Στα 52,42 δισ. ευρώ έφτασαν τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας νέα αύξηση μέσα σε μόλις τρεις μήνες.

Το συνολικό ποσό ήταν 51,78 δισ. ευρώ στο πρώτο τρίμηνο, γεγονός που σημαίνει ότι μέσα σε ένα τρίμηνο προστέθηκαν περίπου 639 εκατ. ευρώ στο ήδη τεράστιο απόθεμα οφειλών.

Η εικόνα που αποτυπώνει η δεύτερη τριμηνιαία Έκθεση Προόδου του ΚΕΑΟ είναι ακόμη πιο ανησυχητική, καθώς ο αριθμός των οφειλετών συνεχίζει να αυξάνεται. Μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2026 προστέθηκαν περισσότερες από 82.000 νέες περιπτώσεις, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ από το 2017.

Συνολικά, οι οφειλέτες ξεπερνούν τα 2,1 εκατομμύρια.

Πολλοί χρωστούν λίγα, λίγοι χρωστούν πολλά

Τα στοιχεία του ΚΕΑΟ δείχνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των οφειλετών δεν ανήκει στην κατηγορία των μεγαλοοφειλετών.

1.476.505 οφειλέτες, δηλαδή το 69,73% του συνόλου, έχουν χρέη έως 15.000 ευρώ ο καθένας.

Αν το όριο ανέβει στα 30.000 ευρώ, τότε η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική: 1.788.473 οφειλέτες, ποσοστό 84,47%, χρωστούν έως 30.000 ευρώ.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά της εικόνας.

Μόλις 3.029 οφειλέτες με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ ο καθένας συγκεντρώνουν το 24,68% του συνολικού υπολοίπου.

Έτσι, πίσω από τα 52,42 δισ. ευρώ βρίσκονται δύο εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες: εκατοντάδες χιλιάδες μικρές και μεσαίες οφειλές, αλλά και ένα μικρό πλήθος πολύ μεγάλων οφειλετών που συγκεντρώνει τεράστιο μέρος του συνολικού χρέους.

Τα χρέη κρατούν χιλιάδες ασφαλισμένους μακριά από τη σύνταξη

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους αυτοαπασχολούμενους και τους αγρότες, οι οφειλές δεν αποτελούν μόνο οικονομικό βάρος.

Μπορούν να αποτελέσουν και εμπόδιο στη συνταξιοδότηση.

Εκτιμάται ότι περισσότεροι από 300.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες αντιμετωπίζουν δυσκολίες ή αδυναμία συνταξιοδότησης εξαιτίας των χρεών τους στον ΕΦΚΑ.

Η νομοθεσία επιτρέπει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις τη συνταξιοδότηση ακόμη και με οφειλές πάνω από τα συνήθη όρια. Οι προϋποθέσεις όμως είναι αυστηρές και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, έλεγχο καταθέσεων και άρση φορολογικού και τραπεζικού απορρήτου.

Για το ποσό που υπερβαίνει τα βασικά όρια προβλέπεται παρακράτηση από τη σύνταξη έως και 60%, μέχρι η οφειλή να περιοριστεί στα 20.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και στα 10.000 ευρώ για τους αγρότες.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας ασφαλισμένος μπορεί να βγει στη σύνταξη αλλά να δει ένα σημαντικό μέρος της σύνταξής του να παρακρατείται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων δεν έχει φέρει την αναμενόμενη ανταπόκριση

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ενεργοποιήθηκε η νέα δυνατότητα ρύθμισης παλαιών ασφαλιστικών οφειλών σε έως 72 μηνιαίες δόσεις.

Η ρύθμιση αφορά οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, εφόσον δεν βρίσκονταν ήδη σε ενεργή ρύθμιση κατά την κρίσιμη ημερομηνία.

Η ελάχιστη μηνιαία δόση έχει οριστεί στα 30 ευρώ, ενώ η προθεσμία υποβολής αιτήσεων λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Για να διατηρηθεί η ρύθμιση, όμως, θα πρέπει παράλληλα να έχουν τακτοποιηθεί και οι νεότερες οφειλές από το 2024 και μετά.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα βασικά προβλήματα.

Παρά το γεγονός ότι η ρύθμιση δημιουργεί μία δυνατότητα για χιλιάδες μικρούς και μεσαίους οφειλέτες, η μέχρι σήμερα ανταπόκριση παραμένει περιορισμένη.

Γιατί η ρύθμιση δεν αρκεί

Για έναν οφειλέτη με σχετικά μικρό και διαχειρίσιμο χρέος, οι 72 δόσεις μπορούν να αποτελέσουν μία πραγματική διέξοδο.

Για όσους όμως έχουν συσσωρευμένες οφειλές πολλών ετών, παράλληλες υποχρεώσεις προς την εφορία, τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και περιορισμένο εισόδημα, ακόμη και μία πολυετής ρύθμιση μπορεί να παραμένει δυσβάσταχτη.

Γι’ αυτό και επαγγελματικοί και επιστημονικοί φορείς ζητούν πρόσθετες παρεμβάσεις.

Μεταξύ των προτάσεων που έχουν κατατεθεί είναι η διαγραφή προσαυξήσεων που συσσωρεύτηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας, η επαναφορά ρύθμισης περισσότερων δόσεων με χαμηλό επιτόκιο και η διεύρυνση των δυνατοτήτων συνταξιοδότησης για όσους έχουν οφειλές.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι το χρέος συνεχίζει να μεγαλώνει

Τα 52,42 δισ. ευρώ δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα τεράστιο συσσωρευμένο ποσό.

Η αύξηση κατά 639 εκατ. ευρώ μέσα σε ένα τρίμηνο και η προσθήκη περισσότερων από 82.000 νέων οφειλετών στο πρώτο εξάμηνο του 2026 δείχνουν ότι το πρόβλημα συνεχίζει να παράγει νέες οφειλές.

Και όσο αυξάνονται οι οφειλές, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επανένταξη των ασφαλισμένων σε ένα βιώσιμο καθεστώς αποπληρωμής.

Το κρίσιμο επομένως δεν είναι μόνο πώς θα εισπραχθούν τα 52,42 δισ. ευρώ που έχουν ήδη συσσωρευτεί.

Είναι και το πώς θα σταματήσει η δημιουργία νέων χρεών, ώστε η ασφαλιστική οφειλή να μην εξελιχθεί σε μόνιμο εμπόδιο για την εργασία, την ασφαλιστική ενημερότητα και τελικά τη συνταξιοδότηση εκατοντάδων χιλιάδων ασφαλισμένων.