Ένα από τα πιο έντονα σημάδια της δημογραφικής συρρίκνωσης που αντιμετωπίζει η Ελλάδα καταγράφεται στην Ήπειρο, με τη Θεσπρωτία να βρίσκεται μεταξύ των περιοχών της χώρας όπου οι γεννήσεις μειώθηκαν περισσότερο μέσα σε μόλις 15 χρόνια.

Τα στοιχεία προέρχονται από έρευνα του Βύρωνα Κοτζαμάνη, διευθυντή ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), η οποία καταγράφει τη μεγάλη μεταβολή της δημογραφικής εικόνας της χώρας από το 2009 μέχρι και το 2024.

Σε πανελλαδικό επίπεδο, οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά περίπου 42%, από περίπου 117.400 το 2009 σε 68.300 το 2024.

Η εικόνα όμως είναι πολύ πιο έντονη σε αρκετές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας. Σε έξι Περιφερειακές Ενότητες η πτώση των γεννήσεων ξεπέρασε το 50%.

Στην εξάδα αυτή βρίσκεται και η Θεσπρωτία, μαζί με τα Γρεβενά, τη Φθιώτιδα, την Κοζάνη, την Ευρυτανία και τη Φλώρινα.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ήπειρο, καθώς έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη έντονη εικόνα πληθυσμιακής γήρανσης και συρρίκνωσης στις πιο απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές της περιφέρειας.

Αντίθετα, η μείωση των γεννήσεων ήταν αισθητά μικρότερη σε αρκετές νησιωτικές περιοχές. Στις Κυκλάδες και στη Ζάκυνθο, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, δεν ξεπέρασε το 15%.

Διπλασιάστηκε η αναλογία θανάτων προς γεννήσεις

Η δημογραφική εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική όταν συγκριθούν οι γεννήσεις με τους θανάτους.

Το 2009 καταγράφονταν σε πανελλαδικό επίπεδο περίπου 92 θάνατοι για κάθε 100 γεννήσεις. Το 2024 η αναλογία είχε φτάσει στους 184 θανάτους για κάθε 100 γεννήσεις.

Με άλλα λόγια, μέσα σε 15 χρόνια η σχέση μεταξύ γεννήσεων και θανάτων σχεδόν διπλασιάστηκε εις βάρος του φυσικού ισοζυγίου.

Σε αρκετές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς οι θάνατοι υπερβαίνουν σημαντικά τις γεννήσεις. Υπάρχουν, ωστόσο, και περιοχές που εξακολουθούν να παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα, όπως τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη και οι Περιφερειακές Ενότητες Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου.

Δεν είναι μόνο θέμα γονιμότητας

Η μεγάλη πτώση των γεννήσεων δεν αποδίδεται μόνο στο γεγονός ότι οι γυναίκες αποκτούν λιγότερα παιδιά.

Ένας κρίσιμος παράγοντας είναι ότι μειώνεται και ο ίδιος ο αριθμός των γυναικών στις ηλικίες όπου πραγματοποιούνται οι περισσότερες γεννήσεις.

Σύμφωνα με την έρευνα, οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 480.000, δηλαδή κατά σχεδόν 28%.

Οι σημερινές ηλικίες τεκνοποίησης αποτελούνται από μικρότερες γενιές, καθώς σε αυτές φτάνουν πλέον οι γενιές που γεννήθηκαν μετά τη μεγάλη υποχώρηση των γεννήσεων από τη δεκαετία του 1980 και μετά.

Παράλληλα, σημαντική επίδραση έχουν και οι μετακινήσεις νέων ανθρώπων, είτε προς άλλες περιοχές της χώρας είτε προς το εξωτερικό.

Όπως επισημαίνει ο Βύρων Κοτζαμάνης, οι μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιοχών συνδέονται με τον διαφορετικό ρυθμό μείωσης της γονιμότητας, τη δημογραφική γήρανση και τις μετακινήσεις του πληθυσμού.

Για περιοχές όπως η Θεσπρωτία, το ζήτημα επομένως δεν αφορά μόνο τον αριθμό των παιδιών που γεννιούνται σήμερα. Αφορά και το πόσοι νέοι άνθρωποι παραμένουν στον τόπο, πόσοι βρίσκονται στις ηλικίες δημιουργίας οικογένειας και ποια θα είναι η πληθυσμιακή βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί η περιοχή τα επόμενα χρόνια.