Τρία χωριά του Ζαγορίου ανοίγουν τον φάκελο των αιωνόβιων και μνημειακών δέντρων, σε ένα τριήμερο δράσεων που συνδυάζει την επιστημονική καταγραφή, την προστασία της φύσης και τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Από τις 25 έως τις 27 Αυγούστου, η Αρίστη, τα Κάτω Πεδινά και το Τσεπέλοβο φιλοξενούν εκπαιδευτικούς περιπάτους και δράσεις καταγραφής αξιοσημείωτων δέντρων, με στόχο την ένταξή τους στο Μητρώο Ελληνικών Δέντρων και την ενημέρωση των κατοίκων για τους τρόπους προστασίας τους.
Το τριήμερο διοργανώνει το Ίδρυμα Ιωάννου Σαραλή, με τη συμμετοχή ειδικών δενδροκόμων και επιστημόνων.
Δέντρα που έζησαν αιώνες
Στις πλατείες των χωριών, γύρω από εκκλησίες και ξωκλήσια, αλλά και σε άλλα σημεία του Ζαγορίου υπάρχουν πλάτανοι, σφεντάμια, δρύες, πουρνάρια και φλαμουριές που έχουν συνδεθεί με την ιστορία των κοινοτήτων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η ηλικία τους φτάνει ακόμη και τα 400 χρόνια, μετατρέποντάς τα σε ζωντανά μνημεία της φύσης και της τοπικής ιστορίας.
Παράλληλα, τα μεγάλα και ηλικιωμένα δέντρα αποτελούν σημαντικά οικοσυστήματα. Μύκητες, λειχήνες, βρύα, έντομα, νυχτερίδες, δρυοκολάπτες, νυχτόβια πουλιά και άλλα είδη βρίσκουν σε αυτά καταφύγιο και τροφή.
Η προστασία τους, επομένως, δεν αφορά μόνο την αισθητική εικόνα των χωριών αλλά και τη διατήρηση ενός ιδιαίτερου οικοσυστήματος.
Το πρόγραμμα στο Ζαγόρι
Η πρώτη δράση πραγματοποιείται την Τρίτη 25 Αυγούστου στην Αρίστη.
Στις 18:30, στον αύλειο χώρο της εκκλησίας του χωριού, θα ξεκινήσει εκπαιδευτικός περίπατος με καταγραφή αιωνόβιων δέντρων.
Στις 21:00 θα ακολουθήσει η ομιλία της γεωπόνου και εξειδικευμένης δενδροκόμου Άννας Σαλμά, με θέμα «Αξιολόγηση και διαχείριση υπεραιωνόβιων δέντρων». Η ομιλία θα πραγματοποιηθεί στο κτίριο του Ιδρύματος Ιωάννου Σαραλή στην Αρίστη.
Την Τετάρτη 26 Αυγούστου, στις 19:00, η δράση μεταφέρεται στα Κάτω Πεδινά, ενώ την Πέμπτη 27 Αυγούστου, επίσης στις 19:00, θα πραγματοποιηθεί περίπατος και καταγραφή στο Τσεπέλοβο.
Η συμμετοχή στις δράσεις είναι ελεύθερη.
Πώς ελέγχεται ένα αιωνόβιο δέντρο
Κατά τη διάρκεια των περιπάτων θα παρουσιαστούν τεχνικές Οπτικής Εκτίμησης Δέντρων, ώστε οι συμμετέχοντες να γνωρίσουν από κοντά τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίζει ένα μεγάλο και ηλικιωμένο δέντρο.
Προσβολές από έντομα και μύκητες, ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και λανθασμένοι δενδροκομικοί χειρισμοί μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και τη σταθερότητα των δέντρων.
Η λογική της δράσης είναι ότι η προστασία τους δεν μπορεί να περιορίζεται στους ειδικούς, αλλά χρειάζεται και τη συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν καθημερινά δίπλα τους.
«Αυτά τα δέντρα είναι μεγαλύτερα από όλους μας και θα μείνουν εδώ και μετά από εμάς», σημειώνει η Άννα Σαλμά, υπογραμμίζοντας τη σημασία της γνώσης και της ενεργού συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών.
Τα ιερά δάση του Ζαγορίου
Η δράση συνδέεται και με τη μακρά παράδοση προστασίας της φύσης στην περιοχή.
Τα Ιερά Δάση Ζαγορίου και Κόνιτσας έχουν ενταχθεί από το 2015 στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας. Από τότε έχουν πραγματοποιηθεί δράσεις έρευνας, καταγραφής και ευαισθητοποίησης γύρω από την ιδιαίτερη αυτή κληρονομιά.
Το τριήμερο υλοποιείται με την αιγίδα και οικονομική επιχορήγηση του προγράμματος του Υπουργείου Πολιτισμού για δράσεις Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν ο Δήμος Ζαγορίου, το Barcelona Supercomputing Center, το Εργαστήριο Οικολογίας του Τμήματος Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, οι Φίλοι των Εθνικών Πάρκων και η Εταιρεία Συμβούλων Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Τη δράση στηρίζουν επίσης οι τοπικοί φορείς της Αρίστης, των Κάτω Πεδινών και του Τσεπελόβου.
Στόχος είναι η επιστημονική τεκμηρίωση και προστασία των αιωνόβιων δέντρων να συναντήσει την τοπική γνώση, ώστε τα φυσικά αυτά μνημεία του Ζαγορίου να συνεχίσουν να αποτελούν σημεία αναφοράς και για τις επόμενες γενιές.
