Τη θέσπιση διακριτών και εξασφαλισμένων χρηματοδοτικών πόρων για τις ορεινές περιοχές, με βάση το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η γεωγραφία τους, προανήγγειλε ο Ειδικός Γραμματέας Ορεινών Περιοχών της Προεδρίας της Κυβέρνησης, Δημήτρης Κυριαζής, μιλώντας στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα.
Η παρέμβασή του είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ορεινούς δήμους της Ηπείρου, καθώς περιέγραψε μια ουσιαστική αλλαγή στη φιλοσοφία χρηματοδότησης. Όπως ανέφερε, στόχος είναι οι ορεινές περιοχές να μην περιορίζονται πλέον στη διεκδίκηση κονδυλίων μέσα από γενικά προγράμματα, αλλά να αποκτήσουν δικούς τους, διακριτούς πόρους.
«Θέλουμε να περάσουμε από το ότι οι ορεινές περιοχές μπορούν να διεκδικούν χρηματοδότηση στο ότι οι ορεινές περιοχές έχουν τους δικούς τους εξασφαλισμένους και διακριτούς πόρους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον κ. Κυριαζή, ήδη επεξεργάζεται μηχανισμός διακριτής και ποσοστιαίας κατανομής πόρων για τις ορεινές περιοχές, μέσα από την περαιτέρω εξειδίκευση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, με ιδιαίτερη έμφαση στα περιφερειακά προγράμματα.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην κατανομή των κονδυλίων. Ο Ειδικός Γραμματέας έθεσε ευθέως την ανάγκη αναγνώρισης του πρόσθετου κόστους που δημιουργεί η ορεινότητα στην παροχή υπηρεσιών, στις υποδομές, στις μεταφορές και στην παραγωγή.
Όπως εξήγησε, ένας ορεινός δήμος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τους ίδιους όρους που ισχύουν για έναν αστικό ή πεδινό δήμο. Οι αποστάσεις είναι μεγαλύτερες, οι οικισμοί διάσπαρτοι και οι πληθυσμοί μικρότεροι, ενώ οι δημοτικές υπηρεσίες καλούνται να καλύψουν πολύ μεγαλύτερες γεωγραφικές εκτάσεις, συχνά με περιορισμένη διοικητική και οικονομική δυνατότητα.
Αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να αποτυπώνεται τόσο στον σχεδιασμό των εθνικών πολιτικών όσο και στα χρηματοδοτικά εργαλεία. Η λεγόμενη «ρήτρα ορεινότητας» δεν θα πρέπει να αποτελεί μια τυπική αναφορά σε νομοσχέδια, αλλά να οδηγεί σε προσαρμογή των πολιτικών στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας των ορεινών δήμων.
Ο σχεδιασμός, όπως ανέφερε, επιδιώκεται να μεταφερθεί και στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο χρηματοδότησης 2028-2034. Στόχος είναι να αναγνωριστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ότι η ορεινότητα και η νησιωτικότητα συνεπάγονται αντικειμενικά πρόσθετες δαπάνες και ότι αυτές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την κατανομή των πόρων.
Ο Δημήτρης Κυριαζής αναφέρθηκε παράλληλα στον φαύλο κύκλο της αναπτυξιακής υστέρησης και της δημογραφικής συρρίκνωσης που αντιμετωπίζουν τα ορεινά χωριά. Παρουσίασε την πρωτοβουλία «Ζωντανά Ορεινά Χωριά», αλλά και τη δημιουργία μιας ευρύτερης συμμαχίας με τη συμμετοχή της αυτοδιοίκησης, του ιδιωτικού τομέα, της ακαδημαϊκής κοινότητας, της διασποράς και των ίδιων των κατοίκων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις δυνατότητες που δημιουργούν η τηλεργασία, η ψηφιοποίηση και η τηλεϊατρική, υποστηρίζοντας ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις μπορούν πλέον να περιορίσουν ουσιαστικά το μειονέκτημα της γεωγραφικής απομόνωσης.
Το ζητούμενο, ωστόσο, για τους ορεινούς δήμους είναι να περάσουν οι εξαγγελίες από τον σχεδιασμό στην πράξη. Η αναγνώριση του πρόσθετου κόστους της ορεινότητας και η κατοχύρωση συγκεκριμένων χρηματοδοτικών πόρων θα αποτελέσουν το ουσιαστικό τεστ για το αν η νέα πολιτική μπορεί να αλλάξει τους όρους ανάπτυξης των ορεινών περιοχών.
