Σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο καταγράφεται το ζωικό κεφάλαιο στην Ελλάδα και, κατ’ επέκταση, για τη διαδικασία με την οποία καταβάλλονται οι ευρωπαϊκές αγροτικές ενισχύσεις, προκαλούν οι μεγάλες αποκλίσεις που εμφανίζονται ανάμεσα στα στοιχεία των επιδοτήσεων και στις επίσημες καταγραφές της ΕΛΣΤΑΤ.

Το θέμα αναδεικνύει το Politico, το οποίο προχώρησε σε ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων και εντόπισε σημαντικές διαφορές, κυρίως στον αριθμό των βοοειδών αλλά και στα αιγοπρόβατα.

Η εικόνα που προκύπτει δημιουργεί νέα ερωτήματα για την αξιοπιστία των μητρώων στα οποία βασίζονται οι πληρωμές των ευρωπαϊκών ενισχύσεων.

260.000 αγελάδες για ενισχύσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που επικαλείται το Politico, το 2024 καταβλήθηκαν ευρωπαϊκές ενισχύσεις για περίπου 260.000 θηλάζουσες αγελάδες.

Την ίδια χρονιά περίπου 70.000 βοοειδή οδηγήθηκαν σε σφαγή, αριθμός που επίσης συνδέεται με καθεστώτα ενίσχυσης.

Οι αριθμοί, ωστόσο, δεν φαίνεται να συμβαδίζουν με την εξέλιξη του συνολικού ελληνικού ζωικού κεφαλαίου.

Σύμφωνα με τις ετήσιες έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ, ο αριθμός των βοοειδών μειώθηκε από περίπου 640.000 το 2023 σε 600.000 το 2024 και στη συνέχεια σε περίπου 520.000 το 2025.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο αν συνυπολογιστούν οι απώλειες που προκαλούνται από την ηλικία, τις ασθένειες και τη μειωμένη παραγωγικότητα των ζώων.

Εκπρόσωποι του κτηνοτροφικού κλάδου που μίλησαν στο Politico εκτιμούν ότι περίπου 20% του κοπαδιού απομακρύνεται κάθε χρόνο για τέτοιους λόγους.

Σε ένα κοπάδι περίπου 600.000 βοοειδών, αυτό θα αντιστοιχούσε σε περίπου 120.000 ζώα ετησίως.

Η μεγάλη διαφορά στα στοιχεία

Το βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι πώς είναι δυνατόν να εμφανίζονται τόσο μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στον αριθμό των ζώων που χρησιμοποιείται για την καταβολή των ενισχύσεων και στον αριθμό που καταγράφεται στις επίσημες στατιστικές.

Η εικόνα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι μέρος των ζώων που οδηγήθηκαν σε σφαγή μπορεί να είχε εισαχθεί στη χώρα και να μην ανήκε στο ελληνικό ζωικό κεφάλαιο.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Κτηνοτρόφων Καβάλας Νίκος Δημόπουλος, μιλώντας στο Politico, υποστήριξε ότι η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ζώντων βοοειδών και ότι οι εξαγωγές παραμένουν περιορισμένες.

Το ίδιο δημοσίευμα μεταφέρει και την εκτίμηση ότι δεν υπάρχει σήμερα ένα πλήρως αξιόπιστο σύστημα καταγραφής που να επιτρέπει την ακριβή αποτύπωση του αριθμού των ζώων.

Ακόμη μεγαλύτερη απόκλιση στα αιγοπρόβατα

Ανάλογη εικόνα εμφανίζεται και στην αιγοπροβατοτροφία.

Για το 2025 η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε περίπου 8,8 εκατομμύρια αιγοπρόβατα, ενώ στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής εμφανίζονταν εγγεγραμμένα περίπου 15,7 εκατομμύρια ζώα.

Η διαφορά είναι ιδιαίτερα μεγάλη και αναδεικνύει το πρόβλημα που δημιουργείται όταν οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις συνδέονται με στοιχεία μητρώων τα οποία δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια την πραγματική κατάσταση.

Σύμφωνα με το Politico, στελέχη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης υποστήριξαν ότι το υπουργείο δεν έχει την ευθύνη για την τήρηση των αρχείων των ζώων και βασίζεται σε στοιχεία που παρέχονται από τους δήμους.

Από την πλευρά τους, εκπρόσωποι των παραγωγών υποστηρίζουν ότι χωρίς πανελλαδική απογραφή του ζωικού κεφαλαίου είναι δύσκολο να υπάρξει ασφαλής εικόνα και να διασφαλιστεί ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι κατευθύνονται στους πραγματικούς δικαιούχους.

Στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας οι αγροτικές επιδοτήσεις

Οι αναφορές αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα βρίσκονται ήδη υπό αυξημένο έλεγχο.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ασχοληθεί με σειρά υποθέσεων που αφορούν καταγγελλόμενες παράνομες πληρωμές ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων.

Τον Ιούλιο ανακοινώθηκε η άσκηση διώξεων σε 22 κατηγορουμένους, μεταξύ των οποίων και τέσσερις βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της έρευνας για την αγροτική απάτη. Οι συγκεκριμένοι βουλευτές αρνούνται τις κατηγορίες.

Παράλληλα, σύμφωνα με το Politico, έχουν υποβληθεί καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία σχετικά με την αναντιστοιχία ανάμεσα στα στοιχεία των επιδοτήσεων και στο πραγματικό μέγεθος του ζωικού κεφαλαίου.

Σε μία από τις υποθέσεις που περιγράφονται, ερευνώνται καταβολές επιδοτήσεων για περισσότερες αγελάδες από όσες φέρεται να κατείχε πραγματικά ο δικαιούχος.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, πάντως, δεν επιβεβαίωσε ότι διερευνά συγκεκριμένα την αναντιστοιχία των στατιστικών στοιχείων που παρουσιάζει το Politico.

Η ηλεκτρονική ταυτοποίηση των ζώων

Μετά τις εξελίξεις στις αγροτικές επιδοτήσεις, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει μέτρα για την ενίσχυση των ελέγχων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ηλεκτρονική ταυτοποίηση αιγοπροβάτων με ειδικούς ενδοστομαχικούς βώλους, ένα σύστημα που έχει ως στόχο να καταστήσει δυσκολότερη την αλλοίωση των στοιχείων των ζώων.

Το πιλοτικό πρόγραμμα προβλέπεται να εφαρμοστεί αρχικά σε εκμεταλλεύσεις με περισσότερα από 900 ζώα, καλύπτοντας περίπου 700.000 αιγοπρόβατα, πριν επεκταθεί σταδιακά σε ολόκληρη τη χώρα.

Παράλληλα, η Ελλάδα έχει υποβάλει στις ευρωπαϊκές αρχές σχέδιο δράσης με μέτρα για την ενίσχυση των ελέγχων και την αποτροπή παράνομων πληρωμών.

Το βασικό ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η δημιουργία ενός αξιόπιστου και ενιαίου μητρώου ζωικού κεφαλαίου, ώστε οι ενισχύσεις να βασίζονται σε πραγματικά και επαληθεύσιμα στοιχεία.

Γιατί όσο παραμένουν τόσο μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στα διαφορετικά μητρώα, το ερώτημα για το πόσα πραγματικά ζώα υπάρχουν και για πόσα καταβάλλονται ευρωπαϊκές ενισχύσεις θα παραμένει ανοιχτό.