Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον νέο Νόμο για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act), ανοίγοντας τον δρόμο ώστε κράτη, περιφέρειες και δήμοι να μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, όταν αυτές επιδεινώνουν τη στεγαστική κρίση.
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να ενισχυθεί η νομική ασφάλεια των δημόσιων αρχών, καθώς μέχρι σήμερα πολλές αποφάσεις για περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις βρίσκονταν αντιμέτωπες με προσφυγές, με το επιχείρημα ότι παραβιάζουν τους κανόνες της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το πρόβλημα της στέγης έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 51% των κατοίκων των ευρωπαϊκών πόλεων αντιμετωπίζει δυσκολίες πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή κατοικία, ενώ η δραστηριότητα στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης αυξήθηκε κατά 93% την περίοδο 2018-2024.
Όπως τόνισαν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν και η εκτελεστική αντιπρόεδρος Τερέσα Ριμπέρα, η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και οι δημόσιες αρχές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν όταν η αγορά αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες πολιτών, εργαζομένων και φοιτητών.
Το νέο πλαίσιο δεν μεταφέρει την αρμοδιότητα της στεγαστικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά δημιουργεί ένα κοινό νομικό πλαίσιο, πάνω στο οποίο κάθε κράτος-μέλος θα μπορεί να σχεδιάζει τα δικά του μέτρα.
Κεντρικό στοιχείο της πρότασης αποτελεί ο χαρακτηρισμός συγκεκριμένων περιοχών ως «περιοχές υπό στεγαστική πίεση», με βάση αντικειμενικούς δείκτες, όπως η σχέση μεταξύ των τιμών των ακινήτων και των τοπικών εισοδημάτων.
Στις περιοχές αυτές θα μπορεί να επιβάλλονται περιορισμοί στη χρήση ακινήτων που δεν αποτελούν κύρια κατοικία, με στόχο τον περιορισμό των βραχυχρόνιων τουριστικών μισθώσεων, των δεύτερων κατοικιών αλλά και των κατοικιών που παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα κενές.
Ωστόσο, οι περιορισμοί δεν θα μπορούν να επιβάλλονται αυθαίρετα. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι τα μέτρα είναι αναγκαία, αναλογικά και στοχευμένα, καθώς και ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της διαθεσιμότητας ή της προσιτότητας της κατοικίας για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τριών ετών.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά την πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ο οποίος προβλέπει υποχρεωτική καταχώριση των καταλυμάτων και απομάκρυνση των μη συμμορφούμενων αγγελιών από τις πλατφόρμες.
Το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ακόμη ότι τυχόν νέοι όροι για την απόκτηση ή τη χρήση ακινήτων δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ και θα συνοδεύονται από μεταβατικές διατάξεις, προκειμένου να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου για ιδιοκτήτες και επενδυτές.
