Νέα δεδομένα για τις κατασχέσεις και τους πλειστηριασμούς ακινήτων που αποτελούν τη μοναδική κατοικία οφειλετών δημιουργεί απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, θέτοντας συγκεκριμένες προϋποθέσεις πριν το Δημόσιο προχωρήσει στην αναγκαστική εκτέλεση.
Με την απόφαση 1404/2026, το ΣΤ΄ Τμήμα του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου έκρινε ότι η κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας του οφειλέτη και της οικογένειάς του προϋποθέτει να έχει προηγηθεί ουσιαστική έρευνα για την ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων, από τα οποία θα μπορούσε να εισπραχθεί η οφειλή.
Η έρευνα αυτή δεν αρκεί να είναι τυπική. Πρέπει να τεκμηριώνεται ότι δεν υπάρχουν άλλα πρόσφορα περιουσιακά στοιχεία για την ικανοποίηση της απαίτησης του Δημοσίου. Εάν η προϋπόθεση αυτή δεν πληρούται, η κατάσχεση της κατοικίας μπορεί να κριθεί παράνομη, όπως και η διαδικασία που οδηγεί στον πλειστηριασμό.
Το ΣτΕ στηρίζει την κρίση του στη συνταγματική προστασία της κατοικίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της οικογενειακής ζωής, καθώς και στην αρχή της αναλογικότητας. Η είσπραξη των δημόσιων εσόδων αποτελεί νόμιμο σκοπό, ωστόσο η Διοίκηση οφείλει να εξετάζει αν μπορεί να τον πετύχει με ηπιότερα μέσα, πριν επιλέξει ένα μέτρο που στερεί από τον οφειλέτη την οικογενειακή του στέγη.
Δυνατότητα προσφυγής ακόμη και στο στάδιο του πλειστηριασμού
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα του οφειλέτη να προβάλει την παράλειψη της απαιτούμενης έρευνας για άλλη περιουσία ακόμη και με ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού. Με αυτόν τον τρόπο, η σχετική πλημμέλεια μπορεί να τεθεί υπόψη της Δικαιοσύνης και σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας.
Η απόφαση αφορά την αναγκαστική είσπραξη οφειλών με βάση τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Δεν θεσπίζει γενική απαγόρευση πλειστηριασμών της πρώτης κατοικίας ούτε διαγράφει χρέη προς το Δημόσιο. Καθορίζει, όμως, τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να επιλεγεί η μοναδική οικογενειακή κατοικία ως μέσο είσπραξης μιας οφειλής.
Το βασικό μήνυμα της απόφασης είναι ότι πριν από την απώλεια της μοναδικής κατοικίας πρέπει να έχει αποδειχθεί πως δεν υπάρχει άλλος πρόσφορος τρόπος για την ικανοποίηση της απαίτησης του Δημοσίου.
