Ένα σημαντικό έργο για την καταγραφή, την προστασία και την ανάδειξη της εκκλησιαστικής και ιστορικής κληρονομιάς της περιοχής των Ιωαννίνων παίρνει τον δρόμο της υλοποίησης, μετά την απόφαση ένταξής του από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Πρόκειται για την πράξη «Ψηφιακή Ανάδειξη της Ιστορικής και Πνευματικής Κληρονομιάς της Ιεράς Μητροπόλεως Ιωαννίνων», με συνολική δημόσια δαπάνη ενός εκατομμυρίου ευρώ. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, μέσω του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την περίοδο 2026-2030.
Το έργο αποτελεί συνέχεια προηγούμενης δράσης που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020, αλλά διευρύνει σημαντικά το αντικείμενό της. Στόχος είναι να καταγραφεί και να τεκμηριωθεί ένας μεγάλος όγκος εκκλησιαστικών μνημείων, ιστορικών αρχείων, χειρογράφων, εικόνων και κειμηλίων, με την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών και τη δυνατότητα ελεύθερης πρόσβασης του κοινού στο υλικό.
Από 100 ναούς έως 150.000 ψηφιακά τεκμήρια
Ένα από τα βασικά σκέλη του προγράμματος αφορά την ψηφιακή αποτύπωση έως και 100 νέων ιερών ναών και μονών. Σε δέκα επιλεγμένα μνημεία θα πραγματοποιηθεί τρισδιάστατη ψηφιοποίηση με τεχνολογίες φωτογραμμετρίας και laser scanning, ενώ προβλέπονται πανοραμικές λήψεις 360 μοιρών για τη δημιουργία έως 100 εικονικών περιηγήσεων.
Παράλληλα, θα ψηφιοποιηθούν έως 1.000 φορητές εικόνες και εκκλησιαστικά κειμήλια που φυλάσσονται στο Εκκλησιαστικό Μουσείο, ενώ θα δημιουργηθεί γεωχωρική βάση δεδομένων για την καταγραφή και παρουσίαση των μνημείων.
Ιδιαίτερα εκτεταμένο είναι και το σκέλος που αφορά το ιστορικό αρχείο της Μητρόπολης. Προβλέπεται η ψηφιοποίηση περίπου 125.000 σελίδων αρχειακού και διοικητικού υλικού, με επιλογή από 810 κώδικες, χειρόγραφα και παλαίτυπα, καθώς και 12.300 τεκμηρίων από το ιστορικό φωτογραφικό αρχείο και τις συλλογές χαρτών. Συνολικά, το ψηφιακό υλικό εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 150.000 αντικείμενα.
Το υλικό δεν θα περιοριστεί σε απλές ψηφιακές φωτογραφίες. Προβλέπεται επιστημονική τεκμηρίωση περίπου 70.000 εγγραφών, με βάση διεθνή πρότυπα, ενώ θα δημιουργηθεί και περιεχόμενο στα ελληνικά και τα αγγλικά.
Ψηφιακό μουσείο, εικονικές περιηγήσεις και εφαρμογές VR
Στο επόμενο στάδιο προβλέπεται η αναβάθμιση της ψηφιακής πλατφόρμας της Μητρόπολης και η ανάπτυξη ενός ψηφιακού μουσείου, καθώς και ψηφιακής βιβλιοθήκης και κειμηλιοθήκης. Μέσω αυτών θα διατίθεται στο κοινό το ψηφιοποιημένο υλικό, με δυνατότητες αναζήτησης και πρόσβασης σε ιστορικά τεκμήρια.
Το έργο περιλαμβάνει ακόμη εφαρμογές εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας (VR και AR), ψηφιακές μουσειοσκευές και διαδραστικές εγκαταστάσεις, ώστε η γνωριμία με την εκκλησιαστική ιστορία και τα μνημεία να αποκτήσει και εκπαιδευτικό χαρακτήρα.
Με την ολοκλήρωση των επιμέρους δράσεων προβλέπονται πιλοτική λειτουργία, εκπαίδευση του προσωπικού και τεχνική υποστήριξη για διάστημα 24 μηνών.
Η έναρξη της πράξης έχει οριστεί για την 1η Μαρτίου 2027 και η ολοκλήρωσή της για τις 31 Δεκεμβρίου 2029. Οι νομικές δεσμεύσεις για τα υποέργα θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 29 Ιουνίου 2028.
Εφόσον υλοποιηθεί στο σύνολό του, το πρόγραμμα θα δημιουργήσει ένα εκτεταμένο ψηφιακό αποθετήριο για την ιστορία και την πνευματική παράδοση της περιοχής, δίνοντας τη δυνατότητα πρόσβασης σε υλικό που μέχρι σήμερα βρίσκεται σε αρχεία, συλλογές και μνημεία.
