Νέους κανόνες για τη χωροθέτηση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας σε ολόκληρη τη χώρα θέτει σε ισχύ το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ (ΕΧΠ-ΑΠΕ).

Με Υπουργική Απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και των υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη, καθορίζονται πλέον συγκεκριμένα κριτήρια, περιορισμοί και ζώνες αποκλεισμού για την εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών, αιολικών και άλλων μονάδων ΑΠΕ, καθώς και σταθμών αποθήκευσης ενέργειας.

Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά ουσιαστικά το αντίστοιχο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο του 2008 και επιχειρεί να προσαρμόσει τους κανόνες στις σημερινές ενεργειακές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες, με ορίζοντα έως το 2050.

Για την Ήπειρο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι νέοι περιορισμοί για τις περιοχές προστασίας, τα ορεινά τοπία, τις δασικές εκτάσεις και τις περιοχές NATURA, καθώς και το ανώτατο όριο κάλυψης γης από νέες εγκαταστάσεις.

Τι ισχύει για τα φωτοβολταϊκά

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει ενιαίους κανόνες για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε όλη τη χώρα και προβλέπει συγκεκριμένες περιοχές αποκλεισμού.

Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών σταθμών, μεταξύ άλλων:

• σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000,
• σε δάση και δασικές εκτάσεις,
• σε υγροτόπους Ramsar και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
• σε εθνικούς δρυμούς, μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση,
• σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
• σε περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς,
• σε περιοχές με προστατευόμενες αναβαθμίδες,
• σε Περιοχές Άνευ Δρόμων,
• σε ακτές κολύμβησης.

Στις περιοχές αποκλεισμού προστίθενται επίσης ιστορικοί τόποι, αρχαία μνημεία, χαρακτηρισμένα ή αυτοδικαίως προστατευόμενα μνημεία, καθώς και χαρακτηρισμένα μνημεία μεταγενέστερα του 1830.

Περιορισμοί τίθενται ακόμη σε περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.

Πλαφόν 1,5% για τα φωτοβολταϊκά

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η θέσπιση οριζόντιου ορίου για την κάλυψη γης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς.

Το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης.

Στόχος είναι να περιοριστεί η υπερσυγκέντρωση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων και να προστατευθούν το τοπίο, η αγροτική γη και οι υφιστάμενες χρήσεις.

Νέοι περιορισμοί και για τα αιολικά

Αντίστοιχα, αυστηρότεροι κανόνες τίθενται για τη χωροθέτηση νέων αιολικών σταθμών.

Μεταξύ άλλων, δεν επιτρέπεται η εγκατάστασή τους:

• στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης,
• σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων,
• σε υγροτόπους Ramsar και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
• σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
• στους πυρήνες εθνικών δρυμών,
• σε συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης,
• σε Περιοχές Άνευ Δρόμων,
• σε ακτές κολύμβησης.

Περιορισμοί προβλέπονται επίσης για εκτός σχεδίου περιοχές όπου αναπτύσσονται χρήσεις τουρισμού και αναψυχής, καθώς και για τμήματα ενεργών λατομικών, μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών.

Τι προβλέπεται για τις περιοχές NATURA

Ειδικό καθεστώς προβλέπεται για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου NATURA 2000, οι οποίες αφορούν κυρίως την προστασία της ορνιθοπανίδας.

Η εγκατάσταση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, όταν αυτό προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και εφόσον το αιολικό δυναμικό της περιοχής υπερβαίνει τα 7,5 m/s.

Τι αλλάζει στα νησιά

Για τα νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων εισάγονται ειδικοί περιορισμοί, με εξαιρέσεις για κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές και για λόγους ασφάλειας του ηλεκτρικού συστήματος.

Για την εγκατάσταση αιολικών σταθμών προβλέπεται ειδική μελέτη τοπίου κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Η μελέτη θα εξετάζει μεταξύ άλλων το μέγεθος του σταθμού, τον χαρακτήρα του τοπίου και τις επιπτώσεις στις θέες.

Παράλληλα, το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικούς σταθμούς παραμένει στο 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.

Εξαίρεση για περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό

Το νέο πλαίσιο προβλέπει και μία ειδική δυνατότητα για περιοχές όπου το μέσο αιολικό δυναμικό είναι χαμηλό.

Σε Δημοτικές Ενότητες με μέσο αιολικό δυναμικό μικρότερο από 4 m/s, μπορεί κατ’ εξαίρεση να επιτραπεί η εγκατάσταση αιολικών σταθμών εφόσον στη συγκεκριμένη θέση τεκμηριώνεται δυναμικό άνω των 7,5 m/s.

Για να ενεργοποιηθεί αυτή η δυνατότητα απαιτείται πιστοποιημένη μέτρηση του αιολικού δυναμικού, η οποία υποβάλλεται στη ΡΑΑΕΥ.

Παράλληλα, οι συγκεκριμένοι αιολικοί σταθμοί δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν όλοι οι υπόλοιποι περιορισμοί του νέου χωροταξικού.

Και για τις υπόλοιπες ΑΠΕ

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν αφορά μόνο τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά.

Θεσπίζονται επικαιροποιημένοι κανόνες και κατευθύνσεις για άλλες τεχνολογίες, όπως το βιοαέριο, το βιομεθάνιο, η βιομάζα, η γεωθερμία και τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο συνδέεται με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, με στόχο έναν πιο ολοκληρωμένο σχεδιασμό των χρήσεων γης.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει κανόνες στην ανάπτυξη των ΑΠΕ, συνδυάζοντας την ενεργειακή μετάβαση με την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.

Για την Ήπειρο, το ενδιαφέρον πλέον μεταφέρεται στην εφαρμογή των νέων κανόνων στην πράξη και κυρίως στο πώς θα επηρεάσουν τις νέες επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και αιολικά στις τέσσερις Περιφερειακές Ενότητες.