και στις νεότερες ηλικίες.
Ο κ. Κούτρας υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση της βίας δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταγραφή των περιστατικών ή στην παρέμβαση αφού αυτά εκδηλωθούν. Χρειάζεται συστηματική δουλειά στις ηλικίες όπου διαμορφώνονται οι αντιλήψεις και οι συμπεριφορές.
Όπως εξήγησε, η βία μέσα στην οικογένεια μπορεί να μεταφερθεί στα μέλη της, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε παιδί που μεγαλώνει σε ένα τέτοιο περιβάλλον θα εξελιχθεί υποχρεωτικά σε θύτη ή θύμα.
Η πρόληψη, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να ξεκινά από τον παιδικό σταθμό και το νηπιαγωγείο, να συνεχίζεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και να συνοδεύεται από παρεμβάσεις στην οικογένεια. Έθεσε μάλιστα το ζήτημα της προετοιμασίας των ανθρώπων πριν ακόμη δημιουργήσουν τη δική τους οικογένεια.
Αναγνώριση, προστασία και έγκαιρη παρέμβαση
Στην ανάγκη να αναγνωρίζονται οι διαφορετικές μορφές κακοποίησης προτού αποσιωπηθούν ή γίνουν ανεκτές αναφέρθηκε η αντιδήμαρχος Ιωαννίνων και πρόεδρος του Δ.Σ. της «Σχεδίας», αναπληρώτρια καθηγήτρια Νευρολογίας Σοφία Μαρκούλα.
Όπως σημείωσε, οι εισηγήσεις της ημερίδας θα εστιάσουν σε συμπεριφορές που συχνά υποτιμώνται ή παραμένουν αθέατες, στους μηχανισμούς που συντηρούν τη σιωπή, αλλά και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν γυναίκες με ψυχικές διαταραχές ή νοητικές δυσκολίες όταν αναζητούν βοήθεια.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη διαγενεακή αναπαραγωγή της βίας, στην αναγνώριση των σημαδιών κακοποίησης και στη σημασία των υποστηρικτικών σχέσεων. Η κ. Μαρκούλα ανέδειξε παράλληλα τον ρόλο της οικογένειας και τη σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας μεταξύ υπηρεσιών.
Την ανάγκη η ενημέρωση και η πρόληψη να προηγούνται της εκδήλωσης της βίας υπογράμμισε και ο αντιπεριφερειάρχης Ηπείρου και αντιπρόεδρος του Κέντρου Πρόληψης, Βασίλης Γοργόλης, χαρακτηρίζοντας την ημερίδα σημαντική δράση με ευρύτερο κοινωνικό αποτύπωμα.
Τέσσερις εισηγήσεις για τις διαφορετικές όψεις της βίας
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τέσσερις εισηγήσεις:
- Η Σοφία Μαρκούλα θα μιλήσει με θέμα «Δηλώνοντας την κακοποίηση χωρίς λόγια».
- Η κοινωνική λειτουργός, M.Sc. στην Ψυχική Υγεία και πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας του Δήμου Δωδώνης, Χρυσούλα Δάλλα, θα αναπτύξει το θέμα «Όταν η φωνή μιας γυναίκας δεν ακούγεται: κακοποίηση γυναικών με ψυχικές διαταραχές ή νοητικές δυσκολίες».
- Η δικηγόρος Κλεοπάτρα Μητρογιάννη θα παρουσιάσει τις μορφές βίας και τις δυνατότητες προστασίας και αρωγής που προβλέπει το ελληνικό δίκαιο.
- Ο Βασίλης Κούτρας θα αναπτύξει το θέμα «Από γενιά σε γενιά: η βία, η σιωπή και η δυνατότητα αλλαγής».
Τον συντονισμό θα έχει η Λυγερή Ηλιοπούλου, ενώ μετά τις εισηγήσεις θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.
Η ημερίδα απευθύνεται σε επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας, εκπαιδευτικούς, γονείς, κοινωνικούς λειτουργούς, φοιτητές και κάθε πολίτη που ενδιαφέρεται για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών.
Η είσοδος είναι ελεύθερη.